Sztuki wizualne

Tomasz Kozak

Sztuki wizualne
Karol Sienkiewicz

Urodził się w 1971 roku. Jest absolwentem Wydziału Malarstwa i Filmu Animowanego Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Dyplom uzyskał w 1997 roku. Uprawia malarstwo, tworzy filmy animowane, wideo, kolaże, rzeźby. Mieszka i pracuje w Lublinie.

Strategia artystyczna Tomasza Kozaka bliska jest, jak pisał Stach Szabłowski, działaniom

"'poszukiwaczy skarbów', 'piratów'; sięgających bez skrupułów po fragmenty cudzych narracji, kolekcjonerów obrazów i tekstów kultury, archeologów, którzy chętnie zajmują się manifestacjami kultury wysokiej, ale z równym zapałem penetrują też jej pokłady niskie, marginalne, zdegradowane, sięgając po kicz, medialny szum, bestiarium popularnej wyobraźni, a nawet skompromitowane, 'kloaczne' dyskursy".

Strategia ta, w przypadku Kozaka, najpełniejszy wyraz znalazła w filmach zrealizowanych techniką found footage, polegającą na budowaniu narracji złożonych z ujęć zaczerpniętych z filmów innych reżyserów. Podstawowym zadaniem tej techniki jest, według artysty, dekonstrukcja i rewizja nowoczesnych mitów. Przykładem takiej rewizji jest film Klasztor Inversus (2003), zmontowany z fragmentów Potopu i Pana Wołodyjowskiego Jerzego Hoffmana zderzonych z fragmentami gejowskiego filmu pornograficznego. W projekcie tym Kozak zbudował "odwrotną" wersję Sienkiewiczowskiej Trylogii. Jej bohaterem jest anty-Kmicic - zdrajca, sodomita i bluźnierca, który zamiast bronić Jasnogórskiej twierdzy, szturmuje ją wraz z hordą swoich sobowtórów. Jak stwierdził sam artysta w wykładzie towarzyszącym prezentacji filmu w Polskiej Akademii Nauk na seminarium Marii Janion; Klasztor Inversus

"ujawnia destrukcyjny potencjał bogoojczyźnianego dyskursu, który okazuje się językiem szaleństwa i przemocy, a zarazem - paradoksalnie - językiem wyzwolenia nadchodzącego w momencie, gdy dyskurs ten atakuje sam siebie i niszcząc swoją własną strukturę, pozwala zbuntowanemu podmiotowi zerwać okowy narodowej mitologii".
Polacy! Jeszcze jeden wysiłek!
mural, 2004, 950x400 cm

Podobne tematy Kozak podejmuje też w swoim malarstwie. Jego monumentalny mural Polacy! Jeszcze jeden wysiłek! (2004), trawestując antyreligijny apel markiza de Sade, przekształca Grottgerowskich powstańców w sadycznych rewolucjonistów. Zabieg ten Maria Janion zinterpretowała jako symboliczny atak na fantazmatyczną figurę Polonii. W swej książce Niesamowita słowiańszczyzna tak skomentowała wizję artysty:

"Tomasz Kozak, artysta, który wystąpił niedawno na wystawie Za czerwonym horyzontem, objaśnia, że w dobie transformacji przewartościowanie zakorzenionych w zbiorowej wyobraźni symboli i kanonicznych tekstów kultury, ich destrukcja, musi odbywać się w atmosferze przebudzenia mrocznych sił, przemocy, sadyzmu i perwersji. Serie fantazji wymierzone zostały w osobę matki, po jej śmierci syn odczuwa cierpienie, ale przede wszystkim rozkosz z powodu wyzwolenia od jarzma powinności.(...) Konotacje matki - Matki-Polki i Polonii - wydają się tu oczywiste. Rozprawa z romantycznym i postromantycznym stereotypem wyładowuje się w sadystycznych fantazmatach mizoginicznych".

kolaż 60x80 cm
rzeźba, mural
rzeźba
Zmurzynienie - krótka historia pewnej metafory
wideo, kolaż, mural, rzeźba
CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa


Jednym z najważniejszych aspektów twórczości Kozaka jest swoista "inter/tekstualność". Artysta bowiem w swych projektach programowo "przepisuje" literaturę włączając ją w audiowizualną strukturę swych prac. Przewrotnie interpretuje pisma tak różnych pisarzy, jak Sienkiewicz, de Sade, Jünger, Borowski, Benjamin, Miciński. Tekst pojawia się przy tym nie tylko w jego malarstwie (w formie haseł wprowadzonych w obrazy, lub eseistycznych komentarzy towarzyszących obrazom), lecz także w filmach. W projekcie Zmurzynienie - historia pewnej metafory (2006) Kozak zderzył ze sobą dyskursy tak odmiennych pisarzy jak Ernst Jünger (sztandarowy przedstawiciel niemieckiej rewolucji

Siewca Syberyjski 2005
akryl na płótnie, 120x120

konserwatywnej, w czasie II wojny kapitan Wehrmachtu) i Tadeusz Borowski (lewicujący poeta, więzień obozów koncentracyjnych). Artysta próbował przez to ukazać niepokojące zbieżności optyki "oprawcy" i "ofiary". Zbieżność tę symbolizowała tytułowa metafora uosobiona przez figurę Murzyna pojawiającą w dziennikach Jüngera, oraz w poezjach i nowelach Borowskiego jako znak barbaryzacji kultury europejskiej w czasie II wojny światowej.

W swoim najnowszym projekcie, dyptyku filmowym Lekcja Jogi / Lekcja lucyferyczna (2007), Kozak również zajął się literaturą. Tym razem przywołał postać Tadeusza Micińskiego, by za sprawą rewizji dwóch mitów konstytuujących dyskurs tego pisarza - "mitu aryjskiego" i "mitu lucyferycznego" - opisać permanentny kryzys polskiej tożsamości. W szerszym kontekście artysta próbował ukazać również osobliwy stan ponowoczesnej kultury - jego projekt bowiem, wykorzystując możliwość dosłownego zilustrowania tekstów Micińskiego fragmentami z hollywoodzkich superprodukcji (Władca pierścieni, Gwiezdne wojny, Pasja), zadawał pytania o fundamenty współczesnej ikonografii, która w celach komercyjnych, a nie krytycznych, rewitalizuje archaiczne mitologie stymulując tym samym nieświadome, a zarazem niebezpieczne tęsknoty postmodernistycznych społeczeństw.



Zmurzynienie - krótka historia pewnej metafory
found footage 2006, 20'
Lekcja Lucyferyczna
found footage 2006, 20'
Lekcja Jogi
found footage 2006, 20'


Filmy found footage:

  • 2007
    -Lekcja Jogi 23 min.-Lekcja Lucyferyczna 20 min.
  • 2006
    -Zmurzynienie - historia pewnej metafory 20 min.-Ernst Jünger - edycja esencjalistyczna? 7 min.- Tadeusz Borowski - edycja esencjalna? 4 min.
  • 2005 -Krajobraz po bitwie 12 min.
  • 2004
    -Sex und Charakter 3 min.-Nerwica romantyczna 7 min.
  • 2003 -Klasztor Inversus 12 min.

Filmy animowane:

  • 2000 - Romans dżentelmena 10 min.
  • 1998
    -Opera Ocalenia 7 min.-Czarna Burleska 5 min.
W kazamatach (piękna i elegancji) 2002
akryl na płótnie, 70x100
Wprowadź mnie do głębszych nocy 2003
akryl na płótnie 114x185


Wybrane wystawy indywidualne:

  • 2007 -Lekcja Jogi Lokal 30, Warszawa
  • 2006
    -"Zmurzynienie - ekshumacja pewnej metafory" CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa-"Sacer. Oblicza karnawału" (razem z Anną Marią Karczmarską), Otwarta Pracownia, Kraków
  • 2004 -"Wprowadź mnie do głębszych nocy", CSW - Zamek Ujazdowski, Warszawa

Wybrane wystawy zbiorowe:

  • 2007
    -"Betonowe dziedzictwo" CSW-Zamek Ujazdowski, Warszawa-"Aurora", BWA Awangarda, Wrocław-"Chodź, opowiem ci swoją historię", Galeria Manhattan, Łódź-"Sl", ViennAfair (Lokal 30), Wiedeń
  • 2006 -"Malarstwo XXI wieku", Galeria Narodowa - Zachęta, Warszawa-"Embrace", Art Forum / Preview (Lokal 30), Berlin-"Fighting Poland", Christine Koenig Gallery, Wiedeń-"Eroticon", CoCaCoLa Gallery, Wiedeń-"Pink Not Dead", CSW - Zamek Ujazdowski, Warszawa / Garash Galeria, Mexico City-"Miłość i Demokracja", CSW Łaźnia, Gdańsk-"Między architekturą i katastrofą", ViennAfair (Lokal 30), Wiedeń
  • 2005
    -"Ukryty Skarb", Novotel, Warszawa-"Boys", Bunkier Sztuki, Kraków-"Club Cube", CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa
  • 2004
    -"Za czerwonym horyzontem", CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa / CSW, Moskwa-"Relax. Just Do It! (Akcja Równoległa)", Fundacja Galerii Foksal, Cieszyn



Zdjęcia publikujemy dzięki uprzejmości artysty.

Informacja nadesłana, czerwiec 2007.
 

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane