Sztuki wizualne
Mieczysław Jakimowicz
Sztuki wizualne
Polski rysownik, grafik i miniaturzysta, reprezentant symbolistycznego nurtu. Urodził się w 1881 roku w Warszawie, zmarł w 1917 w Zakopanem.
Siostrzeniec Władysława Reymonta; edukację artystyczną rozpoczął w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych u A. Badowskiego. Naukę kontynuował w latach 1900-1907 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Józefa Unierzyskiego, Józefa Mehoffera i Teodora Axentowicza. W 1902 przebywał we Florencji, gdzie poznał miniaturzystę B. Adamowicza. W 1905 r. wstąpił do Grupy Pięciu, z którą wystawiał w Krakowie (1905), Lwowie (1906), Warszawie (1907), Berlinie (1906) i Wiedniu (1906, 1908). Ugrupowanie to kontestowało formuły obrazowania stosowane przez koryfeuszy polskiego malarstwa zrzeszonych w Towarzystwie Artystów Polskich "Sztuka"; skupieni w Grupie Pięciu młodzi twórcy (obok Jakimowicza: Vlastimil Hofman, Witold Wojtkiewicz, Leopold Gottlieb, i Jan Rembowski) dążyli do wskrzeszenia romatycznej idei "korespondencji sztuk", do odrodzenia głoszonej przez Baudelaire'a koncepcji powinowactwa sztuk plastycznych, literatury i muzyki. Na swego patrona powołali wielkiego polskiego romantyka, poetę, malarza i rysownika, Cypriana Norwida. W 1906 prace Jakimowicza pokazywane były też na wystawie wiedeńskiego Vereinigung Bildender Künstler Osterreichs Secession. W latach 1908-1912 artysta doskonalił swój warsztat rysunkowy we Francji, gdzie brał udział w paryskich salonach d'Automne (1908) i Société Nationale des Beaux Arts (1909, 1910). Jego rysunek Dziwne oczy został zakupiony w 1910 przez Ministerstwo Oświaty do zbiorów Muzeum Luksemburskiego. W 1911 Jakimowicz został członkiem-założycielem Towarzystwa Artystów Polskich w Paryżu. W 1912 wziął udział w wystawie urządzonej w Galeries J. Dalmau w Barcelonie. Po powrocie do kraju osiadł na stałe w Zakopanem. Indywidualne wystawy artysty odbyły się w Krakowie (1912), Lwowie (1912) i Poznaniu (1913). Swą twórczość prezentował także w Düsseldorfie i Kolonii. W kraju eksponował swe prace w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (1904, 1914, 1916), warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (1904-06, 1909-14) oraz we Lwowie (1913, 1914).
Spuścizna artystyczna Jakimowicza obejmuje głównie rysunki i litografie. Jego liryczne w wyrazie, operujące bogatą gamą szarości kompozycje potęgowały siłę oddziaływania estetyki "czerni i bieli" znamienną dla polskiego symbolizmu. Prace te zdobyły olbrzymie uznanie w oczach współczesnych krytyków dostrzegających paralele pomiędzy obrazowaniem artysty a środkami ekspresji F. Khnopffa i F. von Stucka. Posługując się czarną kredką, tuszem i gwaszem Jakimowicz opracował oryginalną technikę, której komponenty pozostają do dziś nie w pełni rozpoznane. W portretach o finezyjnym modelunku wykreował poetykę marzenia sennego, nieistotne dla psychologicznej penetracji szczegóły zatracając w aksamitnej czerni abstrakcyjnych płaszczyzn. Wizerunki wsłuchanych w melodię swej duszy postaci przeobrażają się w symboliczne kompozycje dotykające istoty bytu i dramatu ludzkiej egzystencji. Wyraz dekadenckiej niemocy, znużenia i melancholii cechuje wyobrażenia z cyklu Jaźń i autoportrety artysty. Kobieca postać, która jawi się niekiedy w tle na kształt posągu (Autoportret, 1914) czy ledwie rozpoznawalny zarys choinkowej bombki rozbłyskującej świetlnym refleksem (Portret młodego studenta, 1908) intensyfikują atmosferę emocjonalnego zawieszenia, nastrój refleksji i marzeń. Obrazy te nie tyle oddają fizjonomiczne rysy modeli, co stanowią plastyczne ekwiwalenty stanów duszy, emanację ich tęsknot i pragnień (Autoportret, 1907). Wymiar symbolicznej wizji ma Autoportret (1912), w którym intensywność skupienia na twarzy artysty sprawia, iż rozpylony w szarym sfumato nadmorski pejzaż w tle staje się projekcją wspomnień. Stężała w zadumie twarz chłopca w litografii Przy fortepianie (1906) pochyla się nad figurkami na klawiaturze, które postaciują muzyczne odczucia. W nokturnach Jakimowicza przejawia się znamienny dla sztuki Młodej Polski wpływ japonizującej estetyki, nabiera wagi zasada asymetrycznej równowagi (Florencja. Arno po zachodzie słońca). Z wibrującej atmosfery zmierzchu wyłania się niekiedy blada twarz kobiety kuszącej widza, by zanurzył się w wir nocnego życia metropolii będącej - zgodnie z ideologią modernistów - domeną upadłych kobiet (Kobieta w nocy). W metaforyczny, aluzyjny sposób oddał artysta sens miłości i antagonizmu płci - motywu typowego dla ikonografii fin-de-siecle'u. W rysunku Pocałunek. Ręce kobieta zawładnęła całkowicie istnieniem mężczyzny; szary krąg jej włosów zasłania twarz kochanka odbierając mu tożsamość. Po 1910 nasiliła się w pracach Jakimowicza tendencja do radykalnego spłaszczania form obwiedzionych delikatnym konturem dla wzmocnienia dekoracyjnych walorów kompozycji. Kolorystyczna wrażliwość artysty znalazła wyraz w malowanych na kości słoniowej miniaturach.
Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, marzec 2004.
Siostrzeniec Władysława Reymonta; edukację artystyczną rozpoczął w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych u A. Badowskiego. Naukę kontynuował w latach 1900-1907 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Józefa Unierzyskiego, Józefa Mehoffera i Teodora Axentowicza. W 1902 przebywał we Florencji, gdzie poznał miniaturzystę B. Adamowicza. W 1905 r. wstąpił do Grupy Pięciu, z którą wystawiał w Krakowie (1905), Lwowie (1906), Warszawie (1907), Berlinie (1906) i Wiedniu (1906, 1908). Ugrupowanie to kontestowało formuły obrazowania stosowane przez koryfeuszy polskiego malarstwa zrzeszonych w Towarzystwie Artystów Polskich "Sztuka"; skupieni w Grupie Pięciu młodzi twórcy (obok Jakimowicza: Vlastimil Hofman, Witold Wojtkiewicz, Leopold Gottlieb, i Jan Rembowski) dążyli do wskrzeszenia romatycznej idei "korespondencji sztuk", do odrodzenia głoszonej przez Baudelaire'a koncepcji powinowactwa sztuk plastycznych, literatury i muzyki. Na swego patrona powołali wielkiego polskiego romantyka, poetę, malarza i rysownika, Cypriana Norwida. W 1906 prace Jakimowicza pokazywane były też na wystawie wiedeńskiego Vereinigung Bildender Künstler Osterreichs Secession. W latach 1908-1912 artysta doskonalił swój warsztat rysunkowy we Francji, gdzie brał udział w paryskich salonach d'Automne (1908) i Société Nationale des Beaux Arts (1909, 1910). Jego rysunek Dziwne oczy został zakupiony w 1910 przez Ministerstwo Oświaty do zbiorów Muzeum Luksemburskiego. W 1911 Jakimowicz został członkiem-założycielem Towarzystwa Artystów Polskich w Paryżu. W 1912 wziął udział w wystawie urządzonej w Galeries J. Dalmau w Barcelonie. Po powrocie do kraju osiadł na stałe w Zakopanem. Indywidualne wystawy artysty odbyły się w Krakowie (1912), Lwowie (1912) i Poznaniu (1913). Swą twórczość prezentował także w Düsseldorfie i Kolonii. W kraju eksponował swe prace w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (1904, 1914, 1916), warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (1904-06, 1909-14) oraz we Lwowie (1913, 1914).
Spuścizna artystyczna Jakimowicza obejmuje głównie rysunki i litografie. Jego liryczne w wyrazie, operujące bogatą gamą szarości kompozycje potęgowały siłę oddziaływania estetyki "czerni i bieli" znamienną dla polskiego symbolizmu. Prace te zdobyły olbrzymie uznanie w oczach współczesnych krytyków dostrzegających paralele pomiędzy obrazowaniem artysty a środkami ekspresji F. Khnopffa i F. von Stucka. Posługując się czarną kredką, tuszem i gwaszem Jakimowicz opracował oryginalną technikę, której komponenty pozostają do dziś nie w pełni rozpoznane. W portretach o finezyjnym modelunku wykreował poetykę marzenia sennego, nieistotne dla psychologicznej penetracji szczegóły zatracając w aksamitnej czerni abstrakcyjnych płaszczyzn. Wizerunki wsłuchanych w melodię swej duszy postaci przeobrażają się w symboliczne kompozycje dotykające istoty bytu i dramatu ludzkiej egzystencji. Wyraz dekadenckiej niemocy, znużenia i melancholii cechuje wyobrażenia z cyklu Jaźń i autoportrety artysty. Kobieca postać, która jawi się niekiedy w tle na kształt posągu (Autoportret, 1914) czy ledwie rozpoznawalny zarys choinkowej bombki rozbłyskującej świetlnym refleksem (Portret młodego studenta, 1908) intensyfikują atmosferę emocjonalnego zawieszenia, nastrój refleksji i marzeń. Obrazy te nie tyle oddają fizjonomiczne rysy modeli, co stanowią plastyczne ekwiwalenty stanów duszy, emanację ich tęsknot i pragnień (Autoportret, 1907). Wymiar symbolicznej wizji ma Autoportret (1912), w którym intensywność skupienia na twarzy artysty sprawia, iż rozpylony w szarym sfumato nadmorski pejzaż w tle staje się projekcją wspomnień. Stężała w zadumie twarz chłopca w litografii Przy fortepianie (1906) pochyla się nad figurkami na klawiaturze, które postaciują muzyczne odczucia. W nokturnach Jakimowicza przejawia się znamienny dla sztuki Młodej Polski wpływ japonizującej estetyki, nabiera wagi zasada asymetrycznej równowagi (Florencja. Arno po zachodzie słońca). Z wibrującej atmosfery zmierzchu wyłania się niekiedy blada twarz kobiety kuszącej widza, by zanurzył się w wir nocnego życia metropolii będącej - zgodnie z ideologią modernistów - domeną upadłych kobiet (Kobieta w nocy). W metaforyczny, aluzyjny sposób oddał artysta sens miłości i antagonizmu płci - motywu typowego dla ikonografii fin-de-siecle'u. W rysunku Pocałunek. Ręce kobieta zawładnęła całkowicie istnieniem mężczyzny; szary krąg jej włosów zasłania twarz kochanka odbierając mu tożsamość. Po 1910 nasiliła się w pracach Jakimowicza tendencja do radykalnego spłaszczania form obwiedzionych delikatnym konturem dla wzmocnienia dekoracyjnych walorów kompozycji. Kolorystyczna wrażliwość artysty znalazła wyraz w malowanych na kości słoniowej miniaturach.
Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, marzec 2004.
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Film "Toys"
Film dokumentalny w reżyserii Andrzeja Wolskiego z 2011 roku zrealizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie w cyklu "Przewodnik do Polaków"...
Film "Przewodnik do Polaków"
Pięć filmów dokumentalnych o polskim rocku, modzie, zabawkach, himalaizmie i seksie w czasach PRL-u tworzy "Przewodnik do Polaków"...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







