Grafik, twórca fotomontaży, plakatów politycznych, filmowych i reklamowych. Urodził się 7 lipca 1903 roku w Warszawie, zmarł w roku 1975.

Kształcił się w warszawskiej Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych, ale większość wiedzy w dziedzinie sztuki zdobył samodzielnie. W latach 1934-37 był członkiem grupy artystycznej Czapka Frygijska. Grupa ta miała dwie wystawy zbiorowe: jedną w Warszawie w roku 1936, drugą w Krakowie w 1937. W 1937 roku za plakat Pocisk Berman otrzymał Złoty Medal na L'Exposition Internationale Arts et Technigues dans la Vie Moderne w Paryżu, w 1950 roku za twórczość w dziedzinie karykatury politycznej przyznano mu Nagrodę Państwową, a w 1971 roku został wybrany członkiem - korespondentem Akademii Sztuki NRD.

Publikacje: "Księga wspomnień 1919-1939" (z Jonaszem Sternem), Warszawa 1960; "Mieczysław Szczuka", Warszawa 1965. Jego prace znajdują się w zbiorach m.in: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Kupferstichkabinett w Dreźnie oraz w kolekcjach prywatnych w Szwajcarii i Austrii.

Mieczysław Berman był jednym z najwybitniejszych i najbardziej konsekwentnych polskich artystów fotomontażu. Twórczość graficzną rozpoczął w 1927 roku od ilustrowania utworów pisarzy rewolucyjnych. W tym samym roku zetknął się dość przypadkowo z fotomontażami swojego kolegi Zygmunta Kamińskiego. Znał już fotomontaże Moholy-Nagy'a oraz twórców radzieckich (Lissickiego, Rodczenki, Kłucisa), był też wielbicielem prac Heartfielda, które wywarły największy wpływ na jego twórczość. Z polskich artystów posługujących się techniką fotomontażu cenił dokonania Szczuki i Żarnowerówny. Mieczysław Szczuka określając fotomontaż nazwał go "najbardziej skondensowaną formą poezji", "poezjoplastyką", "nowoczesną epopeą". W grafice fascynował Bermana niemiecki ekspresjonizm (Kathe Kollowitz i George Grosz).

Fotomontaż w latach dwudziestych XX wieku wprowadzili w orbitę sztuki awangardowej niemieccy dadaiści i radzieccy konstruktywiści. Jest to technika łączenia fragmentów zdjęć i ilustracji prasowych w celu uzyskania nowej kompozycji, czasami z elementami malarstwa lub rysunku. Artyści stosujący tę metodę twórczą pragnęli sprzęgnąć sztukę z aktualną, codzienną rzeczywistością i tym samym wejść w obieg kształtującej się masowej kultury. Chcieli też podkreślić złożoność nowoczesnego życia, a także uwypuklić rolę, jaką odgrywa w nim ilustrowana prasa, kształtująca aktywnie jego obraz w świadomości szerokich rzesz odbiorców.

Polski fotomontaż, podobnie jak fotomontaż niemiecki i radziecki, rozwijał się pod wpływem zaangażowania politycznego wielu tworzących go artystów. W latach 1930. Berman współpracował z pismami lewicowymi: "1930", "Przekrój 1930", "Kuźnia", "Ze świata", "Dwutygodnik ilustrowany", "Głosy i odgłosy". W 1934 roku zaangażował się do wykonania scenografii w Teatrze Eksperymentalnym przy Towarzystwie Propagandy Teatrów w Warszawie. W tym też czasie miał okazję poznać wielu młodych plastyków komunistów, z którymi później prezentował swoje prace na wystawach grupy Czapka Frygijska. Po roku 1930 Berman zaczął tworzyć ostre, satyryczne fotomontaże polityczne w stylu Johna Heartfielda, do których należy zaliczyć prace z 1935 roku przedstawiające karykatury Goebbelsa, Czang-Kai-Szeka i faszystowskich przywódców austriackich. Lata wojny spędził na emigracji w Związku Radzieckim, gdzie publikował swoje prace artystyczne w "Czerwonym Sztandarze" (Lwów, 1940) i "Nowych widnokręgach" (Moskwa, 1943-46) oraz pracował nad cyklem satyrycznych fotomontaży antyhitlerowskich. Pogłębił też wówczas swoją wiedzę w dziedzinie fotomontażu i stał się wybitnym znawcą tego tematu.

Berman wykonywał fotomontaże konstruktywistyczne, bardzo syntetyczne w formie. Zarówno w nich, jak i w plakatach, posługiwał się skrótem, symbolem, metaforą i elementem zaskoczenia. Jego prace przypominają fotomontaże Szczuki i Laszló Moholy-Nagy'a. Do najbardziej znanych cykli Bermana należą fotomontaże: Reakcja (1944), Tak było (1940), Krew i żelazo (1945), Homo sapiens (1956). Kompozycja jest w nich wyraźnie podporządkowana pionowym i poziomym podziałom, a oszczędnie stosowane fragmenty zdjęć umieszczone są na białym tle. Berman w nowatorski sposób wprowadzał do swoich fotomontaży kolor, nie w postaci barwnych sygnałów, ale jako barwne płaszczyzny i kontrasty barwne (W czasie pokoju człowiek usycha, rozkwita w czasie wojny, 1944; Ahnentafel, 1944; UPA, 1960).

Po wojnie nadal uprawiał antywojenny, antyimperialistyczny i antyfaszystowski fotomontaż. Tadeusz Borowski, który przedstawiał w 1948 roku twórczość Bermana w dziedzinie fotomontażu w warszawskim Klubie Młodych Artystów i Naukowców, tak pisał w katalogu jego wystawy:

"Plansze Bermana są nie tylko obiektem z pogranicza malarstwa i fotografii, nie są malarstwem w tym sensie, co martwa natura żółtym dzbankiem ani fotografia w rozumieniu nastrojowych zdjęć (...) Sztuka Mieczysława Bermana jest sztuką agresywną (...), jest tym, czym publicystyka w literaturze. Jest nagłym ustawieniem obrazów, trafną metaforą malarską, plastycznym komentarzem, dopomoże człowiekowi zrozumieć istotę faszyzmu, umocni w nim nienawiść do niemieckiej przemocy (...)"

Berman był też twórcą plakatów, z których najbardziej znane to Cukier krzepi, Pożyczka Narodowa wspomagająca akcje propagandowe z lat 30. oraz reklamowe z tego okresu: Pocisk, Obuwie marki Lux, Gram i wygrywam u Wolanowa, Buduj z wiosną, Cement Wysoka, B. Russel XX wieku, Spiess Polski lek, Mydło do prania, Albori. W plakacie turystycznym Visitez l'URSS jako pierwszy plakacista zastosował fotografię (1927). Po wojnie kontynuował twórczość plakacisty tworząc m.in. takie prace jak: Nigdy więcej Oświęcimia (1955), Jedność klasy robotniczej (1955), Komunizm to władza radziecka plus elektryfikacja (1956).

W 1960 roku Berman wykonał około sześćdziesięciu ilustracji osnutych wokół Myśli nieuczesanych Stanisława Jerzego Leca. Wiele fotomontaży i aforyzmów Leca powstało niezależnie od siebie i dopiero później zostały połączone ze względu na podobieństwo tematyczne i wspólnotę motywów. Fotomontaże Bermana nie są ilustracjami dzieła Leca, stanowią raczej ich wizualny ekwiwalent. Lec w dedykacji, jaką pozostawił Bermanowi w zbiorku swoich Myśli nieuczesanych napisał:

"Mieczysławowi Bermanowi twórcy rentgenogramów epoki."

Autor: Ewa Gorządek, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, grudzień 2006.

Wybrane wystawy:

• 1934 - Salon IPS, Warszawa;
  
• 1947 - Galeria Purkyne, Praga (indywidualna);
  
• 1948 - Klub Młodych Artystów i Naukowców, Warszawa (indywidualna);
  
• 1961 - Galeria Zachęta (retrospektywna);
  
• 1961 - "Im Kampf vereint", Pavillon der Kunst, Berlin;
  
• 1964 - "Światowy Festiwal karykatury", Montreal;
  
• 1965 - "Arte e Resistenza in Europa", Bolonia, Turyn;
  
• 1966 - Galeria Arsenał, Poznań (indywidualna);
  
• 1966 - "Engagierte Kunst", Linz;
  
• 1967 - Galeria Daniel Keel, Zurich (indywidualna);
  
• 1968 - Galeria Taxipalais, Innsruck.