Leszek Hołdanowicz, fot. dzięki uprzejmości artysty

Grafik, plakacista, pedagog. Urodził się 3 czerwca 1937 roku w Dmytrowie na Kresach Wschodnich. Mieszka i pracuje w Warszawie.

Profesor zwyczajny warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Zajmuje się projektowaniem graficznym i informacją wizualną. Jest autorem znaków, okładek płytowych, grafiki książkowej, jednym z czołowych twórców tzw. polskiej szkoły plakatu.

Hołdanowicz ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie. W latach 1953-1958 studiował na Wydziale Grafiki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Podczas wakacji w Anglii w 1957 roku uległ silnej fascynacji sitodrukiem. Zdecydował się przerwać studia, by poświęcić się tej dyscyplinie i przenieść ją na grunt rodzimy. Od 1961 roku kontynuował naukę na warszawskiej ASP (Wydział Malarstwa i Grafiki), gdzie pod swe skrzydła przyjęli go profesorowie: Julian Pałka, Wojciech Zamecznik, Józef Mroszczak. Dyplom z wyróżnieniem otrzymał w pracowni prof. Henryka Tomaszewskiego w 1964 roku. Od 1965 roku asystował prof. Mroszczakowi. W roku 1969 wyjechał na stypendium do Włoch. Po powrocie, od 1970 roku, uczył studentów liternictwa i podstaw projektowania graficznego.

W latach 1974-1984 Hołdanowicz prowadził pracownię projektowania graficznego elementów i systemów informacji wizualnej. Równocześnie w latach 1974-1980 pełnił funkcję dziekana, a potem, w latach 1987-1990, kierownika Katedry Projektowania Graficznego.

Zenon Kowalczyk wskazuje na udział pracowni Hołdanowicza w pionierskich na polskim gruncie doświadczeniach w zakresie projektowania komputerowego:

"Myślami cofnąłem się (...) do września 1982 roku, do czasu praktyki studenckiej po czwartym roku na Wydziale Grafiki warszawskiej ASP w Pracowni Projektowania Graficznego Elementów i Systemów Informacji Wizualnej. Docent Leszek Hołdanowicz (dziś już profesor zwyczajny) podsunął mi wówczas coś niezwykłego. Do tradycyjnego zestawu, złożonego z ołówków, grafionów i pędzelków, dołączył nowe narzędzie - komputer. Zadbał, bym studia rozszerzył o całkiem nowe doświadczenia - elementy grafiki komputerowej."

W 2001 roku Hołdanowicz wziął udział w wernisażu wystawy "Komputer jako tworzywo" na Wydziale Grafiki warszawskiej ASP, podczas którego, wraz z Tadeuszem Dominikiem, Waldemarem Świerzym i Leszkiem Zbijowskim, prezentował na żywo metody swojej pracy przy użyciu komputerów.

Obecnie prowadzi Pracownię Podstaw Projektowania Graficznego na Wydziale Grafiki. O jej celach pisze:

"Program dydaktyczny i wychowawczy ma na celu pogłębienie umiejętności uwalniania się od znanych schematów rozwiązywania problemów projektowych, nabycia umiejętności przekształcania zastanych struktur, abstrakcyjnego myślenia i stawiania pytań (...), ćwiczy, utrwala i rozwija takie cechy twórczego projektowania jak: wrażliwość wyobraźnię, analityczność, dociekliwość, wytrwałość, odpowiedzialność, świadomość, precyzję, punktualność".

Studenci zmagają się z zagadnieniem serii, modułu, systemu, powtarzalności, znaku. Jest wykładowcą budzącym respekt, dopatrującym się, przy pomocy swej słynnej lupy, niedociągnięć w wydrukach, żądającym niezliczonych poprawek, lecz wspominanym ciepło i z szacunkiem.

W 2003 roku objął funkcję prezesa nowopowstałego Towarzystwa Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Nie do przecenienia jest wkład Leszka Hołdanowicza w rozwój plakatu polskiego. Wskazuje się go jako twórcę, który przełamał tendencje malarskie w plakacie i skierował tę dziedzinę na drogę znaku, lapidarności, geometrii. Plakat Hołdanowicza dotyka najczęściej tematyki społecznej, sportowej i kulturalnej. Ogromną wagę przykłada do zagadnień związanych z powtarzalnością elementów, rytmem, modułem. To powielanie elementów podobnych odpowiada za napięcie w kompozycji ("Dni ochrony zabytków. Rzeszów. Maj 1962"), muzyczność plakatu ( "Dni Muzyki Kameralnej", 1962; "75 lat Filharmonii w Warszawie 1901-1976"), przestrzenność ("III Rzeszowskie Spotkania Teatralne", 1964), tj. za zagadnienia, które twórca ten wnikliwie bada w pracy z grafiką warsztatową.

Trójwymiarowość plakatu Hołdanowicza oparta jest na grze płaszczyzn, odwracaniu rytmicznych elementów względem powierzchni plakatu ("Drzewo zdobi i bogaci. Sadź. Chroń. Pielęgnuj", 1963), zabawach optycznych ("XXI Międzynarodowy Kolarski Wyścig Pokoju. Berlin-Praha-Warszawa", 1967).

Hołdanowicz wielką uwagę przykłada do usytuowania układów typograficznych. Tekst wspomaga rytmiczność ("Requiem dla 500 tysięcy"), równoważy kompozycję ("Warszawa. Getto", 1963) lub stanowi jej podstawę (ukośny, odważnie skadrowany, lecz dobitny i czytelny "Polski Plakat Pierwszych Dni Wolności 1945", 1963).

Dzieło projektowe Hołdanowicza jest konsekwentne i spójne. Z identyczną pieczołowitością, umiejętnością oddziaływania na wrażliwość muzyczną odbiorcy realizuje okładki płyt gramofonowych (dla Muzy, Veritonu). Rozbrzmiewają muzyką smyczkową, fortepianową, organową, ale i rozrywkową ("Przeboje 40-lecia"). Daje w nich znać o sobie umiejętność komponowania melodii plastycznych za pomocą powtarzających się elementów, asceza kolorystyczna.

Projektową domeną Hołdanowicza jest znak - wykorzystywany jako część większej kompozycji, moduł, ale też w dosłownym, użytkowym znaczeniu. Stworzył m.in. loga Biura Wystaw Artystycznych w Rzeszowie, Fundacji Sztuki Dziecka, Niemieckiego Instytutu Wydawniczego w Warszawie, Sympozjum Znak Znaczenie Język, Lion Group Investment Inc., Fundacji Kultura '90, Forum Fundacji Polskich, Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Narodowego w Warszawie, ZPAP "Polska Sztuka Użytkowa" (podarowany warszawskiej ASP) i inne.

Laureat m.in. Nagrody im. Tadeusza Trepkowskiego (1963), nagród na Międzynarodowym Konkursie Plakatu Filmowego w Colombo (1965), Złotego Medalu (zespołowo) na Międzynarodowych Targach Książki w Lipsku (1965), nagrody w konkursie na znak Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie (1986), nagrody w konkursie na znak graficzny dla ZPAP "Polska Sztuka Użytkowa" (1987), Wyróżnienia Honorowego na I Międzynarodowym Triennale Sztuk Graficznych im. Tadeusza Kulisiewicza w Warszawie Imprint '2008.

Jest również wielokrotnym medalistą Polskiego Biennale Plakatu w Katowicach (w tym zdobywcą Nagrody Honorowej za całokształt twórczości 2009 roku) i Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie. Był wielokrotnie nagradzany w konkursie na Najlepszy Plakat Warszawy i Najlepszy Plakat Miesiąca oraz w konkursie Grafika Warszawska (2003, 2006).

Publikacje:
• "Leszek Hołdanowicz. Plakaty, grafikony, varia", Akademia sztuk Pięknych w Warszawie, Warszawa 2009
• "Leszek Hołdanowicz. Plakaty", Wydawnictwo Polskiej Agencji Ekologicznej S.A. 1995

Autor: Sylwia Giżka, listopad 2010