Kinga Araya
Autorka interdyscyplinarnych prac z dziedziny wideo, rzeźby, muzyki i performance. Urodziła się w 1966 roku w Tarnowie.
W latach 1974-80 uczęszczała do szkoły muzycznej (klasa skrzypiec) w Puławach, w roku 1986 rozpoczęła studia na wydziale historii sztuki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które przerwała w roku 1988. W 1990 wyemigrowała do Kanady, gdzie kontynuowała studia z historii sztuki i podjęła naukę na wydziale sztuk pięknych uniwersytetu w Ottawie. W 1996 otrzymała dyplom z wyróżnieniem i w tym samym roku rozpoczęła studia podyplomowe (Master of Fine Arts Programme) na Uniwersytecie York w Toronto, które ukończyła w 1998, także z wyróżnieniem. Mieszka i pracuje w Montrealu, gdzie pisze doktorat z historii sztuki performance. Jest autorką interdyscyplinarnych prac z dziedziny wideo, rzeźby, muzyki i performance.
Kinga Araya otrzymała wiele wyróżnień i nagród za pracę naukową i dokonania artystyczne, m.in. stypendium narodowe na przygotowanie pracy doktorskiej od Social Sciences & Humanities Research Council of Canada (2001) i stypendium artystyczne Conseil des Arts et des Letters du Quebec (2002-2003).
Działania artystyczne Kingi Arayi w dużej mierze wynikają z osobistych doświadczeń artystki, pojawiają się w nich wątki związane z problemami migracji, podróży, wyobcowania, silnie akcentowana jest też komunikatywna rola sztuki. Artystka analizuje szczególną sytuację emigranta-nomada, hybrydalność bycia pomiędzy kulturami, krajami i językami. W wielu swoich pracach dociekliwie bada proces formowania się tożsamości i samoidentyfikacji, które stają się funkcją stanu nomadyczności, braku przynależności do miejsca, przemieszczania się i ciągle podejmowanych prób adaptacji. Swoje performances Araya często buduje wokół fenomenu swobodnego ruchu i mowy, które są dla niej synonimami wolności. Artystka tworzy obiekty o charakterze protez, które dopasowuje do swojego ciała tak, aby stały się jego istotnym elementem. Ciało obarczone protezami jest dla niej metaforą alienacji. Większość prac artystki dotyczy jej samej, pojawia się w nich jej ciało w trakcie, gdy chodzi lub mówi.
W 1998 roku powstała praca wideo Peripatetic Exercise (Ćwiczenia perypatetyczne), gdzie Araya gra na skrzypcach, stojąc na dwóch kołyszących się, stalowych półkulach. Cały czas desperacko próbuje utrzymać równowagę, co w wyraźny sposób zakłóca jej grę.
W tym samym roku powstała praca wideo Orthoepic Exercises (Ćwiczenia wymowy). Artystka stoi niemal nieruchomo w żelaznej masce na głowie - maska zakrywa jej część twarzy i czoło. Z maski tej wyrasta poziomo dwumetrowy, ostro zakończony pręt wsparty w połowie długości na podpórce. Ważący dwadzieścia cztery kilogramy pręt to język (obcy), który nie sprzyja komunikacji, a wręcz ją uniemożliwia. Wideo instalacja Exercising with Princess Headgear (Adjustable) / Ćwiczenie z nakryciem głowy księżniczki (dopasowujące się) rozwija idee chodzenia i ruchu. Artystka spaceruje po mieście w przedziwnym, niepraktycznym miedzianym kapeluszu ze zwisającymi długimi, miedzianymi drutami, które dotykając ziemi wydają głośne dźwięki, a hałas wywołuje uczucie izolacji od otoczenia.
Inne utrudnienie w poruszaniu się znajdujemy w pracy Grounded / Uziemiona (1999), gdzie artystka przemieszcza się z przymocowaną trzecią nogą - protezą. Wszelkie protezy stosowane w pracach przez Kingę Arayę są prawdziwym dodatkiem do jej ciała, fizycznie je wzbogacają, ale utrudniają wykonywanie podstawowych czynności (można tu wymienić także prace Ośmiornica, 2002 i Chodzenie z ramionami, 2002).
Jednym z ostatnio realizowanych przez Kingę Arayę projektów jest Hybris (work in progress), podlegający ciągłej ewolucji i metamorfozie. Artystka realizowała go w Kanadzie i w Polsce od końca 2002 roku do połowy 2003. Składała się na niego seria wydarzeń artystycznych, wystaw, spotkań i wykładów. Jak określiła to sama artystka, Hybris to jej artystyczna autobiografia, w której pojawiają się wszystkie wątki stanowiące materiał konceptualny jej wcześniejszych prac: hybrydalna osobowość artystki, która ciągle się zmienia pod wpływem nieustannego przemieszczania się i musi się wciąż na nowo definiować.
Prace wideo Kingi Arayi pokazywane były na wielu międzynarodowych festiwalach: WRO'99 International Media Art Biennale we Wrocławiu, Videomedia-Fifth International Video Summit w Novi Sad, Jugosławia (2000), Sixth Crossing Over Digital Film Festival w Liverpool, Anglia (2001); Eleventh Evenement Interuniversitaire de Création Vidéo w Montrealu (pierwsza nagroda za wideo Tahoka, 2001); Images Festival of Independent Film and Video w Toronto (2002); InterAzioni-XV - International Performing Arts Festival w Cagliari, Sardynia, Włochy (2002); Video de Manosque - Rencontre Internationales de la Création Vidéo et de la Poésie Eléctronique w Manosque, Francja (2002).
W 2004 roku Kinga Araya obroniła pracę doktorską w ramach Special Individualized Program na Uniwersytecie Concordia w Montrealu. Składa się ona z części teoretycznej, zatytułowanej: "Walking in the City: Motif of Exile in Performances by Krzysztof Wodiczko and Adrian Piper" oraz wystawy "Prosthetic Self" z instalacją rzeźbiarską złożoną ze 105 par używanych, drewnianych kul wspomagających chodzenie oraz nagrania audio.
Artystka rozwija swoją twórczość wokół tematyki przemieszczania się i komunikacji, podkreślając rolę niepewności w kondycji współczesnego człowieka. W pracach Kingi Arai ważną rolę odgrywa też zjawisko dualizmu - w kulturach, narodowościach i językach. Jej wideo Fifty-Five (2006) dotyczy fenomenu multikulturalizmu badanego na przykładzie Saint-Laurent Boulevard w Montrealu. Artystka skupiła się na obserwacji okolicznych mieszkańców tworzących urozmaiconą mozaikę kulturową. Praca łączy w sobie działania typu performance, wywiady, wideo klipy i fotografie archiwalne, tworząc wizualną i dźwiękową opowieść osadzoną wzdłuż trasy przejazdu autobusu nr 55. Oddaje hybrydalną, różnorodną naturę miejskiej przestrzeni.
W tym samym 2006 roku Araya zrealizowała inny projekt skierowany do lokalnych społeczności: Tell Me a Joke. Jego bohaterami byli imigranci mieszkający w Granby, Quebec. Dowcipy opowiadane przez przybyszów z różnych kultur transmitowane były w przestrzeń publiczną (głośniki w parku Daniel Johnson, odtwarzacz CD przymocowany do roweru jeżdżącego głównymi ulicami miasta), która rozbrzmiewała obcymi językami i śmiechem.
Praca Kingi Arai Paroxysm (2006) składająca się z pięciu wielkoformatowych dyptyków fotograficznych jest zapisem performatywnych działań artystki we własnym mieszkaniu. W każdym dyptyku jedno zdjęcie przedstawia kobietę w dość absurdalnych, a z pewnością niewygodnych pozach, np. przewieszoną jak sweter przez drzwi do pokoju czy wciśniętą we wnętrze kuchennego kredensu. Zdjęcia dopełniające w dyptykach prezentują te same miejsca, ale już bez obecności artystki. W pozornie neutralnym, domowym otoczeniu mają miejsce zdarzenia zachęcające do psychologicznej interpretacji tych niepokojących fotogramów.
Tryptyk wideo How to Kill the Love in the Shortest Time (2007) jest rozbudowaną formą komunikatu wyrażającego trudne do przekazania emocje. W części pierwszej, "Writing" (4 minuty), pojawia się refleksja o braku możliwości odczytania opowiadanej historii w jeden sposób, gdyż uczucie wymyka się ze sfery znaczeń. Część druga, "Drawing" (40 min), przedstawia performance z 2004 roku, któremu towarzyszy muzyka Francesco De Gregori. Rysunki na ścianach długiego korytarza stanowią szczególny rodzaj autoportretu artystki. Część trzecia, "Thinking" (3 min), składa się z luźnych fragmentów prywatnej rozmowy telefonicznej przeprowadzanej w języku włoskim.
Autor: Ewa Gorządek, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, maj 2004; aktualizacja: listopad 2009.
Wybrane wystawy indywidualne:
- 2007 - "Paroxysm", Maison de la Culture, Gatineau, Quebec, Kanada
- 2006 - "Domestic Exiles", La Centrale, Powerhouse, Montreal, Kanada
- 2004
- "Prosthetic Self", Oboro Art Gallery, Ph.D.Thesis Exhibition
- "Domestic Exiles", Peak Gallery, Toronto, Kanada - 2003
- "Hybris. Odsłona IV", "Zachęta" Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
- "Hybris. Odsłona III", Galeria Kronika, Bytom
- "Walking With Arms", La Interior Bodega, Barcelona, Hiszpania - 2002
- "Hybris Odsłona II", Galeria Bielska, Bielsko-Biała
- "Hybris", Galerie Christiane Chassay, Montreal
- "Hybris Odsłona I", Galeria Biała, Lublin - 2000
- "Compulsion", Trinity Square Video Art Gallery, Toronto
- "Grounded (II)", Galeria Laboratorium, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa - 1999 - "Grounded (I)", Observatoire 4, Montreal
- 1998 - "Spectral Body", Trinity Square Video Art Gallery, Toronto
Wybrane wystawy zbiorowe:
- 2007
- "The Art of Reinvention", Van Pelt-Dietrich Library Center, University of Pennsylvania, Filadelfia
- "Rythmes Urbains", Centre Culturel Stewart Hall, Pointe-Claire, Québec, Kanada - 2006
- "POZA Real Art Ways", Hartford, Connecticut, USA
- "Without a Passport", Karsh-Masson Gallery, Ottawa, Kanada - 2005
- "Tolerate Me", Galeria DAP, Warszawa
- 1st Biennale of Young European Art (video projection Doppelganger) - 2003
- "L`été à la Galerie", Galerie Christiane Chassay, Montreal, Kanada
- "Cluster 3", Peak Gallery, Toronto, Kanada - 2002
- "Becoming Canadian", La Centrale-Galerie Powerhouse, Montreal
- "Polska", Teatr Akademia, Warszawa - 2001
- "Alpha Girls", Interaccess Art Gallery, Toronto
- "Rushes: grrrls in transit", SAW Gallery, Ottawa
- "Kobieta o kobiecie", Galeria Bielska, Bielsko Biała; Galeria Kronika, Bytom - 2000 - "Universal Language", Glenhyrst Art Gallery of Brant, Brandford, Ontario
Wybrane pokazy wideo i performance:
- 2006 - Black Performance, na otwarciu POZA Art Show, Hartford, CT, USA
- 2005 - Waiting for Something to Happen, performance podczas Art Symposium, Sackville, New Brunswick
- 2005 - National Anthem, projekcja podczas 23rd International Festival on Film on Art (FIFA), Musée d'Art Contemporain, Montreal, Kanada
- 2004 - How to Kill Love in the Shortest Time, performance w prywatnym mieszkaniu, Montreal, Kanada
- 2004 - Marche rhizomatique, performance w Boréal/Art Nature, Labelle, Upper Laurentians, Québec, Kanada
- 2004 - Backpack, performance podczas XVII InterAzioni Performance Festival, Cagliari, Sardynia
- 2003 - Prosthetic Self, performance podczas Third International eBend Performance Festival, Center of Contemporary Arts, Barcelona, Hiszpania
- 2003 - Sauntering, performance w Circulo de Bellas Artes, Madryt, Hiszpania
- 2003 - National Anthem, projekcja podczas Video Biannual, Santiago, Chile
- 2003 - National Anthem, projekcja podczas 16es Instants Video de Manosque-Rencontre Internationales de la création vidéo et de la poésie électronique, Manosque, Francja
- 2003 - Tahoka, projekcja podczas 15es Instants Video de Manosque-Rencontre Internationales de la création vidéo et de la poésie électronique, Manosque, Francja
- 2003 - ABC, projekcja podczas InterAzioni XV - International Performing Arts Festival, Calgari, Sardynia
- 2003 - Polcan, performance podczas 4th International Art Action Festival, Piotrków Trybunalski, Polska
- 2003 - Wanderlust, projekcja podczas Images Festival of Independent Film and Video, Toronto, Kanada
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Teatr Och-Teatr w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.
Teatr Teatr Polonia w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Teatr
Stanisław Wyspiański - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Sztuki wizualne
Katarzyna Kozyra