Malarz, rysownik i grafik, reprezentant folklorystycznego nurtu w sztuce Młodej Polski. Urodzony w 1879 we Lwowie, zmarł w 1942 tamże.

Studia artystyczne odbył w latach 1900-1908 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Leona Wyczółkowskiego, Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. W 1902 doskonalił swe umiejętności warsztatowe w wiedeńskiej Kunstgewerbeschule des Österreichischen Museums für Kunst und Industrie u Antona von Kennera. W 1904 zwiedzał europejskie centra kulturalne, m.in. Wiedeń, Monachium, Drezno, Rzym, Wenecję i Florencję; w Paryżu uczęszczał do Académie Colarossi. Zimą 1904/1905 wyjechał wraz z Fryderykiem Pautschem i Władysławem Jarockim na Huculszczyznę. Wówczas narodziła się jego wieloletnia fascynacja huculskim obyczajem, obrzędowością, religijnym rytuałem i ludowym kostiumem. W okresie 1903-1905 współpracował jako rysownik z satyrycznym, lewicującym czasopismem "Liberum Veto"; od 1905 należał do grona twórców kabaretu literacko-artystycznego "Zielony balonik", którego przedstawienia odbywały się w krakowskiej cukierni Jama Michalika. W tymże roku Sichulski wstąpił do Towarzystwa Artystów Polskich "Sztuka"; był także członkiem wiedeńskiego ugrupowania Hagenbund.

W 1907 osiedlił się na stałe we Lwowie. W czasie I wojny światowej walczył w szeregach Legionów Polskich; utrwalił wówczas w swych szkicownikach wizerunki kolegów i wojskowych osobistości, które później prezentował na wystawach i opublikował w albumach. W latach 1920-1930 wykładał w lwowskiej Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego, zaś w okresie 1930-1939 piastował stanowisko profesora w krakowskiej ASP.

Debiut wystawienniczy Sichulskiego przypadł na 1903, gdy w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych artysta pokazał swe pastele. Jego pierwsza wystawa indywidualna miała miejsce w krakowskim i lwowskim TPSP w 1905 roku. W obu tych instytucjach regularnie eksponował swój dorobek artystyczny, podobnie jak w warszawskim Salonie Krywulta i Salonie Garlińskiego. Na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu zorganizowanej w 1929 został uhonorowany złotym medalem. Uczestniczył także w wielu międzynarodowych wystawach, m.in. w Monachium (1905), Wenecji (1907, 1910, 1914, 1932), Rzymie (1911, 1934), Berlinie (1914, 1937), Paryżu (1923, 1930, 1931), Budapeszcie (1926), Pittsburghu (1926), Helsinkach i Sztokholmie (1927).

Twórczość Sichulskiego została zdominowana przez tematykę huculską (Wesele huculskie, 1906; Huculi w świetle księżyca, ok. 1920); artysta znany był także jako autor znakomitych rysunków satyrycznych. Malował ponadto pejzaże i martwe natury, kompozycje historyczne i rzadziej - portrety; w ciągu całej swej twórczości powracał do motywów religijnych - głównie w kartonach do witraży i polichromii odzwierciedlających wpływ sztuki Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera (Zmartwychwstanie, 1909; Dies irae, 1909; Wniebowzięcie, 1910; Boża Męka, 1924; Zdjęcie z krzyża, 1924; Matka Boska Leśna, 1926; św. Stanisław Kostka, 1929). Od strony warsztatowej rozwijał swój talent wielostronnie; uprawiał zarówno malarstwo sztalugowe jak i monumentalne, projektował freski i witraże, zajmował się wystrojem wnętrz i architekturą, wykonywał plakaty; doskonalił swe umiejętności w zakresie malarstwa olejnego, pastelowego, temperowego i akwarelowego, rysunku i litografii. Jego stylistyka ukształtowała się w kręgu oddziaływania wiedeńskiej secesji; stąd cechujący wczesne prace giętki, miękki kontur obiegający formy wydobyte płaską plamą barwną, stąd nasycona, niekiedy kontrastowa i ekspresyjna, kiedy indziej stonowana i zharmonizowana kolorystyka, stąd profuzja kwiatowych i roślinnych ornamentów, w których gęstą sieć wpisane są sylwety ludzkich postaci (tryptyk Wiosna, 1909; tryptyk Madonna z aniołami, 1909; Anioł, 1911, tryptyk Pokłon Trzech Króli, 1913). Na wczesne malarstwo pejzażowe Sichulskiego istotny wpływ wywarła sztuka Jana Stanisławskiego, co ujawniło się w syntetycznym oddawaniu form natury, stosowaniu gęstej pasty malarskiej i impastowej faktury (Bodiaki, 1904). W późniejszych krajobrazach artysta zaczął rozbijać plamy barwne drobnymi uderzeniami pędzla, nadając obrazom postimpresjonistyczną migotliwość i ograniczając rolę konturu definiującego kształty (Granaty. Pejzaż z Tatr, ok. 1913; Chaty, 1914). Podobną jakość zyskała faktura w starannie zaaranżowanych martwych naturach (Martwa natura z dzbanem i owocami, 1912; Martwa natura z imbrykiem, gruszkami i cytryną, 1923).

Silnym impulsem twórczym była dla młodego Sichulskiego estetyka japonizmu; zgodnie z jej zasadami stosował asymetryczną kompozycję (Brzoza, 1909), sylwetowo ujmował formy na neutralnym tle (Nasturcje, 1910), zbliżał kadr do wycinków mikrokosmosu (Ryby, 1908; Irys, 1911). Huculskie sceny rodzajowe i wieśniacze wizerunki to wyraz kolorystycznej wrażliwości Sichulskiego, to studia intensywnych barw i ich ekspresyjnych zestawień, a także przejaw fascynacji rodzimym obyczajem, rytuałem i religijnością ludu, którego byt podporządkowany jest rytmom przyrody (Przedwiośnie, 1906; Pochód weselny Hucułów, 1909). Portrety Hucułów mają niekiedy - prócz walorów dekoracyjnych - aspekt groteskowy uzyskany poprzez dosadną charakterystykę fizjonomicznych rysów modeli. Ekspresję obrazów Sichulskiego intensyfikuje dynamiczny, wielokierunkowy sposób prowadzenia pędzla i sugestywne oddanie luministycznych efektów. Folklorystyczny pierwiastek dominuje także w kompozycjach o symbolicznej wymowie (Wiosna, 1906; Żywe Drzewo Krzyża, 1909). W latach 1920-ych twórczość Sichulskiego nabrała charakteru historyzującego i eklektycznego. W ramach tradycjonalistycznej konwencji artysta parafrazował dawne style obrazowania, sięgał po tematy mitologiczne i biblijne; rytmizacja form i syntetyzacja kształtu decydowały o dekoracyjnych walorach kompozycji. Pod wpływem wydarzeń I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej Sichulski rozwinął historyczno-patriotyczny nurt swego malarstwa (Piłsudski ze Stańczykiem i Wernyhorą, 1917; tryptyk Obrona Lwowa, 1920; cykl Wojna, 1920). Czerpał też motywy z odległych, heroicznych dziejów Polski (Bitwa pod Beresteczkiem, 1922; Władysław Warneńczyk, 1922; Wjazd Chrobrego do Kijowa, 1928).

Rysunki Sichulskiego popularyzowane były w formie litografii włączanych do graficznych tek. W zbiorowym portfolio wydanym w Krakowie z okazji XI Zjazdu Lekarzy i Przyrodników odbywającego się w 1911 jego nokturn Kościół x. Pijarów wyróżnia się ekspresyjną nastrojowością. W 1912 artysta wydał we Lwowie wraz z Władysławem Jarockim Tekę graficzną "Lamusa". W wyobrażonym w jednej z litografii motywie słonecznika przejawiło się znamienne dla polskich modernistów panteistyczne pojmowanie natury. Swoiste pendent dla ryciny przedstawiającej heroizowany wizerunek króla Władysława Warneńczyka, stanowiła dosadnie scharakteryzowana, przybrana w mieniący się barwami krakowski strój postać hejnalisty (Hejnał). Siła wyrazu i dynamika ruchu cechują też wizerunek biblijnego bohatera, Archanioła Michała - anioła zwycięskiego i triumfującego, wyobrażonego w aureoli z dekoracyjnie układających się piór. Sichulski jako jeden z nielicznych polskich artystów-grafików podjął motywy ikonografii chrześcijańskiej, przeobrażając je i parafrazując, aktualizując rozmaite tradycje stylistyczne. Przejmujący obraz Ukrzyżowania Chrystusa wykreował w litografii Padół płaczu - Chrystus. Natężeniem ekspresji bólu rycina ta dorównuje późnogotyckim wyobrażeniom umęczonego ciała Chrystusa znamiennym dla sztuki niemieckiej. Kwintesencja cierpienia przypisanego doczesnej ludzkiej egzystencji zawiera się w przygiętej pod krzyżem postaci oracza, który pokornie ciągnie swe brzemię. Motyw ten przetransponował Sichulski z akwaforty Käthe Kollwitz Die Pflüger (1906) otwierającej słynny cykl graficzny Bauernkrieg (1908).

Do perfekcji doprowadził Sichulski formułę karykatury, której zasadniczym środkiem ekspresji był czarny kontur oszczędnie opisujący uogólnione formy. Olbrzymim powodzeniem cieszyły się wydane przez niego litograficzne albumy. Trafnością zwięzłej, przenikliwej i dowcipnej charakterystyki polskiej elity artystycznej w albumie XXX karykatur, zasłużył sobie Sichulski na miano kontynuatora tradycji Piotra Norblina, który zapoczątkował dzieje karykaturalnego genre w polskiej sztuce. Swój jowialny dowcip i łagodną uszczypliwość spotęgował Sichulski nadając wykonanym pastelami portretom koryfeuszy polskiej kultury intensywną kolorystykę; artysta wystawił te pastele w 1906 w krakowskim TPSP, przyciągając tłumy widzów. Mniej pogłębione psychologicznie, lecz bliższe w swej ascetycznej, skrótowej formie ideałom karykaturalnego "hieroglifu" były zawarte w czterech zeszytach litograficzne wizerunki członków galicyjskiego parlamentu. Osiemdziesiąt karykatur najwybitniejszych ministrów, posłów i dziennikarzy, Niemców, Polaków, Czechów, Włochów, Słoweńców i Rusinów, przyjęto w Wiedniu jako wydarzenie kulturalno-towarzyskie. Biegłość techniczną Sichulskiego, trafność fizjonomicznej charakterystyki, umiejętność chwytania cech najistotniejszych zachowania i wyglądu postaci przyrównywano do mistrzostwa Jean Louis Foraina i Caran d'Ache'a. Wyrazem uznania i dowodem międzynarodowego rozgłosu było zaproszenie, jakie Sichulski otrzymał do Londynu, by wykonać karykatury angielskich parlamentarzystów; ambitny projekt nie został jednak zrealizowany.

Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, kwiecień 2003.