Film

Kazimierz Podsadecki

Film
Urodzony 1904 roku w Zabierzowie pod Krakowem. Zmarł w 1970 roku w Krakowie. Malarz i grafik projektowy wywodzący się z tradycji konstruktywistycznej, zainteresowany fotomontażem i filmem eksperymentalnym.

W 1923 roku ukończył studia na Wydziale Sztuk Zdobniczych w Szkole Przemysłowej w Krakowie. Od tego momentu działał w kręgu awangardowego pisma "Zwrotnica", redagowanego przez Tadeusza Peipera. W tym czasie wykonywał niezachowane już prace nazwane przez Peipera "fotoformią". Były to kompozycje z różnorodnych przedmiotów zarejestrowane za pomocą fotografii, co może wykazywać wpływy koncepcji Man Raya, a także Marcela Duchampa. Od 1926 roku odpowiadał za szatę graficzną "Zwrotnicy", a także w stylu konstruktywistycznym projektował układy typograficzne książek. Z 1924 roku zachowały się jego rysunki wywodzące się z tradycji formizmu polskiego. W 1926 roku na pierwszej wystawie grupy "Praesens" przedstawił osiem abstrakcyjnych prac z lat 1924-26, które świadczą o jego oryginalnych poszukiwaniach na kanwie konstruktywizmu polskiego. Od 1928 roku podjął współpracę z koncernem "Ilustrowanego Kuriera Codziennego" (IKC) - w tygodnikach "Na szerokim świecie" i w "Światowidzie" zamieszczał fotomontaże, które mieszczą się między konstruktywistyczną stylizacją (elementy pozafotograficzne wykonane były z doklejonego kolorowego papieru) a groteską inspirowaną surrealizmem i "nową fotografią". Wykorzystywał cytaty ważnych modernistycznych fotografii i filmów, co jest wyjątkowe nie tylko z punktu konstruktywizmu polskiego ale i ówczesnej europejskiej twórczości modernistycznej. Programowo rezygnowała ona w fotografii z kategorii cytatu, gdyż mogło prowadzić to do eklektyzmu i było w sprzeczności z poglądami na temat linearności rozwoju sztuki.

W 1932 roku Podsadecki uczestniczył w zorganizowanej przez łódzką grupę "a.r." międzynarodowej wystawie typografii, która odbyła się w Instytucie Propagandy Sztuki w Łodzi. Brali w niej udział obok Polaków ważni twórcy europejscy. W tym samym roku wykonał istotny cykl fotokolaży Amerykańska Ameryka, w którym poddał krytyce kapitalistyczny system społeczno-polityczny. W tym czasie w zakresie filmu współpracował z Januszem Marią Brzeskim oraz publikował teksty na ten temat, np. "Film wczoraj, dziś i jutro..." ("Kurier Filmowy" nr 44, dodatek do "Ilustrowanego Kuriera Codziennego" z 3 listopada 1932). W filmie Brzeskiego Beton zagrał główną rolę. W 1933 roku zrealizował cykl fotokolaży A to projekt mój tygodnika ilustrowanego, w którym praca Kobiety i dzieci jest cytatem z fotografii słynnego reportażysty Martina Munkaciego. Praca Gesty z tego samego cyklu cytuje słynnego fotografa niemieckiego Karla Blossfeldta, uczestnika najważniejszej światowej wystawy tych lat pt. Film und Foto (Stuttgart, 1929) na które zaprezentowało czołowe dokonania światowego modernizmu w zakresie fotografii i filmu modernistycznego. W latach 1932-34 Podsadecki działał w krakowskim Studiu Polskiej Awangardy Filmowej (SPAF), gdzie na slajdach prezentował trzy cykle "satyryczno-żartobliwych" fotomontaży. Pierwszy z nich obrazował jego krytyczne nastawienie do ówczesnego polskiego i światowego komercyjnego filmu oraz do poszczególnych reżyserów i aktorów (Profile en face). W Karykaturach Charliego dokonał pozytywnej oceny angielskiego aktora, słynnego komika - Charliego Chaplina, który był idolem wielu ówczesnych artystów awangardowych w Europie. W trzecim - Amerykańskiej Ameryce poddał surowej ocenie m.in. system wychowania młodzieży i panujące stosunki społeczne, w tym problem rasizmu.

Od 1935 roku Podsadecki oddalał się od twórczości o tradycji awangardowej przechodząc na pozycje bliższe malarskiemu koloryzmowi; od tego roku został członkiem Związku Zawodowego Polskich Artystów Plastyków w Krakowie. Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 roku, w wyniku której trafił do niewoli. Gestapo zniszczyło większą część jego dorobku z okresu konstruktywistycznego. Po II wojnie światowej początkowo mieszkał w Szczecinie, gdzie założył tamtejszy oddział Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1952 roku powrócił do Krakowa. W ostatnich latach swego życia malował pejzaże i martwe natury w konwencji kolorystycznej. Najważniejsza wystawa prezentująca międzywojenny dorobek Brzeskiego i Podsadeckiego zatytułowana Janusz Maria Brzeski, Kazimierz Podsadecki. Z pogranicza plastyki i filmu (opracowanie wystawy i redakcja katalogu Janusz Zagrodzki) odbyła się w Muzeum Sztuki w Łodzi na przełomie 1980/1981.

Prace Podsadeckiego znajdują się w zbiorach: Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Narodowego w Warszawie.

Autor: Krzysztof Jurecki, Muzeum Sztuki w Łodzi, maj 2004

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane