Sztuki wizualne

Jerzy Tchórzewski

Sztuki wizualne
Maryla Sitkowska
Baran i kwiat (1955)
olej, gwasz, papier, 134x94,5 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. Arkadiusz Podstawka
Malarz, grafik, pedagog, działacz artystyczny. Urodzony 24 kwietnia 1928 w Siedlcach, zmarł 25 grudnia 1999 w Warszawie.

W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej (1943-1944). Studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w latach 1946-1951. W czasie studiów związał się z kręgiem Grupy Krakowskiej, w 1957 był jednym z członków-założycieli tego ugrupowania. Od 1959 współpracował również z międzynarodowym ruchem PHASES, grupującym artystów o orientacji surrealistycznej.

Debiutował na I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie w 1948/49. Po studiach przeniósł się do Warszawy, gdzie w 1954 podjął pracę pedagogiczną w Akademii Sztuk Pięknych. Prowadził pracownię malarstwa na Wydziale Grafiki. W 1987 uzyskał tytuł profesora, w 1998 przeszedł na emeryturę.

Już od wczesnego, figuratywnego okresu twórczości (1948-1955), kiedy umieszczał sylwetki ludzkie i fantastyczne, "przedpotopowe" stwory w wyimaginowanych pejzażach, odznaczał się typem wyobraźni bliskim surrealizmowi. Po 1955 zaczął malować abstrakcyjne wizje kosmicznych kataklizmów, wulkanicznych erupcji, rozbłyskujących i niknących gwiazd.
Sygnał (1956)
olej, płótno, 135x95 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. Arkadiusz Podstawka
Ich mrok rozdzierały poszarpane linie błyskawic, spływającej lawy czy elektrycznych wyładowań (Tworzący się krajobraz, 1956-1957). Niekiedy w kompozycjach pojawiały się kształty ludzkie i zwierzęce, przywodzące na myśl mity o powstaniu świata, tytanach, Prometeuszu, itp. (Pierwsze kroki, 1958; Ocalony, 1959).

Artysta dodatkowo komplikował fakturę obrazów, wykorzystując m.in. właściwości nierównego schnięcia warstw farby, a w przypadku gwaszy - efekty zmiętego papieru. Równolegle z malarstwem od końca lat 40. tworzył monotypie, a w latach 60. również linoryty na ręcznie malowanych papierach. Od końca lat 70. Tchórzewski podejmował chętnie tematykę religijną. W obrazach tego nurtu, respektując tradycyjne rozwiązania kompozycyjne, stosował wszystkie niezwykłe efekty formy, faktury i kolorystyki, wypracowane w poprzednich okresach. Czyni to zeń jednego z najbardziej odkrywczych malarzy podejmujących współcześnie tematykę sakralną (Golgota na wystawie "Znak krzyża" w kościele na Żytniej, Warszawa 1983). Apogeum tych zainteresowań przypadło na lata 80., kiedy artysta związał się z niezależnym ruchem artystycznym, wystawiając często w kościołach i na pokazach prywatnych.

Kompozycja III, 1957
olej, płótno, 95x135
Upadająca postać, 1957-1959
olej, płótno, 134x95
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. pracownia fotograficzna MNWr

Wybrane wystawy i nagrody:
  • 1955 - Ogólnopolska Wystawa Młodej Plastyki, Arsenał, Warszawa (nagroda równorzędna)
  • 1959 - 5. Biennale Sztuki, Sao Paulo
  • 1961 - 2. Biennale Młodych, Paryż
  • 1965 - 8. Biennale Sztuki, Sao Paulo
  • 1968 - 34. Biennale Sztuki, Wenecja
  • 1981 - Nagroda Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida, Warszawa
  • 1985 - Nagroda Kulturalna "Solidarności", Warszawa
  • 1986 - Nagroda im. Jana Cybisa (niezależna), Warszawa
  • 1993 - Nagroda im. J. G. von Herdera, Wiedeń

Autor: Maryla Sitkowska, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, grudzień 2001.

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane