Artysta, fotograf, urodzony w 1924 w Tomaszowie Lubelskim.

W latach 1945-51 studiował na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. Od 1956 roku jest członkiem ZPAF-u, a od 1951 Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W latach 80. i 90. wielokrotnie wchodził w skład Rady Artystycznej ZPAF. Od 1988 do 1993 był wykładowcą Wyższego Studium Fotografii ZPAF w Warszawie.

W latach 90. sformułował ostatecznie teoretyczną koncepcję "archeologii fotografii", nad którą pracował od końca lat 60. Na jej temat napisał:

"Archeologią fotografii nazywam działania, których celem jest odkrywanie, badanie i komentowanie zdarzeń, faktów, sytuacji dziejących się dawniej w tzw. przeszłości fotograficznej. Dzięki fotografii, ciągłość wizualnego kontaktu z przeszłością stwarza możliwości poszerzania oddziaływania dawnych warstw kulturotwórczych na dzisiejsze."

Zajmuje się także historią fotografii i krytyką oraz publicystyką związaną z fotografią. W 1999 roku opublikował Antologię fotografii polskiej 1839-1989 (Bielsko-Biała 1999), która jest pierwszą tego typu publikacją w Polsce.

Fotografię amatorsko uprawiał od czasów II wojny światowej. Poważniej zainteresował się nią na początku lat 50. w okresie realizmu socjalistycznego, tworząc - pod wpływem estetyki Jana Bułhaka - także prace socrealistyczne, w tym o konstruktywistycznej genealogii. W latach 1957-60 był członkiem nieformalnej grupy skupiającej oprócz niego Zdzisława Beksińskiego i Bronisława Schlabsa. W tym czasie, głównie dzięki Beksińskiemu, zradykalizował swe poglądy. Był zwolennikiem eksperymentu formalnego i sztuki nowoczesnej o awangardowym rodowodzie, sięgającej swymi tradycjami okresu międzywojennego. Wraz z Beksińskim i Schlabsem był uczestnikiem pokazu zamkniętego w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym w 1959 roku, nazwanego przez krytyka sztuki Alfreda Ligockiego "Antyfotografią" oraz wystawy fotografii w Galerii Krzywe Koło kierowanej przez Mariana Bogusza. Ich twórczość stanowiła próbę włączenia się do ruchu "fotografii subiektywnej" Otto Steinerta, choć zajmowali bardziej radykalną postawę. Lewczyński inspirował się surrealizmem (np. Nieznany z cyklu nazwanego później Głowy wawelskie) i rayogramami Man Raya. Tworzył fotomontaże negatywowe dotyczące przemian cywilizacyjnych Śląska, ale także prace o inscenizacyjnym charakterze.

Od końca lat 60. (m.in. na ekspozycji Wystawa fotografii subiektywnej w 1968) rozwijał własny styl, pełen odniesień do fotografii amatorskiej, w tym własnej rodzinnej, sięgającej czasów dzieciństwa i przeżyć wojennych. Inspirował się także, podobnie jak w latach 50. (neorealizm włoski), filmem fabularnym, w którym ważne miejsce spełniło Powiększenie Michelangelo Antonioniego. Wykorzystywał m.in. znalezione i zniszczone negatywy (Tryptyk znaleziony na strychu, 1971), często w formie zestawów kilku prac tworzących narrację wynikającą z kolejności ich prezentacji, opowiadającą "filmową" historię (Dzieciństwo, 1968; Drzwi, 1971). W podobnym kontekście odwołującym się do bardzo szerokiego pojęcia fotografii amatorskiej w tym czasie w fotografii światowej działali m.in. Christian Boltanski i Michael Snow. Działania Lewczyńskiego wyprzedziły zainteresowania artystyczne związane z pojęciem fotografii jako "zbiorowej pamięci" czy "archiwum historii" popularne w światowej fotografii od lat 80. XX wieku (np. Alexander Honory).

Pomimo rysu konceptualnego widocznego w zdjęciach Lewczyńskiego z lat 70. i 80. i udziału w najważniejszych ówczesnych wystawach ("Fotografowie poszukujący", Galeria Współczesna w Warszawie, 1971; "Stany graniczne fotografii", Katowice, 1977) w swej twórczości potrafił być ironiczno-sarkastyczny w stosunku do rzeczywistości z czasów PRL oraz do samego siebie. W latach 80. i 90. XX oraz na początku XXI wieku powstały prace komentujące specyficzną polską rzeczywistość. W tej sarkastycznej, bardzo osobistej wizji nonsens towarzyszy smutkowi. Atmosfera zdjęć Lewczyńskiego przypomina wczesne filmy Miloša Formana, który ukazując absurdalność życia w socjalistycznym państwie, uzmysławiał nam jednocześnie śmieszność i tragizm życia. Od końca lat 80. można mówić o świadomym wpływie fotografii Lewczyńskiego na twórczość wielu fotografów polskich (np. Wojciecha Prażmowskiego).

Prace w zbiorach: Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Muzeum w Gliwicach, Muzeum Folkwang w Essen, Musée de l'Elisée w Lozannie.

Autor: Krzysztof Jurecki, Muzeum Sztuki w Łodzi, kwiecień 2004