Jan Berdyszak, fot. Waldemar Andzelm

Studiował rzeźbę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu w latach 1952-1958, równolegle podejmując samodzielne próby malarskie i graficzne. Już od wczesnego okresu jego twórczość skupiała się na zagadnieniach przestrzeni. W cyklu Koła podwójne (1962-1964 i 1967-1969) dokonał przełamania konwencji malarskiego prostokąta - obrazy przyjmowały kształt dwóch kół, zestawionych pionowo jedno nad drugim, pokrytych poruszonymi, kontrastowymi formami, które tworzyły rodzaj przestrzeni wewnętrznej, iluzyjnej.

Kolejnym etapem poszukiwań było wprowadzenie do obrazu przestrzeni rzeczywistej w postaci otworu wyciętego w płótnie. Od 1967 przestrzeń ingerująca w materię malowidła zyskała "uwolnienie" przez fakt podziału obrazu na oddzielne części, które eksponowane były w różnych zestawieniach (symetrycznie, antytetycznie, prostopadle do siebie w narożniku sali itp.). O ile dotąd eksperymentom malarsko-przestrzennym Berdyszaka towarzyszyła grafika (gipsoryty, drzeworyty, zwłaszcza cykl Kompozycje kół), to w tym momencie malarstwo spotkało się z rzeźbą. Z tego samego okresu pochodzą wieloczęściowe, rozkładane, przewidziane do dowolnego zestawiania formy z barwnej, emaliowanej blachy. Od końca lat 60. powierzchnie malarskie Berdyszaka stały się płaskie, formy ostro zdefiniowane. Artysta podejmował próby transponowania na język wizualny pojęć otwartości, nieskończoności, potencjalności itp., zakorzenionych w myśli filozoficznej Wschodu. Jednocześnie w cyklu Obszary koncentrujące (1973-1980) proponował formy skłaniające widza do medytacji. Obiekty z szyb i pleksiglasu pn. Przezroczyste (1970-1978) znalazły kontynuację w instalacjach z lat 80. i 90. Od 1990 artysta tworzy cykl Passe-par-tout, realizowany w formie obiektów, instalacji, grafik i in. Są to obiekty powtarzające formę oprawy ryciny, lecz z pustym otworem eksponującym otoczenie.

Twórczość Berdyszaka obejmuje także akcje efemeryczne, wielkie ilości szkiców rysunkowych oraz tekstów pisanych i wypowiadanych z okazji różnych spotkań, prelekcji, prezentacji itp. Od 1965 wykłada on w macierzystej uczelni (od 1996 Akademii Sztuk Pięknych). Od 1990 przewodniczy Radzie Programowej Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku i zasiada w zespole programowym Międzynarodowego Triennale Grafiki w Krakowie. Od początku równolegle z twórczością głównego nurtu uprawiał scenografię teatralną (współpracował m. in. z teatrem "Marcinek" w Poznaniu), jest autorem prac teoretycznych o związkach teatru i sztuk plastycznych.

W 1974 ukazał się źródłowy katalog Jana Berdyszaka z okazji jego wystawy retrospektywnej w Muzeum Narodowym w Poznaniu, w 1979 wyszła monografia artysty pióra Bożeny Kowalskiej, a w 1996 obszerny katalog towarzyszący wystawie jego prac w BWA i Muzeum Śląskim w Katowicach.

Autor: Maryla Sitkowska, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, czerwiec 2002.

Wybrane wystawy i nagrody:

• 1960 - Nagroda Artystyczna Klubu "Od Nowa" w Poznaniu za debiut w dziedzinie malarstwa i rysunku
• 1969 - Biennale de Paris
• 1969 - International Festival Exhibition, Edynburg
• 1974, 1976 - X, XI Biennale Internationale d'Art, Menton
• 1971, 1979, 1983 - Międzynarodowe Quadriennale Praskie (nagroda w 1979)
• 1992 - Międzynarodowe Triennale Rysunku, Wrocław (nagroda równorzędna)
• 1994 - Nagroda Artystyczna Miasta Poznania
• 1995 - Międzynarodowe Triennale Grafiki, Fredrikstad (nagroda)