Sztuki wizualne
Franciszek Siedlecki
Sztuki wizualne
Polski grafik, malarz, scenograf, krytyk sztuki i teatrolog reprezentujący nurt symbolizmu. Urodzony w 1867 roku w Krakowie, zmarł w 1934 roku w Warszawie.
Uzyskawszy wykształcenie prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim podjął w 1893 roku studia artystyczne w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Naukę kontynuował od 1894 w Académie Colarossi w Paryżu. W latach 1898-1901 rozszerzył swą wiedzę o sztuce przebywając w Rzymie. Od 1903 mieszkał w Warszawie, przenosząc się okresowo do Paryża i Krakowa. W 1906 wydał tekę barwnych litografii Warszawa, w których czytelne są reminiscencje dekoratywnych kompozycji nabistów i drzeworytów H. Riviere'a; współpracował też jako ilustrator z elitarnym czasopismem "Chimera". W 1910 objął nadzór nad graficzną szatą miesięcznika "Sfinks"; w 1911 został kierownikiem artystycznym czasopisma "Sztuka". Należał do grona członków-założycieli (wraz z Ignacym Łopieńskim i Zofią Stankiewicz) powstałego w 1912 w Warszawie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Graficznych. W okresie I wojny światowej przebywał w Dornach koło Bazylei, gdzie pogłębiał znajomość zasad antropozofii Rudolfa Steinera; kierował też pracownią witraży przeznaczonych do "Goetheanum". W 1919 osiadł w Warszawie, gdzie współorganizował Związek Polskich Artystów Grafików. Od 1930 wydawał czasopismo "Grafika". Uczestniczył w wielu międzynarodowych wystawach, m.in. we Florencji (1922), Sztokholmie (1923), Rzymie (1925), Brukseli (1925), Padwie (1931), Tokio (1930) i Buffalo (1931). W Paryżu brał udział w Salonie Niezależnych (1900, 1907) i Salonie Jesiennym (1906). W kraju prezentował swe prace w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (od 1900), warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (od 1901) i Salonie A. Krywulta. Swe ryciny eksponował na wszystkich wystawach grafiki i ilustracji książkowej organizowanych przez Związek Polskich Artystów Grafików i Towarzystwo Szerzenia Sztuki Polskiej wśród Obcych. W 1928 odbyła się w Warszwie indywidualna wystawa artysty. W 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu otrzymał Wielki Srebrny Medal. Uzdolniony w wielu dziedzinach uprawiał malarstwo, grafikę oryginalną i ilustracyjną, oraz scenografię. Zajmował się działalnością literacką, należał do grona wpływowych krytyków sztuki.
Ikonografia Siedleckiego miała symbolistyczną genealogię; również środki ekspresji pokrewne były stylistyce europejskiego symbolizmu ewoluując z czasem w kierunku syntetyzacji i geometryzacji form. W zakresie grafiki artysta uprawiał techniki metalowe, barwną litografię i monotypię; rzadko stosował czystą akwafortę wzbogacając jej fakturę przy pomocy ruletki, suchej igły, miękkiego werniksu, mezzotinty i akwatinty. Eksperymenty na gruncie grafiki podjął w 1899 tworząc cykl Le sexe pozostający w sferze oddziaływania "metafizyki płci" Stanisława Przybyszewskiego, ekspresyjnej sztuki E. Muncha, świata wyobrażeń W. Blake'a i wizyjnej ikonografii O. Redona. Fascynację imaginacyjnym obrazowaniem Redona odzwierciedlają w rycinach Siedleckiego wizje formowania się uniwersum, ewokujące erotyczny niepokój korowody fantastycznych postaci (Korowód, 1913) i motywy polatujących w przestrzeni głów (Muza I, 1902). Pierwiastek boski materializuje się tu w promieniście przenikającym ciemność blasku gwiezdnych konstelacji, przybiera kształt emanujących wewnętrzne światło personifikacji gwiazd (Dwie gwiazdy, 1914). Ich sylwety, przyobleczone w miękkie, utkane z pajęczych koronek i klejnotów szaty, zespalają się w pocałunku, wirują w uścisku lub trwają w nieokreślonej przestrzeni, pokrewne postaciom z obrazów G. Moreau (Pocałunek wśród gwiazd, ok. 1912). Dekoracyjność kompozycji polegająca na mnożeniu i zagęszczaniu precyzyjnie określonych giętką, kapryśną linią szczegółów współgra w rycinach Siedleckiego ze sztucznością scenicznego upozowania postaci (Wiosna, 1913; Szalone siostry Szabrol,1913). Treści historiozoficzne ewokuje akwaforta Na krańcach horyzontu. Jadwiga i Jagiełło (1902); wyłaniające się z ciemności postacie królewskiej pary wpisują wymiar istnienia jednostki i narodu w perspektywę kosmosu i odwiecznej cykliczności dziejów. Na synkretyczny rys twórczości artysty składają się inspiracje kulturą Egiptu, Asyrii, Indii, Grecjii i średniowiecznej Europy. Istotne miejsce w oeuvre Siedleckiego zajmowała sztuka religijna (cykl Ojcze Nasz). Mistyczny wymiar mają jego późne prace, Medytacja (1922), Modlitwa (1928), Madonna (1930), zaś fascynację wątkami kosmogonii i mitologii odzwierciedlają kompozycje Plejady (1922), W przestworzach (1926), Harpie - ucieczka (ok. 1928). Głęboko zakorzeniony w tradycji romantyzmu twórca wykonał serię portretów poetów romantycznych (Juliusz Słowacki, 1910; Cyprian Norwid w starości, ok. 1922) i ilustracje do dzieł Juliusza Słowackiego. Znane są też jego graficzne portrety F. Nietzschego, R. Steinera (1925) i J. W. Goethego (1926).
Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, maj 2004.
Uzyskawszy wykształcenie prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim podjął w 1893 roku studia artystyczne w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Naukę kontynuował od 1894 w Académie Colarossi w Paryżu. W latach 1898-1901 rozszerzył swą wiedzę o sztuce przebywając w Rzymie. Od 1903 mieszkał w Warszawie, przenosząc się okresowo do Paryża i Krakowa. W 1906 wydał tekę barwnych litografii Warszawa, w których czytelne są reminiscencje dekoratywnych kompozycji nabistów i drzeworytów H. Riviere'a; współpracował też jako ilustrator z elitarnym czasopismem "Chimera". W 1910 objął nadzór nad graficzną szatą miesięcznika "Sfinks"; w 1911 został kierownikiem artystycznym czasopisma "Sztuka". Należał do grona członków-założycieli (wraz z Ignacym Łopieńskim i Zofią Stankiewicz) powstałego w 1912 w Warszawie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Graficznych. W okresie I wojny światowej przebywał w Dornach koło Bazylei, gdzie pogłębiał znajomość zasad antropozofii Rudolfa Steinera; kierował też pracownią witraży przeznaczonych do "Goetheanum". W 1919 osiadł w Warszawie, gdzie współorganizował Związek Polskich Artystów Grafików. Od 1930 wydawał czasopismo "Grafika". Uczestniczył w wielu międzynarodowych wystawach, m.in. we Florencji (1922), Sztokholmie (1923), Rzymie (1925), Brukseli (1925), Padwie (1931), Tokio (1930) i Buffalo (1931). W Paryżu brał udział w Salonie Niezależnych (1900, 1907) i Salonie Jesiennym (1906). W kraju prezentował swe prace w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (od 1900), warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (od 1901) i Salonie A. Krywulta. Swe ryciny eksponował na wszystkich wystawach grafiki i ilustracji książkowej organizowanych przez Związek Polskich Artystów Grafików i Towarzystwo Szerzenia Sztuki Polskiej wśród Obcych. W 1928 odbyła się w Warszwie indywidualna wystawa artysty. W 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu otrzymał Wielki Srebrny Medal. Uzdolniony w wielu dziedzinach uprawiał malarstwo, grafikę oryginalną i ilustracyjną, oraz scenografię. Zajmował się działalnością literacką, należał do grona wpływowych krytyków sztuki.
Ikonografia Siedleckiego miała symbolistyczną genealogię; również środki ekspresji pokrewne były stylistyce europejskiego symbolizmu ewoluując z czasem w kierunku syntetyzacji i geometryzacji form. W zakresie grafiki artysta uprawiał techniki metalowe, barwną litografię i monotypię; rzadko stosował czystą akwafortę wzbogacając jej fakturę przy pomocy ruletki, suchej igły, miękkiego werniksu, mezzotinty i akwatinty. Eksperymenty na gruncie grafiki podjął w 1899 tworząc cykl Le sexe pozostający w sferze oddziaływania "metafizyki płci" Stanisława Przybyszewskiego, ekspresyjnej sztuki E. Muncha, świata wyobrażeń W. Blake'a i wizyjnej ikonografii O. Redona. Fascynację imaginacyjnym obrazowaniem Redona odzwierciedlają w rycinach Siedleckiego wizje formowania się uniwersum, ewokujące erotyczny niepokój korowody fantastycznych postaci (Korowód, 1913) i motywy polatujących w przestrzeni głów (Muza I, 1902). Pierwiastek boski materializuje się tu w promieniście przenikającym ciemność blasku gwiezdnych konstelacji, przybiera kształt emanujących wewnętrzne światło personifikacji gwiazd (Dwie gwiazdy, 1914). Ich sylwety, przyobleczone w miękkie, utkane z pajęczych koronek i klejnotów szaty, zespalają się w pocałunku, wirują w uścisku lub trwają w nieokreślonej przestrzeni, pokrewne postaciom z obrazów G. Moreau (Pocałunek wśród gwiazd, ok. 1912). Dekoracyjność kompozycji polegająca na mnożeniu i zagęszczaniu precyzyjnie określonych giętką, kapryśną linią szczegółów współgra w rycinach Siedleckiego ze sztucznością scenicznego upozowania postaci (Wiosna, 1913; Szalone siostry Szabrol,1913). Treści historiozoficzne ewokuje akwaforta Na krańcach horyzontu. Jadwiga i Jagiełło (1902); wyłaniające się z ciemności postacie królewskiej pary wpisują wymiar istnienia jednostki i narodu w perspektywę kosmosu i odwiecznej cykliczności dziejów. Na synkretyczny rys twórczości artysty składają się inspiracje kulturą Egiptu, Asyrii, Indii, Grecjii i średniowiecznej Europy. Istotne miejsce w oeuvre Siedleckiego zajmowała sztuka religijna (cykl Ojcze Nasz). Mistyczny wymiar mają jego późne prace, Medytacja (1922), Modlitwa (1928), Madonna (1930), zaś fascynację wątkami kosmogonii i mitologii odzwierciedlają kompozycje Plejady (1922), W przestworzach (1926), Harpie - ucieczka (ok. 1928). Głęboko zakorzeniony w tradycji romantyzmu twórca wykonał serię portretów poetów romantycznych (Juliusz Słowacki, 1910; Cyprian Norwid w starości, ok. 1922) i ilustracje do dzieł Juliusza Słowackiego. Znane są też jego graficzne portrety F. Nietzschego, R. Steinera (1925) i J. W. Goethego (1926).
Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, maj 2004.
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"
Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...
Literatura Współczesna polska proza fantastyczna
Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







