Jako jedna z pierwszych w Polsce zaczęła zajmować się sztuką konceptualną, jest autorką wielu akcji, performances, filmów, fotografii, tworzy poezję wizualną; jej twórczość odegrała na gruncie polskim prekursorską rolę w dziedzinie body artu, sztuki feministycznej i sztuki krytycznej. Urodziła się 25 marca 1945 w Grodzisku Mazowieckim.

W latach 1963-65 studiowała w Łodzi w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych wg programu Władysława Strzemińskiego, w latach 1965-70 na wydziale malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie w 1970 roku obroniła dyplom na temat poezji jako sztuki.

W latach 1972-77 prowadziła w Łodzi autorską galerię Galeria Adres, w której wystawiała sztukę konceptualną i m.in. dokumentację prac artystów Fluxus. Od roku 1983 mieszka w Berlinie.

W latach 1970. Ewa Partum realizuje prace konceptualne (m.in. Śniadanie na trawie, 1971; Legalność przestrzeni, 1971; Wieża Eiffel'a, 1972) oraz poetyckie akcje i interwencje w przestrzeni publicznej (m.in. Obszar na licencji poetyckiej, 1971; Metapoezja, 1972) (zobacz ilustracje).

Poem by Ewa 1971 oraz Poem by Ewa. Proust 1971

Od początku lat 1970. tworzy Poems by Ewa, "konceptualną poezję" w postaci obiektów poetyckich, na których odciska swoje usta w chwili wymawiania artykułowanych głosek. Teksty te są kombinacją odcisków ust i poszczególnych liter, czasami całych fraz. Pierwsze odciski ust (czerwona szminka) powstały w 1971 roku, a jeden z nich został podpisany zdaniem "Mój dotyk jest dotykiem kobiety". To konceptualna wypowiedź na temat kobiecości sformułowana na poziomie lingwistycznym. W późniejszych Poems pojawia się kontekst wyraźnie feministyczny, a także społeczny, który nigdy jednak nie manifestuje się w sposób wyraźny i oczywisty.

W latach 1973-74 Ewa Partum tworzy szereg krótkich filmów, Films by Ewa, którym nadaje wspólny tytuł Kino Tautologiczne. Bada w nich problem automatyzmu przekazu filmowego, analizuje strukturę języka filmowego jako medium semantycznego.

W 1974 roku powstaje praca Zmiana 1974 (ilustracje), w której artystka bezpośrednio odnosi się do egzystencjalnej samoidentyfikacji kobiety-artystki i włącza się w dyskurs feministyczny. Podczas performance'u profesjonalna charakteryzatorka "postarza" połowę twarzy artystki, czyniąc ją estetycznie nieatrakcyjną. Artystka krytykuje zakodowany w fallocentrycznej kulturze stereotyp patrzenia na kobietę przez pryzmat jej ciała, którego uroda i powab nadają jej wartość i status. W latach 1978-79 Ewa Partum kontynuuje projekt Zmiana - Mój problem jest problemem kobiety. Na wystawie w galerii Art. Forum w Łodzi wykonuje performance, podczas którego leży naga wśród publiczności, a charakteryzatorka postarza już nie tylko część jej twarzy, ale połowę jej ciała. Po zakończeniu performance'u Ewa Partum ogłosiła siebie jako dzieło sztuki, czyniąc swoje ciało elementem dyskursu feministycznego. W 1980 roku na swojej wystawie w Galerii Małej w Warszawie artystka pojawiła się wśród publiczności nago. Wystawa zatytułowana była "Samoidentyfikacja" i oprócz performance'u artystki składała się na nią seria fotomontaży przedstawiających nagą postać artystki wmontowaną w scenerię warszawskich ulic. Na zdjęciach Ewa Partum pojawiała się między przechodniami, na skrzyżowaniu ulic, obok milicjantki, w kolejce do sklepu, przed siedzibą Rady Państwa. Tytuł Samoidentyfikacja określał ideę pracy, która dotyczyła poszukiwania własnej tożsamości, identyfikacji z kobiecością.

W kolejnych pracach Ewa Partum rozwijała wątki feministyczne. Jesienią 1980 roku w Galerii O.N. w Poznaniu przedstawiła performance Kobiety, małżeństwo jest przeciwko wam! Artystka ubrana w ślubną suknię i zapakowana w przezroczystą folie z napisem For Men rozcinała przy dźwiękach marsza weselnego nożyczkami folie, a następnie suknię, aby w końcu nago stanąć przed publicznością.

W 1981 Ewa Partum roku wykonała performance Stupid Woman (ilustracja), w którym parodiowała sposoby, w jakie kobiety chcą się przypodobać mężczyznom, aby sprostać wyidealizowanym przez męskie pragnienia i oczekiwania wizerunkom kobiet-fetyszy.

Przed swoim wyjazdem z kraju w 1982 roku Ewa Partum wykonała w podziemnej galerii w Łodzi performance Hommage dla Solidarności. Naga artystka wymawiała kolejne litery słowa "solidarność" składając odciski ust na białym kartonie. Była to rozbudowana forma Poem by Ewa, którą artystka powtórzyła w 1983 roku w Galerie Wewerka w Berlinie Zachodnim.

W 1984 roku Ewa Partum realizuje projekt Ost-West Schatten(ilustracja) na konkurs o berlińskim murze. Powstaje fotografia, na której artystka stoi nago w pantoflach na wysokich obcasach metr przed berlińskim murem trzymając w rozłożonych rękach literę O (w prawej dłoni) i W (w lewej). Na wernisażu wystawy "Polska Awangarda 1930-90" zorganizowanej w 1992 roku w Staatliche Kunsthalle w Berlinie Ewa Partum zamanifestowała swój sprzeciw wobec prezentowania tam niemal wyłącznie dzieł wykonanych przez mężczyzn (na wystawie pokazano prace tylko jednej kobiety, Katarzyny Kobro). Wraz z grupą asystentek rozdawała wśród publiczności koperty, w których umieściła krytyczne hasło: "Polskie artystki awangardowe mają swoją wielką szansę dopiero jako zwłoki".

Artystka ma w swoim dorobku wiele wystaw indywidualnych, m.in.:

• Warszawa, Galeria Współczesna, 1971; Łódź, Galeria Adres, 1972, 1973, 1974 (performance); Łódź, Muzeum Sztuki, 1972; Warszawa, Galeria Repassage, 1972 (perform); Elbląg, Galeria EL, 1973 (perform); Wrocław, Galeria Awangarda, 1976; Lublin, Galeria Labirynt, 1977, 1981 (perform); Łódź, Galeria Art Forum, 1979 (perform); Warszawa, Galeria Mała, 1980; Poznań, Galeria ON., 1980 (perform); Miastko, Spotkanie Międzynarodowe, 1981 (perform); Kraków, Galeria BWA, 1981 (perform); Warszawa, Dziekanka, 1981, (perform); Łódź, Galeria Podziemna, 1982; Berlin, Galerie Wewerka, 1983 (wystawa retrospektywna); Berlin, Galeria Dialog, 1984 (perform); Bonn, Muzeum Kobiet, 1985, (perform); Badisher Kunstverein, Karlsruhe, 2001, ("Akt myśli jest aktem sztuki" - wystawa retrospektywna)

Brała udział w wielu wystawach zbiorowych, m.in.:

• Biennale Form Przestrzennych, Elbląg, 1971; "W.O.R.K.S., grafika konceptualna 'Czytanie naszego świata'", Calgary, Kanada, 1973; "Prospectiva 74", Sao Paulo, 1974; Międzynarodowa Wystawa "Sztuka Poczty'75" ("Mail Art 75"), Buenos Aires, 1975; Festiwal Filmowy "Film jako film - film jako sztuka", Łódź, 1977; "Quarto", Mediolan, 1982; "Współczesna sztuka polska", Berlin, 1984; "Polska 86", wystawa XX-wiecznej fotografii polskiej, Boston; "Polska czarno-biała", Paryż, 1990; "Bakunin w Dreźnie", Düsseldorf, 1990; "Jesteśmy", Warszawa, 1991;

Autor: Ewa Gorządek, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, maj 2004

---

W 2006 roku odbyły się w Polsce dwie wystawy Ewy Partum: "Legalność przestrzeni" w Instytucie Sztuki Wyspa oraz "Samoidentyfikacja" w Królikarni.

Fotografie prac publikujemy dzięki uprzejmości Muzeum im. Xawerego Dunikowskiego "Królikarnia". Prace są własnością: Legalność przestrzeni - Fundacja Zbiorów Sztuki Współczesnej Muzeum Narodowego w Warszawie, Poem by Ewa Proust - Kupferstichkabinett, Staatliche Museen zu Berlin, Hommage a Solidarność - Fundacja Signum Poznań, pozostałe - własność artystki.

Śniadanie na trawie Elbląg, 1971 oraz Legalność przestrzeni Łódź, 1971 powrót do tekstu

Metapoezja Łódź, 1972 oraz Wieża Eiffel'a obecność wysokości instalacja, Galeria Adres Łódź, 1972

Stupid Woman Performance, BWA Kraków, 1981 oraz Zmiana. Mój problem jest problemem kobiety Łódź, 1979 powrót do tekstu

Ost-West-Schatten, Berlin, 1984 oraz Strój ślubny Poznań, 1981 powrót do tekstu