Sztuki wizualne
Eugeniusz Mucha
Sztuki wizualne
Malarz, urodzony w 1927 w Niewonie na Rzeszowszczyźnie.
Studiował w krakowskiej ASP (1949-1955) pod kierunkiem artystów tak różnych, jak Adam Marczyński, Czesław Rzepiński, Wacław Taranczewski, Wojciech Weiss. Dyplom uzyskał w pracowni Tadeusza Łakomskiego.
W czasie studiów starał się wypełniać nakazy realizmu socjalistycznego. Po ukończeniu Akademii odrzucił zarówno balast socrealizmu, jak wyuczonych konwencji. Przez trzy lata w ogóle nie malował. Poszukiwał inspiracji w kulturze ludowej, chłopskiej. Zachwycony jej autentyzmem, świeżością, naiwnością, do dzisiaj pozostaje pod jej szczególnym wpływem. Stworzył jednak własną poetykę, na którą składa się zainteresowanie podstawowymi egzystencjalnymi problemami człowieka i prostota środków wyrazu. Trafnie specyfiki tej sztuki dotknęła Krystyna Czerni, pisząc, że Mucha jest "twórcą-gawędziarzem". Rzeczywiście, malarz bardziej opowiada, niż przedstawia to, co go fascynuje: narodziny, miłość, przemijanie, śmierć. Jednym z często podejmowanych przezeń świeckich tematów jest rodzina (Zakochany rybak, 1972; Spacer, 1985 i 1999), przy czym zdarza mu się wyraźnie akcentować opiekuńczą rolą nie tylko kobiety, ale również mężczyzny (kompozycja Ojciec z 1985 roku ukazuje mężczyznę karmiącego niemowlę). Szczególnie lubianą bohaterką obrazów jest matka (nierzadko własna) – zwyczajna wiejska kobieta, trzymająca na kolanach niemowlę, karmiąca lub tuląca do siebie gromadkę dzieci (Matka, 1960 i 1986), dzieląca chleb (Matka z chlebem, 1973). Ważnym tematem twórczości Muchy jest również praca na roli (Siewcy, 1986). Dzieła o tej tematyce łączą w sobie niekiedy elementy świeckie z religijnymi (chrystologicznymi - Siewca, 1995). Jak wiele innych wątków, motywy orki lub siewu malarz traktuje po swojemu - uczuciowo. Uwydatnieniu tego charakteru podporządkowane są malarskie środki ekspresji: uproszczony, wyrazisty modelunek brył i kładzenie agresywnie jaskrawego koloru z "barbarzyńską", pozornie "amatorską" prostotą. Zarówno czytelna autentyczność, jak emocjonalny charakter tej sztuki, zjednały artyście grono oddanych wielbicieli.
Kontrowersje budzi jednak traktowanie przezeń wspomnianych treści religijnych, przede wszystkim chrystologicznych (Ostatnia Wieczerza, 1973; Pocałunek Judasza, 1974 i 1986), często pasyjnych (Wielokrotne Ukrzyżowanie, 1984). Malując po wielekroć monumentalną figurę Zbawiciela, Mucha ukazuje go nierzadko w ziemskim, uzwyczajnionym kontekście (Renowator z odnowioną figurą Chrystusa, 1986). Syn Boży jest w tych ujęciach bardziej Człowiekiem niż Bogiem. Wydaje się, że malarz świadomie uczłowiecza religię, prawdy teologiczne, uniwersalne zbliża ku prawdom jednostkowego, codziennego bytu (Boże Narodzenie, 1972). Czas "boski" miesza się u niego z czasem "ludzkim". Jego sztuka o tematyce religijnej przez jednych uważana za "heretycką", przez innych ceniona za ikonograficzną inwencję, a zarazem odwagę świadczenia o własnym przeżyciu, bodaj najcelniej została zdiagnozowana przez Tadeusza Borutę, który napisał: "Mucha nie jest (...) heretykiem, jego ciągła interpretacja Pisma Świętego jest niesłychanie ortodoksyjna, ale jednocześnie prywatna".
Mucha uprawia również malarstwo monumentalne. Opracował bądź wykonał liczne polichromie kościołów, między innymi w Lublinie (z zespołem), Lutczy, Lublińcu Starym, Łętowni, Niewodnej, Oleszycach, Potoku Jaworowskim, Rzeszowie, Zapałowie.
W 2000 roku uhonorowano go Nagrodą im. Witolda Wojtkiewicza, przyznawaną przez krakowski okręg ZPAP. Z okazji wystawy, która miała wówczas miejsce w Galerii ZPAP Sukiennice, wydano katalog będący najobszerniejszą dotąd publikacją poświęconą twórczości laureata.
Autor: Małgorzata Kitowska-Łysiak, Katedra Teorii Sztuki i Historii Doktryn Artystycznych KUL, luty 2003
Studiował w krakowskiej ASP (1949-1955) pod kierunkiem artystów tak różnych, jak Adam Marczyński, Czesław Rzepiński, Wacław Taranczewski, Wojciech Weiss. Dyplom uzyskał w pracowni Tadeusza Łakomskiego.
W czasie studiów starał się wypełniać nakazy realizmu socjalistycznego. Po ukończeniu Akademii odrzucił zarówno balast socrealizmu, jak wyuczonych konwencji. Przez trzy lata w ogóle nie malował. Poszukiwał inspiracji w kulturze ludowej, chłopskiej. Zachwycony jej autentyzmem, świeżością, naiwnością, do dzisiaj pozostaje pod jej szczególnym wpływem. Stworzył jednak własną poetykę, na którą składa się zainteresowanie podstawowymi egzystencjalnymi problemami człowieka i prostota środków wyrazu. Trafnie specyfiki tej sztuki dotknęła Krystyna Czerni, pisząc, że Mucha jest "twórcą-gawędziarzem". Rzeczywiście, malarz bardziej opowiada, niż przedstawia to, co go fascynuje: narodziny, miłość, przemijanie, śmierć. Jednym z często podejmowanych przezeń świeckich tematów jest rodzina (Zakochany rybak, 1972; Spacer, 1985 i 1999), przy czym zdarza mu się wyraźnie akcentować opiekuńczą rolą nie tylko kobiety, ale również mężczyzny (kompozycja Ojciec z 1985 roku ukazuje mężczyznę karmiącego niemowlę). Szczególnie lubianą bohaterką obrazów jest matka (nierzadko własna) – zwyczajna wiejska kobieta, trzymająca na kolanach niemowlę, karmiąca lub tuląca do siebie gromadkę dzieci (Matka, 1960 i 1986), dzieląca chleb (Matka z chlebem, 1973). Ważnym tematem twórczości Muchy jest również praca na roli (Siewcy, 1986). Dzieła o tej tematyce łączą w sobie niekiedy elementy świeckie z religijnymi (chrystologicznymi - Siewca, 1995). Jak wiele innych wątków, motywy orki lub siewu malarz traktuje po swojemu - uczuciowo. Uwydatnieniu tego charakteru podporządkowane są malarskie środki ekspresji: uproszczony, wyrazisty modelunek brył i kładzenie agresywnie jaskrawego koloru z "barbarzyńską", pozornie "amatorską" prostotą. Zarówno czytelna autentyczność, jak emocjonalny charakter tej sztuki, zjednały artyście grono oddanych wielbicieli.
Kontrowersje budzi jednak traktowanie przezeń wspomnianych treści religijnych, przede wszystkim chrystologicznych (Ostatnia Wieczerza, 1973; Pocałunek Judasza, 1974 i 1986), często pasyjnych (Wielokrotne Ukrzyżowanie, 1984). Malując po wielekroć monumentalną figurę Zbawiciela, Mucha ukazuje go nierzadko w ziemskim, uzwyczajnionym kontekście (Renowator z odnowioną figurą Chrystusa, 1986). Syn Boży jest w tych ujęciach bardziej Człowiekiem niż Bogiem. Wydaje się, że malarz świadomie uczłowiecza religię, prawdy teologiczne, uniwersalne zbliża ku prawdom jednostkowego, codziennego bytu (Boże Narodzenie, 1972). Czas "boski" miesza się u niego z czasem "ludzkim". Jego sztuka o tematyce religijnej przez jednych uważana za "heretycką", przez innych ceniona za ikonograficzną inwencję, a zarazem odwagę świadczenia o własnym przeżyciu, bodaj najcelniej została zdiagnozowana przez Tadeusza Borutę, który napisał: "Mucha nie jest (...) heretykiem, jego ciągła interpretacja Pisma Świętego jest niesłychanie ortodoksyjna, ale jednocześnie prywatna".
Mucha uprawia również malarstwo monumentalne. Opracował bądź wykonał liczne polichromie kościołów, między innymi w Lublinie (z zespołem), Lutczy, Lublińcu Starym, Łętowni, Niewodnej, Oleszycach, Potoku Jaworowskim, Rzeszowie, Zapałowie.
W 2000 roku uhonorowano go Nagrodą im. Witolda Wojtkiewicza, przyznawaną przez krakowski okręg ZPAP. Z okazji wystawy, która miała wówczas miejsce w Galerii ZPAP Sukiennice, wydano katalog będący najobszerniejszą dotąd publikacją poświęconą twórczości laureata.
Autor: Małgorzata Kitowska-Łysiak, Katedra Teorii Sztuki i Historii Doktryn Artystycznych KUL, luty 2003
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"
Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...
Literatura Współczesna polska proza fantastyczna
Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







