Sztuki wizualne
Eugeniusz Geppert
Sztuki wizualne
Malarz reprezentujący w latach 20. nurt nowego klasycyzmu, przedstawiciel koloryzmu i abstrakcji aluzyjnej. Urodzony w 1890 we Lwowie, zmarł w 1979 we Wrocławiu.
Edukację artystyczną rozpoczął w 1908 w krakowskiej Szkole Leonarda Stroynowskiego; równocześnie podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Naukę malarstwa kontynuował w latach 1912-1914 i 1918-1920 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem J. Malczewskiego i S. Dębickiego. Okres I wojny światowej spędził na zesłaniu w Orenburgu nad Uralem; służył też w polskim Korpusie Wschodnim w Rosji. W latach 1925-1928 przebywał jako stypendysta Związku Polskich Artystów Plastyków w Paryżu, gdzie wystawiał swe prace na Salonie Jesiennym (1925, 1927, 1928). Indywidualne prezentacje malarstwa artysty odbyły się w paryskich galeriach Au Sacré du Printemps i Carmine (1926-1927). W 1928 Geppert powrócił do Krakowa. Eksponował swą twórczość w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (1918, 1919, 1921, 1928, 1932, 1946), warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (1926, 1929, 1957, 1964, 1978), Instytucie Propagandy Sztuki (1932, 1935, 1938) i Salonie Garlińskiego (1929, 1930), oraz we Lwowie (1932). Należał do ugrupowań Nowa Generacja i Zwornik. W 1932 uczestniczył w związanej z olimpiadą wystawą sztuki w Los Angeles, zaś w 1938 wziął udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Pittsburgu. Odbył szereg podróży studyjnych do Francji, Niemiec, Belgii i Włoch. W latach 1932-1939 współpracował z czasopismami "Czas" i "Głos Plastyków", zaś po wojnie z "Przeglądem Artystycznym". W 1946 osiadł we Wrocławiu, gdzie stworzył organizacyjne zręby Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, w której objął posadę profesora. Do 1950 pełnił funkcję rektora uczelni; wykładał do 1961. W 1962 wszedł do grona członków-założycieli Grupy Wrocławskiej. W 1977 urządzono retrospektywną wystawę artysty we wrocławskim Muzeum Narodowym. Geppert opublikował ponadto książki "Formalne i nieformalne zagadnienia w malarstwie polskim" (1947), "Moja droga" (1968) i "Przeszłość daleka i bliska" (1977).

Na postawę artystyczną Gepperta w znaczący sposób oddziałała patriotyczna ikonografia Malczewskiego. Częstym motywem w jego wczesnych pracach były sylwetki jeźdźców w pejzażu, zmonumentalizowane, ujęte w śmiałych skrótach perspektywicznych i szybkim ruchu. Wydobytą mocnym modelunkiem światłocieniowym bryłę obiegał kontur; zaś gładką, zdyscyplinowaną fakturę wzbogacały w partii świateł oszczędne impasty; zgaszona, mroczna tonacja barwna pogłębiała dramatyczny nastrój scen. Tematyka sztuki Gepperta skupiona była na wątku narodowowyzwoleńczych walk i powstań. Artysta przedstawiał w rozmaitych wariantach oddziały polskich szwoleżerów i kawalerii oraz ułańskie szwadrony. Odwoływał się tu do konwencji malarstwa batalistycznego, kontynuował tradycję sztuki Piotra Norblina, oraz Juliusza i Wojciecha Kossaków; czerpał inspiracje z malarstwa Piotra Michałowskiego, transponował kompozycyjne układy kanonicznych obrazów polskiego romantyzmu ukazujących tumult i heroizm bitwy pod Somosierrą. Wyobrażał także sceny z polowań i wyścigów konnych (Koń przed gonitwą); sięgał do mitologicznych wątków nadając im współczesny wymiar (Myśliwy i trzy gracje).
W sposobie rytmizowania i syntetyzowania form wpisanych w wyważoną strukturę obrazu bliski był tendencjom nowego klasycyzmu rozpowszechniającym się w Europie we wczesnych latach 1920-ych (Pobudka, 1924; Jeździec na koniu. autoportret, 1924; Kompozycja z białym koniem, 1924). W Paryżu zafascynowała Gepperta sztuka dojrzałego renesansu, głównie dzieła Veronese'a, a także malarstwo Géricaulta, Delacroix, impresjonistów i fowistów (Orszak, ok. 1925). Jego paleta wzbogaciła się wówczas o tony czyste i jasne, kontrastowo zestawiane (Pegazy); powstały obrazy o rozluźnionej strukturze kompozycyjnej i bogatej malarskiej materii "utkanej" ze szmaragdowych zieleni, błękitów, brązów i czerwieni, rozwibrowane świetlistymi kolorami (Jeźdźcy). Reminiscencje zainteresowań sztuką cinquecenta czytelne są zarówno w renesansowych kostiumach aktorów przedstawionych scen jak i w rozbudowanej, dekoracyjnej kompozycji oraz rozwiniętej narracyjności. Po powrocie do Polski Geppert sięgnął ponownie do podstawowego źródła, z jakiego czerpał impulsy do twórczych przeobrażeń - do sztuki Michałowskiego. W latach 1930-ych wyobrażone w jego obrazach postacie przekształciły się w budowane plamą barwną ideogramy, zdematerializowały się stapiając z otaczającym krajobrazem (Mój pradziadek, 1937). W martwych naturach natomiast przejawiły się inspiracje folklorem. Stopniowo ekspresyjne smugi farby zaczęły zanikać na rzecz zharmonizowanych, wyważonych układów kompozycyjnych, w których dominowały jasne zielenie i przejrzyste błękity kładzione lekkimi uderzeniami pędzla. Po wojnie częstym motywem w malarstwie Gepperta były widoki Wrocławia; pejzaże te nawiązywały stylistycznie do sztuki Paula Cézanne'a. W czasie pobytu w Paryżu w 1957 r. artysta uległ wpływowi twórczości Raula Dufy. W jego obrazach pojawiła się żywa, porwana kreska opisująca formy niezależnie od plamy barwnej. W drugiej połowie lat 1950-ych skrystalizował się dojrzały styl malarski Gepperta zbliżony do abstrakcji aluzyjnej. Akty kobiece, ludowe rzeźby i sylwetki jeźdźców istniały teraz w odrealnionym świecie wizji artystycznej. Gamę barwną płócien wyznaczały tony zieleni, błękitów i brązów; materię malarską tworzyły gęste poziome smugi farby (Błękitny obraz, 1967)
Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, styczeń 2003.
Błękitny obraz (1967)
olej, płótno, 114x146 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. pracownia fotograficzna MNWr
olej, płótno, 114x146 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. pracownia fotograficzna MNWr
Pobudka (1924)
olej, płótno, 119,5x174,5 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. Arkadiusz Podstawka
olej, płótno, 119,5x174,5 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. Arkadiusz Podstawka
Na postawę artystyczną Gepperta w znaczący sposób oddziałała patriotyczna ikonografia Malczewskiego. Częstym motywem w jego wczesnych pracach były sylwetki jeźdźców w pejzażu, zmonumentalizowane, ujęte w śmiałych skrótach perspektywicznych i szybkim ruchu. Wydobytą mocnym modelunkiem światłocieniowym bryłę obiegał kontur; zaś gładką, zdyscyplinowaną fakturę wzbogacały w partii świateł oszczędne impasty; zgaszona, mroczna tonacja barwna pogłębiała dramatyczny nastrój scen. Tematyka sztuki Gepperta skupiona była na wątku narodowowyzwoleńczych walk i powstań. Artysta przedstawiał w rozmaitych wariantach oddziały polskich szwoleżerów i kawalerii oraz ułańskie szwadrony. Odwoływał się tu do konwencji malarstwa batalistycznego, kontynuował tradycję sztuki Piotra Norblina, oraz Juliusza i Wojciecha Kossaków; czerpał inspiracje z malarstwa Piotra Michałowskiego, transponował kompozycyjne układy kanonicznych obrazów polskiego romantyzmu ukazujących tumult i heroizm bitwy pod Somosierrą. Wyobrażał także sceny z polowań i wyścigów konnych (Koń przed gonitwą); sięgał do mitologicznych wątków nadając im współczesny wymiar (Myśliwy i trzy gracje).
Mój pradziadek (1937)
olej, płótno, 101x132,8 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. pracownia fotograficzna MNWr
olej, płótno, 101x132,8 cm
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. pracownia fotograficzna MNWr
Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, styczeń 2003.
Podobne
Sztuki wizualne Tadeusz Breyer
Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.
Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar
Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).
Zobacz także
Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"
Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...
Literatura Współczesna polska proza fantastyczna
Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...
Najczęściej czytane
- Sztuki wizualne
Jan Matejko - Sztuki wizualne
Malarstwo polskiego symbolizmu - Sztuki wizualne
Leon Wyczółkowski - Teatr
Stanisław Wyspiański - Teatr
Sławomir Mrożek







