Sztuki wizualne

Czesław Rzepiński

Sztuki wizualne
Irena Kossowska
Polski malarz reprezentujący nurt dwudziestowiecznego koloryzmu, urodzony w 1905 roku w Strusowie k. Trembowli, zmarł w 1995 w Krakowie.

W 1923 wstąpił do krakowskiej Wolnej Szkoły Malarstwa Ludwiki Mehofferowej prowadzonej przez Zbigniewa Pronaszkę i Jerzego Fedkowicza. Studia artystyczne odbył w latach 1926-1929 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u Władysława Jarockiego, Wojciecha Weissa i Felicjana Kowarskiego. W 1929 wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował naukę w filii macierzystej uczelni pod kierunkiem Józefa Pankiewicza. Po powrocie do Krakowa związał się z grupą Zwornik reprezentującą kolorystyczną orientację. Od 1931 należał do krakowskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1932 odbył kolejną podróż studyjną do Paryża. W 1933 został wykładowcą w Wolnej Szkole Malarstwa Ludwiki Mehofferowej w Krakowie. W 1936 przeniósł się do Katowic, gdzie w następnym roku założył wraz z Józefem Jaremą i J. Mroszczakiem Szkołę Malarską im. A. Gierymskiego. W okresie 1935-1939 prowadził kursy dla nauczycieli rysunku w Liceum Krzemienieckim. W czasie okupacji hitlerowskiej powrócił do Krakowa. W 1945 podjął pracę w macierzystej ASP; mianowany w 1948 profesorem, czterokrotnie pełnił funkcję rektora tej uczelni (1954-1967). Swą pedagogiczną działalność zakończył wraz z przejściem na emeryturę w 1973. W okresie 1945-1947 pełnił funkcję prezesa ZPAP. Odbył szereg podróży do Francji, Włoch, Holandii, Hiszpanii i Grecji.

Debiut wystawienniczy Rzepińskiego odbył się w 1931 w Krakowie. W 1932 artysta uczestniczył w "Exposition de peintres et sculpteurs" urządzonej w Galerie Sevres w Paryżu; w tymże roku odbyła się pierwsza indywidualna wystawa twórcy w paryskiej galerii Art et Artistes Polonais. Rzepiński brał udział w ekspozycjach Instytutu Propagandy Sztuki w Warszawie oraz Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 1930. prezentował swe prace w Paryżu w Galerii Baslera i na Salonie Jesiennym. W okresie powojennym eksponował swą twórczość na około trzydziestu wystawach indywidualnych m.in. w Krakowie, Warszawie i Poznaniu, a także w Londynie, Wiedniu, Berlinie, Sztokholmie, Moskwie i Uppsali. Uczestniczył niemal we wszystkich salonach ogólnopolskich oraz w wielu pokazach polskiej sztuki za granicą m.in.: w Nowym Jorku (1939), Paryżu (1946, 1950), Bombaju (1956), Kalkucie (1956), Damaszku (1959), Brukseli (1959), Sztokholmie (1959), Wenecji (1960) i Tokio (1966). Otrzymał szereg nagród i wyróżnień, m.in. podczas konkursu na polichromię Sali Srebrnej na Wawelu (1934), Salonu Ogólnopolskiego TPSP w Krakowie (1934) oraz Salonu IPS w Warszawie (1935). W 1945 został uhonorowany nagrodą Ziemi Krakowskiej za całokształt twórczości, a w 1958 nagrodę plastyczną miasta Krakowa. Na przełomie 1975/1976 odbyła się w Muzeum Narodowym w Warszawie, a następnie w Krakowie monograficzna wystawa artysty, której towarzyszył obszerny katalog zawierający wyczerpującą bibliografię.

Rzepiński uprawiał malarstwo sztalugowe i monumentalne, rysunek i grafikę. Należał do czołowych przedstawicieli nurtu polskiego koloryzmu; jego koncepcja malarstwa wywodziła się ze sztuki francuskich postimpresjonistów i intymistów, P. Bonnarda (Zuzanna wsród starców, 1933) i H. Matisse'a (Kobieta w różowej sukni, 1960). Zasadniczą wagę przykładał artysta do kolorystycznej konstrukcji obrazu (Kompozycja. Koncert nad stawem). Formę budował szerokim, miękkim duktem pędzla lub krótkimi uderzeniami tworzącymi drobne plamki; płaszczyznę barwną na przemian rozbijał i scalał domykając miejscami wyrazistą linią. Delektował się jakościami barw, zestrajał tony zimne i ciepłe, przestrzegał płaszczyznowości kompozycji akcentując jej dekoracyjność (Czy frezje?, 1977). Malował wibrujące barwami pejzaże, martwe natury i portrety, w których kształt dookreślał konturem (Czerwone atelier, 1958). Pulsującą chromatycznie materię malarską wzbogacał impastami. Nie pozbył się czerni z palety nadając jej w kompozycjach rolę konstrukcyjną. Dekoracyjne walory malowanych przez Rzepińskiego aktów podnosiły desenie tkanin, zasłon i draperii, bądź kaskady liści doniczkowych kwiatów i świetlne refleksy na szybach okien. Wycinkowo ujęte wnętrza zastawione sprzętami ewokowały nastrój intymności; starannie zaaranżowane martwe natury kusiły oko bogactwem elementów (Dzbanuszek, 1978). Ewolucja malarstwa Rzepińskiego prowadziła w latach 1960. i 1970. w kierunku myślenia abstrakcyjnego (Parów, 1960) i zbliżenia do formuły abstrakcji aluzyjnej (Osypisko, 1960).

Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, styczeń 2005.

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane