Sztuki wizualne

Bronisław Schlabs

Sztuki wizualne
Krzysztof Jurecki
Fotograf, malarz, a w drugiej połowie lat 50. także organizator wystaw. Urodził się w 1920 roku w Poznaniu. Zmarł 5 sierpnia 2009 roku tamże.

Członek Poznańskiego Towarzystwa Fotograficznego od 1953, ZPAF od 1962 i ZPAP od 1963. W 1949 roku ukończył Politechnikę Poznańską. Fotografował od początku lat 50. w konwencji realizmu socjalistycznego, zbliżając się do estetyki piktoralnej lub dokumentaryzmu, w którym wykonał pierwsze ważne prace.

Od około 1956 roku fotografował także uabstrakcyjnione motywy z natury. W tym samym czasie rozpoczął tworzenie obrazów w konwencji malarstwa materii. W 1957 roku zorganizował w Poznaniu w PTF-ie wystawę "Krok w nowoczesność", która była pierwszą po socrealizmie europejską ekspozycją o modernistycznym charakterze. W 1957 roku zawiązała się nieformalna grupa fotograficzna, w której obok Schlabsa działali Jerzy Lewczyński i Zdzisław Beksiński. W tym roku Schlabs zaczął nowy etap w swojej twórczości fotograficznej, która zbliżyła się do techniki graficznej, a w warstwie formalnej była wyłącznie abstrakcyjna. Używał negatywów, które w różny sposób przetwarzał poprzez ich drapanie, cięcie, podgrzewanie i przyklejanie różnych materiałów (np. fragmentów błony filmowej, szkła). Zamiast negatywu używał również folii celuloidowej z namalowanymi na niej kompozycjami w typie informel.

Artysta doszedł do wniosku, że tworzywo fotograficzne jest analogiczne do obrazu malarskiego i można z nim przeprowadzać różne eksperymenty, podobnie jak czynił to w swym abstrakcyjnym malarstwie, w którym poprzez stosowanie metody "drippingu" uzyskiwał efekt zbliżony do surrealistycznej metafory. Zarówno w jego bezkamerowych fotografiach, jak i w obrazach z drugiej połowy lat 50. i z początku 60. silny jest element ekspresjonistyczny.

W 1958 roku miały miejsce wystawy indywidualne jego prac, w tym "Fotografia abstrakcyjna" (Klub SARP, Poznań), a w 1961 roku wystawa obrazów strukturalnych (Dom Technika NOT, Poznań). W 1957 roku grupa Beksiński, Lewczyński, Schlabs wystawiała w Galerii Krzywe Koło w Warszawie, a w 1959 roku na pokazie zamkniętym (słynna "Antyfotografia" - określenie Alfreda Ligockiego) w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym. W 1958 roku brał udział jako jedyny Polak w wystawie zorganizowanej przez Otto Steinerta "Subjective Fotografie" w Essen, a w 1960 roku w pokazie "The Sense of Abstraction In Contemporary Photography" w MOMA w Nowym Jorku. Jego zdjęcia, wystawione obok prac najwybitniejszych przedstawicieli fotografii awangardowej z Man Rayem i Laszlo Moholy-Nagym na czele, należały do najbardziej progresywnych, daleko odbiegając od abstrakcji aluzyjnych, które przeważały na tej prestiżowej ekspozycji, zorganizowanej przez Edwarda Steichena.

W 1961 roku nieformalna grupa Beksiński, Lewczyński, Schlabs (oraz Piotr Janik) brała udział w zorganizowanej przez Steinerta wystawie bez tytułu w Deutsche Gesselschaft für Photografie w Kolonii, kończącej ich wspólną działalność. W latach 1962-1974 nastąpiła przerwa w twórczości artystycznej spowodowana przyczynami osobistymi.

Od 1987 roku Schlabs powrócił do zainteresowań artystycznych i do początku lat 90. pracował nad własną techniką, łączącą w sobie technikę fotografii z malarstwem olejnym (m.in. Wizerunki Jana Pawła II, Wizerunek Fotografa) oraz uprawiał fotomontaż fotograficzny tonowany w sepii o poetyckim nastroju (cykl Wieczny sen, 1985). Przedstawiał postacie w profilu lub en face, zawsze z zamkniętymi oczami.

W latach 80. i 90. sięgał do muzyki i poezji (np. Cypriana Kamila Norwida, Władysława Broniewskiego) oraz do treści patriotyczno-religijnych. Element kontrolowanego przypadku starał się jeszcze bardziej wykorzystać w cyklu fotograficznym, w którym stosował fotomontaż dwóch, czasem trzech negatywów (Widzący odgadnie chwilę, myślący okiełzna przypadek, 1985).

W 1988 roku miała miejsce duża indywidualna wystawa zdjęć pt. "Bronisław Schlabs. Fotografie z notatnika osobistego" (Stara Galeria ZPAF, Warszawa), a w 2004 roku monograficzna - Bronisław Schlabs. Prace z lat 1952-1995 (Galeria Miejska Arsenał, Poznań).

Prace w zbiorach: MOMA w Nowym Jorku, Muzeum im. Puszkina w Moskwie, Folkwang Museum w Essen, Muzeum Narodowe w Pradze, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Warszawie.

Autor: Krzysztof Jurecki, Muzeum Sztuki w Łodzi, sierpień 2004; aktualizacja: sierpień 2009.

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane