Sztuki wizualne

Anna Niesterowicz

Sztuki wizualne
Karol Sienkiewicz
Arystka, tworzy filmy wideo, rysunki, obiekty, instalacje, ilustracje dla prasy; urodzona w 1974 roku w Warszawie.

W latach 1995-2000 studiowała w pracowni prof. Grzegorza Kowalskiego na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Tworzy filmy wideo, rysunki, obiekty, instalacje, ilustracje dla prasy. Pisze teksty - publikowała w "Czereji" (piśmie wydawanym przez Artura Żmijewskiego), katalogach wystaw, prowadzi blog o podróżowaniu komunikacją miejską (autobus.blog.pl). Współpracuje z Fundacją Galerii Foksal. Mieszka i pracuje w Warszawie.

Wczesne prace Anny Niesterowicz opierały się na tematach zaczerpniętych z własnego życia, szczególnie z dzieciństwa. W filmach wideo często posługiwała się metodą found-footage. Jej pierwszy film Gierek (2000) został zmontowany ze znalezionego w archiwum materiału dokumentującego wizytę Edwarda Gierka w przedszkolu artystki. Przedstawia propagandową scenę - spotkanie między pierwszym sekretarzem PZPR a Niesterowicz jako małą dziewczynką. Jak pisze Łukasz Ronduda,
"sięgnięcie po ten, stanowiący część jej biografii, film pozwala artystce zanalizować relacje pomiędzy dwoma przenikającymi się wymiarami ludzkiego życia: prywatnym a publicznym".
Pracę dyplomową Anny Niesterowicz stanowiła instalacja wideo Ciemność i pleśń (2000). Tytuł zaczerpnięty został z opowiadania Stanisława Lema - jego głównym motywem była zmutowana bakteria, za sprawą której dojść może do zagłady świata (ciemność i pleśń były niezbędne do rozpoczęcia tego procesu). Instalacja odtwarzała rozmowę z wujem artystki - nałogowym alkoholikiem i "żulem", mieszkającym w domu, w którym ona spędziła dzieciństwo. Jak stwierdziła sama Niesterowicz,
"robię z tego mojego wstydu pracę dyplomową. Był dla mnie tematem tabu".
Stach Szabłowski określił pracę jako
"rzecz z pogranicza prywatnej mitologii, reportażu społecznego i przypowieści o czającym się w człowieku zarodku samozniszczenia".
Na wystawie Sexxx w 2000 roku Niestrowicz wspólnie z Rafałem Grabowskim pokazali film Do krwi ostatniej - nagranie ich stosunku seksualnego, w czasie którego artystce zaczyna lecieć krew z nosa.
"Zdecydował przypadek - skoro poszła mi krew z nosa uznaliśmy, że praca sama się zrobiła" - mówiła wówczas Niesterowicz.
Tryptyk wideo 07 zgłoś się z 2001 roku (Bierze mnie pan?, Ja w ogóle nie mam prawa jazdy oraz Zrób jej tak jak w kinie) oparty został na scenach wyciętych z popularnego w czasach PRL-u serialu kryminalnego o poruczniku Borewiczu - twardzielu i kobieciarzu. Jego przygody dziś wydają się absurdalne. Filmy Niesterowicz są dekonstrukcją zachowania i języka przewijających się w serialu.

W 2002 roku artystka sfilmowała zaplecze biurowe Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie (Nieprawdziwy zamek), które jak się okazuje, bardziej przypomina zwykły urząd niż powszechne wyobrażenia o życiu instytucji kulturalnej. Niesterowicz uwydatniła tu kontrast między częścią otwartą dla publiczności a tym, co się za nią kryje. Podobnie na wystawę Rzeczywiście, młodzi są realistami w tym samym roku artystka sfilmowała parę kuratorów CSW (Ewę Gorządek i Stacha Szabłowskiego) przy ich biurokratycznych obowiązkach.

Zainteresowania Niesterowicz przechodziły stopniowo od ujawniania sfery własnej prywatności i związanych z nią obszarów tabu do skupienia na problemie szeroko pojętego języka. Przejawia się ono zwłaszcza w jej rysunkach i wyszywanych prostym ściegiem makatkach.

W pracy Rosebud (2001) Niesterowicz stworzyła ślad po nieistniejącym neonie - słowie wypowiadanym przez głównego bohatera filmu Orsona Wellesa "Obywatel Kane", w którym funkcjonuje ono jako odległe wspomnienie z dzieciństwa (napis na saneczkach). Wideo HH (2002) dotyczy tworzenia się nowych kodów językowych, ukazuje "alfabet" kultury hip-hopowej, zarówno języka mówionego, jak i języka ciała. Z kolei kabałą i wirusologią inspirowana była oparta na ukrytym znaczeniu słów i znaków wystawa Logical Cooking (2003) w Fundacji Galerii Foksal.

W 2005 roku na wieży przy wejściu do Bytomskiego Centrum Kultury Niesterowicz zainstalowała neon Polska część Śląska - napis niejednoznaczny i mogący być różnorako odczytywany. Nawiązywał do skomplikowanej tożsamości Śląska, podkreślając złożoność relacji między kulturową odrębnością i państwową przynależnością, a także między historią i teraźniejszością.

Duchy z przeszłości powracały również na wystawie Hańba w 2006 roku w Fundacji Galerii Foksal w Warszawie. Artystka stworzyła na niej pomieszczenie wypełnione propagandowymi, skrajnie prawicowymi pismami z lat dwudziestych i trzydziestych, które zestawiła z antysemickimi głosami na współczesnych forach internetowych.

W najnowszym filmie Minstrel Show, nagranym wspólnie z operatorem Łukaszem Guttem, powrócił temat stygmatyzacji, tym razem jednak w odniesieniu do dyskursów postkolonialnych. Film jest rodzajem teledysku, na którym specjalnie w tym celu skompletowany zespół muzyków gra popularną piosenkę Franka Sinatry Fly Me to the Moon. Wszystko odbywa się w modernistycznym wnętrzu studiu koncertowym Polskiego Radia. Film pozostałby estetycznie uwodzącą rejestracją koncertu, gdyby nie fakt, że twarze grających muzyków pomalowane zostały na czarno. Łukasz Ronduda, widząc w artystach kontynuatorów tradycji Hansenowskiej Formy Otwartej, pisał, że
"To zdarzenie [...] jest celowo ambiwalentne, zdaje się stawać użytecznym narzędziem przy próbie opisu współczesnego polskiego społeczeństwa, pozornie racjonalnego, nowoczesnego, jednak wciąż definiującego się w archaicznych kategoriach 'więzów krwi' i wspólnoty religijnej."
Autor: Karol Sienkiewicz, grudzień 2006; aktualizacja: listopad 2009.

Wybrane wystawy indywidualne:Wybrane wystawy grupowe:

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Teatr Och-Teatr w Warszawie

Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.

Teatr Teatr Polonia w Warszawie

Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane