Sztuki wizualne

Anna Konik

Sztuki wizualne
Karol Sienkiewicz
Moje włosy (fragment)
1998, fotokolaż, 143x143x2 cm
Uprawia fotografię, wideo, tworzy wideo instalacje. Urodziła się w 1974 roku w Dobrodzieniu.

.W latach 1995-2000 studiowała w pracowni prof. Grzegorza Kowalskiego na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (w roku akademickim 1997/1998 Kowalskiego zastępował Krzysztof M. Bednarski), gdzie w 2000 roku obroniła pracę dyplomową. W latach 1999-2001 pracowała jako asystentka prof. Zofii Glazer w Katedrze Rysunku warszawskiej ASP. W latach 1997-2001 była aktorką Teatru Academia w Warszawie prowadzonego przez Romana Woźniaka. Autorka scenografii i reżyserka spektakli teatralnych. Przez kilka lat współpracowała z Katarzyną Wińską, twórczynią teatru Opera Buffo. Tworzy wideo instalacje, obiekty, uprawia fotografię, wideo, rysunek. W 2009 roku została nominowana do Nagrody Fundacji Deutsche Banku "Spojrzenia". Mieszka i pracuje w Warszawie.

W jednej ze swych pierwszych studenckich prac zatytułowanej Moje włosy (1998) Konik podjęła temat zmiany wyglądu, rytuału obcięcia włosów, związanych z nim mitami. Na fotografiach obcięte włosy artystki układają się w promienistą aureolę wokół jej głowy. Zdjęcia w fotokolażu posłużyły do stworzenia bordiury dla rodzaju mandali, której część centralną stanowią obcięte włosy. Jak pisała Joanna Zielińska,
"obcięcie włosów można więc wiązać z osłabieniem, pozbawieniem się siły. Nagość artystki wiąże ten rytuał z jej kobiecością i siłą erotyczną włosów".
Prawa i lewa mylą mi się 2002
wideoanimacja projektowana na okrągły ekran; zdeformowany dźwięk.
Władza ludu Galeria Arsenał, Białystok 2002

Powracającym wątkiem filmów Anny Konik stanowi dialog, dyskusja, której efektem nie jest jednak konkluzja czy kompromis. Tak było w wideo Prawa i lewa mylą mi się (2002) przedstawiającym odwrócone głowy prowadzące ze sobą spór. Głos postaci w niektórych momentach jest przyspieszany, w innych spowalniany. Wszyscy z bohaterów narzekają na władzę, niezależnie od opcji politycznych.
"Demokracja tutaj - pisał o pracy Krzysztof Żwirblis - to nazwa politycznego systemu przypominającego apokaliptyczną, leżącą na wszystkim bestię."
Większość prac Anny Konik opiera się też na osobistym spotkaniu artystki z drugim człowiekiem, zdobyciu jego zaufania i wejścia w jego prywatny świat. Swoich bohaterów spotyka niby przypadkiem, podczas licznych podróży, pobytów stypendialnych. Celem kręconych kamerą wideo filmów i para-reportaży nie jest jedynie opowiedzenie ich historii czy opisanie bieżących akcji lub wydarzeń. Są one pretekstem do sięgnięcia w głębsze warstwy człowieczeństwa, wydobycia tego, co w człowieku wartościowe, ujawnienia tzw. kondycji ludzkiej. Czasem efektem owych spotkań jest również rodzaj introspekcji przeprowadzanej przez artystkę, która w niektórych realizacjach nie ukrywa się za obiektywem kamery.

Toys - instalacja; projekcje wideo, lateksowe elementy rzeźbiarskie. Wielkoformatowe projekcje wideo prezentują:
dokumentację codziennego życia w ośrodku terapeutycznym...
dokumentację działań w białej przestrzeni z lateksowymi odlewami ludzkich kończyn, rozmowy, śpiewanie.

Toys fragment instalacji K&S Gallery, Berlin

W wyniku współpracy z Opera Buffo, w którym aktorami byli ludzie cierpiacy na schizofrenię, powstała wideo-instalacja Toys (2000), na którą składają się dwa symultaniczne pokazywane wideo i elementy rzeźbiarskie. Filmy dokumentują codzienne życie chorych na schizofrenię, ludzi, którzy odczuwaja inaczej i glebiej, a także działania z lateksowymi odlewami ludzkich kończyn, przygotowanymi i podsuniętymi im przez artystkę.
"Dwa symultanicznie pokazywane filmy w 'Toys' są właśnie o tym. Dotyczą tego- pomiędzy-tego co my nazywamy 'normalnym' a 'nienormalnym' ", jak powiedziała sama artystka.
Filmy ukazują, jak bohaterowie wyrażają swoje emocje, jak różnią się ich zachowania w stosunku do ludzi od tych skierowanych do sztucznych części ciała.

W latach 2001-2007 powstało osiem paradokumentalnych filmów składających się na work in progress In the Middle of the Way. Siedem z części poświęconych zostało bezdomnym, których artystka spotkała w czasie swoich podróży po świecie - w Warszawie (Tadeusz, 2001), Berlinie (Hermann, 2002), Moskwie (Svetlana, 2005), Cleveland (Bezimienna osoba, 2005), Cork (Gerard, 2006) i Wiedniu (Hans Dieter / Augustin Story, 2006) i w Zurichu (Jenny i Pele 2007). Artystka towarzyszy swoim bohaterom w różnych miejscach i prowadzi z nimi rozmowy na temat bezdomności, ich rodzin i losów, stosunku do życia. Andrea Domesle podkreślała obecny w całym cyklu oraz jego tytule motyw podróży,
In the Middle of the Way 2002
Tadeusz (Warszawa) 2001; Hermann (Berlin) 2002; Swietłana (Moskwa) 2005; ... (Cleveland) 2005; Gerard (Youghal) 2006; Hans - Dieret (Wiedeń) 2006; Jenny i Pele (Zurich) 2007; artystka (Warszawa-Berlin-Dobrodzień) 2005.

"ciągłego bycia w drodze, nie tylko w sensie fizycznym, ale przede wszystkim psychologicznym i mentalnym, podróży, która od zawsze była właściwa człowiekowi".
In the Middle of the Way Anna
fragment instalacji In the Middle of the Way Künstlerhaus Wiedeń

Ów motyw jest szczególnie widoczny w siódmej części - Postscriptum (2005), której bohaterką jest sama artystka podróżująca między Warszawą, Berlinem i swym rodzinnym Dobrodzieniem.
Podróż jest czymś, co się nigdy nie kończy - komentowała artystka - każda następna zaś jest przedłużeniem poprzedniej... Wszystkie te historie łączą ludzie, którzy żyją na marginesie społeczeństwa."


Przezroczystość - kadry z projekcji wideo oraz widok na instalację w Akademie Schloss Solitude, Stuttgart, 2004
Bohaterami wideo-instalacji Przezroczystość (2004) są członkowie innej grupy spychanej na margines społeczeństwa - cztery osoby w podeszłym wieku, samotne, w rzeczywistości niedostrzegalne. Konik poznała je w Berlinie, Warszawie i Sztutgarcie i przeprowadziła z każdą z osobna rozmowę. Tworząc cztery, tej samej długości, pokazywane symultanicznie, silnie związane z przestrzenią filmy, artystka dokonała zabiegu zdwojenia postaci w ten sposób, że sprawiają wrażenie prowadzenia dialogu z samym sobą siedzącym po drugiej stronie stołu. Ich opowieści, obracające się wokół ich losów oraz poczucia osamotnienia, nie pozbawione są wnikliwych, często gorzkich refleksji nad sytuacją, w jakiej się znaleźli.

Krzysztof M.Bednarski pisał:
"Empatia wydaje sie kluczem do zrozumienia ostatniego cyklu, in progress, wideoinstalacji Ani Konik. 'Przezroczystość' to historie życia samotnych starych ludzi, dialogujących z sobą samymi. Coś w rodzaju spowiedzi, być może jedynej i ostatniej. Nie każdego to wciągnie. Paradokumenty Konik są bowiem 'nudne'. Nie ma w jej perfekcyjnie opracowanych warsztatowo wideo żadnego epatowania odbiorcy. Stały punkt widzenia kamery. Deprymujący zabieg lustrzanego zdwojenia obrazu. (...) Ania Konik eliminując narcystyczne ego artysty i korzystając ze swoich doświadczeń związanych z teatrem terapeutycznym, wprowadza do swojej sztuki nowy rodzaj wrażliwości. Można by zaryzykować stwierdzenie, że w 'Przezroczystości' pojęcie empatii funkcjonuje nie tylko w sensie psychologicznym, ale także jako kategoria estetyczna."
Our Lady's Forever - kadry z projekcji wideo

Our Lady's Forever - instalacja w galerii Zachęta, Warszawa

Kolejna, prezentowana w warszawskiej Zachęcie praca Anny Konik Our Lady's Forever (2006), instalacja wideo złożona z siedmiu ekranów, powstała w wyniku zetknięcia się artystki z dramatem napisanym przez mężczyznę chorego na schizofrenię. Utwór opowiada o marzeniu cielesnej przemiany w osobę, którą darzy się uczuciem miłości. Nagrania dokonane w opuszczonym szpitalu psychiatrycznym Our Lady's w Cork w poetycki i bardzo estetyczny sposób opowiadają historię kobiety (A.) i mężczyzny (M.) poszukujących się nawzajem w pustych pomieszczeniach szpitala. Jak pisał Peter Murray,
"film Konik rozważa kwestię osamotnienia jednostki, niemożliwości autentycznej komunikacji pomiędzy oddzielnymi istotami, a być może także koszmaru zapomnienia, i bycia zapomnianym".
Podobną pracę Konik zaprezentowała na wystawie konkursu Spojrzenia Fundacji Deutsche Banku. Willa zauroczonych (2009) to poetycki obraz domu w postaci wielokanałowej instalacji wideo, w środku której znajduje się widz. Przedmiotem zainteresowania artystki stała się stara willa w dawnej niemiecko-żydowskiej dzielnicy Berlina - Grunewaldzie. Dzisiaj zamieszkują ją naukowcy. Nielinearna narracja obrazów i kakofonia nagranych dźwięków stanowią o niepowtarzalnej atmosferze instalacji.

Autor: Karol Sienkiewicz, październik 2007; aktualizacja, listopad 2009.

Zdjęcia publikujemy dzięki uprzejmości artystki, szersza dokumentacja na stronie www.annakonik.art.pl.

Wybrane wystawy indywidualne:
    2000 - "Disco relaks" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa;
    2003 - "In the Middle of the Way" - Leube, Salzburg, Austria (z Krzysztofem M. Bednarskim);
    2004 - "Transparency" - Akademie Schloss Solitude, Stuttgart, Niemcy; "Terytoria (nie)Obecności" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa (z Moniką Wiechowską);
    2005 - "Voiceless" - Play Gallery, Berlin, Niemcy; "In the Middle of the Way" - SPACES Gallery, Cleveland, USA;
    2007 - "Our Lady's Forever" - Narodowa Galeria Sztuki Zachęta, Warszawa; Eugen Lend Gallery, Graz, Austria; "In the Middle of the Way" - Passagengalerie, Künstlerhaus Vienna, Austria; "Augustin Story / In the Middle of the Way" - Austriackie Forum Kultury, Warszawa.
    2008 - "Our Lady's Forever" - Galeria Kronika, Bytom; Galeria XS, Kielce; "Another Side of the Time" - Eboran Gallery, Salzburg;
    2009 - "Our Lady's Forever" - Städtische Galerie Wolfsburg.
Wybrane wystawy zbiorowe:
    1998 - "Pierwszy po Bogu" - Teatr Academia, Warszawa;
    1999 - "Parteitag" - BWA, Katowice; "Ukryta natura" - Teatr Academia, Warszawa;
    2000 - "Scena 2000" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Sexxx" - Teatr Academia, Warszawa; Galeria a.r.t., Płock (2001);
    2001 - "Breaking News" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa;
    2002 - "Władza ludu" - Galeria Arsenał, Białystok; "Das Paradies ist verrigelt" - International Kleist-Festival, Frankfurt n. Odrą, Niemcy;
    2003 - "Deviations" - K&S Gallery, Berlin, Niemcy; "Generations" - K&S Gallery, Berlin, Niemcy; "Moving Territories" - Art - Public Space - New Media, Stuttgart, Niemcy;
    2004 - "Za czerwonym horyzontem" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Rzeźbiarze fotografują" - Królikarnia, Warszawa;
    2005 - "Polka" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "W stronę innego. Obserwacje i interwencje" - BWA, Katowice; Ośrodek Propagandy Sztuki, Łódź (2006); "Zur Tektonik der Geschichte" - Forum Stadtpark, Graz, Austria; "P.S. Beyond the red Horizon. Art of the late 20th Century" - National Centre for Contemporary Art, Moskwa, Rosja;
    2006 - "Intimations of the Past" - The Hungarian University of Arts, Budapeszt, Węgry; "Zur Tektonik der Geschichte" - Emil Filla Gallery, Usti nad Labem, Czechy; "Umwandlung-transformation as a creation process" - Berlin, Niemcy (impreza towarzysząca 4th Berlin Biennale);
    2007 - "Existus - Tod alltäglich" - Künstlerhaus, Wiedeń, Austria; "Our Lady's Forever" - European Forum for Emerging Creation, Pépinieres, Luksemburg; "Młodzi z Warszawy" - Ośrodek Propagandy Sztuki, Łódź; "Tektonika historii" - Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk; "Artyści polecają się nawzajem", Appendix 2, Warszawa; "Exitus - tod alltäglich", Künstlerhaus, Wiedeń; "Depresja" - Galeria Arsenał, Białystok;
    2008 - "Teleportation and other Hybrids" - Galerie U7, Frankfurt; "Depresja" - Bunkier Sztuki, Kraków; "Souvenirs: Repressed Historical and Personal Memory in Polish and Israeli Art" - The Haim Herzog Center, Univesity Ben Guriona, Izrael;
    2009 - "On Tectonics of History" - International Studio & Curatorial Program (ISCP), Nowy Jork; "The artist in the (art) society" - Kunsthalle Palazzo, Bazylea; "Kolekcja 5" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Isoleted" - The Golden Thread Gallery, Belfast; "Spojrzenia" - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa.

Disco relaxation instalacja w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, 2000

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane