Sztuki wizualne

Abraham Ostrzega

Sztuki wizualne
Piotr Szubert
Rzeźbiarz. Urodził się w 1889 w Okuniewie koło Radzymina, zginął w 1942 w Treblince.

W dziedzinie rzeźby kształcił się w pracowni Henryka Kuny oraz (od 1916) w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Edwarda Wittiga. Tworzył płaskorzeźby, posągi i popiersia portretowe, ale największy rozgłos zyskał jako twórca rzeźby nagrobnej wykonywanej głównie dla Cmentarza Żydowskiego w Warszawie.

Artysta zadebiutował w 1910 roku, wystawiając swe prace w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie i od tej pory brał udział w wielu pokazach Towarzystwa, zdobywając liczne nagrody w konkursach. Ponadto uczestniczył czynnie w organizowaniu życia artystycznego w środowisku żydowskim. W 1916 roku brał udział w wystawie na rzecz Towarzystwa ochrony dla dzieci wyznania mojżeszowego; w 1919 wystawiał swe prace na I Wystawie Żydowskiego Malarstwa i Rzeźby w Białymstoku oraz w trzech ekspozycjach w lokalu Związku Literatów Żydowskich w Warszawie na Tłomackiem. W 1921 uczestniczył w wystawie Gminy Żydowskiej w Warszawie oraz w Łodzi. Był jednym z inicjatorów i współorganizatorów Żydowskiego Towarzystwa Krzewienia Sztuk Pięknych.

Większość mniejszych form rzeźbiarskich Ostrzegi zaginęła bądź uległa zniszczeniu w czasie 2 wojny światowej. Zachowała się natomiast duża liczba dzieł nagrobnych dłuta artysty. Należą do nich między innymi: na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie - Mauzoleum Icchaka Leiba Pereca, Szaloma An-Ski (Rapoporta) i Jakuba Beniamina Dinesohna (1924), nagrobek Juliana Hopfenstanda z płaskorzeźbą Rajski ptak (1925), nagrobek Heleny Arciszewskiej z płaskorzeźbą Cherubiny (1926), nagrobek Olesia Hirszfelda z figurą Płaczącego anioła, nagrobek Karola Himmelfarba z kompozycją Rozpacz (1927), nagrobek Horacego Hellera w formie sarkofagu (1930); na cmentarzu kalwińskim w Warszawie - grobowiec Józefa Poznańskiego z płaskorzeźbą Macierzyństwo (przed 1931); na Cmentarzu Żydowskim w Łodzi - nagrobek Stanisława Heymana z kompozycją Anioł zrywający kwiaty (1928) oraz grobowiec fabrykantów Jaegerów.

Ostrzega dążył do podniesienia kamieniarki cmentarnej do wysokiego poziomu artystycznego, dużą wagę przykładał także do doboru właściwego, szlachetnego materiału. W ogólnym schemacie swych nagrobkowych kompozycji często nawiązywał do tradycyjnego ujęcia grobu jako drzwi prowadzących z przedsionka jakim jest życie doczesne do wiecznego bytowanie w świecie pozaziemskim. Jednakże, wbrew zakazowi kanonicznemu, do swych kompozycji motywy figuralne (aniołowie i postaci alegoryczne), unikając jedynie przedstawień twarzy. Dzięki tym zabiegom dzieła Ostrzegi odznaczają się swoistą ekspresją, nie w twarzy bowiem, "a tylko w układzie ciała i skrzydeł przebija się myśl i intencja mistrza" (jak pisano w jednej z recenzji w 1931 roku).

Znane z fotografii są dwa gipsowe projekty pomników autorstwa Ostrzegi: Zjednoczenia Polski z figurą Józefa Piłsudskiego i orłem oraz Ludwika Zamenhofa w formie wieży Babel zwieńczoną figurą orła z gwiazdą Syjonu.

W czasie okupacji hitlerowskiej, przebywając w getcie warszawskim, artysta uczestniczył w spółce założonej przez grupę artystów, produkującej materiały ścierne. Do produkcji tej wykorzystywano bloki kamienne zgromadzone na dziedzińcu pracowni Ostrzegi. Razem z kolegami ze spółki został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Treblince w sierpniu 1942 roku.

Podstawowa bibliografia:

  • Materiały "Słownika Artystów Polskich i Obcych w Polsce Działających", Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie
  • Tomaszewski Jan, "Żydzi polscy. Dzieje i kultura", Warszawa 1982
  • Malinowski Jerzy, "Grupa i żydowskie środowisko w Polsce. 1918-1923", Warszawa 1987.

Autor: Piotr Szubert, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, luty 2003

Podobne

Sztuki wizualne Tadeusz Breyer

Rzeźbiarz, medalier. Urodził się w 1874 w Mielcu, zmarł w 1952 w Warszawie.

Sztuki wizualne Elżbieta Cieślar

Artystka sztuk wizualnych. Urodzona 3 grudnia 1934 w Warszawie, mieszka w St. Jeoire (Francja).

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Literatura Współczesna polska proza fantastyczna

Na początku lat 90. dominowało science fiction, co było echem twórczości Stanisława Lema czy Edmunda Wnuka-Lipińskiego. W nowym stuleciu dało się zauważyć zmiany w upodobaniach czytelników...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane