Muzyka

Tadeusz Wielecki

Muzyka
Małgorzata Kosińska
Kompozytor i kontrabasista, urodzony 5 lipca 1954 w Warszawie.

Studiował grę na kontrabasie u Alfreda Wieczorka i Andrzeja Mysińskiego oraz kompozycję u Włodzimierza Kotońskiego w Akademii Muzycznej w Warszawie. W 1986 otrzymał stypendium Witolda Lutosławskiego. W latach 1986-87 kontynuował studia kompozytorskie u Isanga Yuna w Berlinie Zachodnim i Klausa Hubera we Fryburgu Bryzgowijskim.

Jako kontrabasista występuje we współczesnym repertuarze solowym. Koncertował w wielu krajach Europy, a także w Azji i Stanach Zjednoczonych. W 1999 na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu jego Koncert à rebours na skrzypce i orkiestrę (1998) znalazł się w grupie utworów rekomendowanych.

Zajmuje się także propagowaniem muzyki współczesnej i edukacją artystyczną. W Polskim Radiu prowadził cykle autorskich audycji dla dzieci i młodzieży poświęcone nowej muzyce: "Przeboje muzyki współczesnej", "Coś z niczego" i "Dźwiękowdzięki". Współpracował też z poznańskim Ośrodkiem Sztuki dla Dziecka. W 1992 przewodniczył Komitetowi Artystycznemu Światowych Dni Muzyki Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej (ISCM) w Warszawie. W 2004 został zaproszony jako wykładowca na Międzynarodowe Wakacyjne Kursy Nowej Muzyki w Darmstadt. W 2005 na Uniwersytecie Stanowym Florydy (Tallahassee) prezentował swoją muzykę (wykłady, koncert) oraz demonstrował możliwości współczesnego kontrabasu, w tym własną, specyficzną technikę gry na tym instrumencie.

Tadeusz Wielecki od 1999 pełni funkcję dyrektora Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień".

Jest laureatem dorocznej Nagrody Związku Kompozytorów Polskich na rok 2008.

Tadeusz Wielecki jest jednym z najciekawszych kompozytorów polskich średniego pokolenia. Jego postawę twórczą charakteryzuje z jednej strony duża wyrazistość emocjonalna, z drugiej zaś intelektualne podejście do procesu komponowania. Wiele utworów Wieleckiego ma znamiona intelektualnego eksperymentu. Z pewnością istotne znaczenie dla jego kompozytorskiej formacji ma doświadczenie koncertującego kontrabasisty. Wielecki jest szczególnie zainteresowany modyfikacją tradycyjnej techniki gry na instrumentach smyczkowych. W Koncercie à rebours na skrzypce i orkiestrę z 1998 roku rozwija swoistą metodę gry, którą można by określić jako "ślizgową". Polega ona na ciągłym ruchu, ślizganiu się palców po strunach, w przeciwieństwie do techniki tradycyjnej, której istotą jest statyczne stawianie palców na chwytni instrumentu. Ta techniczna innowacja ma mieć - według kompozytora - konsekwencje muzyczne, wpływa bowiem na brzmienie muzyki.

Szczególną kategorią teoretyczną, ale również istotnym elementem techniki kompozytorskiej jest dla Wieleckiego "gest muzyczny". Mówi o nim:
"Jego istotą jest niepodzielność dramaturgiczna jakiegoś motywu, całostki muzycznej. Jest to więc rodzaj muzycznego zdarzenia, którego nie da się zredukować do jakiejś bardziej prostej postaci bez uszczerbku dla zasadniczej jego funkcji, to jest funkcji elementu muzycznej akcji. A dalej jest to coś takiego, co powinno mieć charakter znaku. Nie będzie gestem po prostu motyw, czy jakaś abstrakcyjna komórka dźwiękowa. W gruncie rzeczy chodzi o przeniesienie na teren muzycznego dyskursu zasady gestu, jako odruchu ciała. Odruchu zawierającego przekaz, choć obywającego się bez słów. Człowiek wykonuje jakiś gest, za pomocą którego komunikuje własne odczucie rzeczy, jakąś swoją wewnętrzną prawdę. Lecz taki gest ma walor muzyczny: posiada własną energię, rytm, tempo, określony czas trwania. Przeniesienie tych cech na dźwięki jest do zrobienia. Lecz dodatkowo - i tu dotykamy istoty sprawy - te elementy są nośnikiem wyrazu i znaczenia. A ponieważ zasadniczym wymogiem muzycznego gestu jest jego odrębność, charakterystyczność, widzę w metodzie komponowania posługującej się gestami możliwość muzyki, która gra wyrazami, różnorodną energią. A też możliwość uzyskania większej plastyczności muzycznej materii oraz - niezależnie - nadania dźwiękom humanistycznego sensu w stopniu większym, niż one mają, gdy traktowane są jako czysta konstrukcja."
Praktyczną realizacją idei gestu muzycznego są w szczególności trzy jego kompozycje zatytułowane Studium gestu i przeznaczone kolejno na klarnet, fortepian i wiolonczelę (1995), na fortepian (1997) oraz na klarnet, puzon, fortepian, wiolonczelę i kontrabas (2000).

W planie generalnym Wielecki formułuje przesłanie swojej twórczości następująco:
"Moim celem jest odwoływanie się do głębokich, wewnętrznych pokładów psychiki. W czasie obcowania z muzyką stajemy wobec świata nieograniczonego, wobec tego, co transcendentne. Działanie muzyczne, artystyczne wynika z komunikacji z innym człowiekiem, ale wobec Boga, Absolutu."
Ważniejsze kompozycje:
  • Trio na trąbkę, róg i puzon (1978)
  • Sześć miniatur na fortepian (1979)
  • Nokturn na chór mieszany a cappella (1979)
  • Muzyka na klarnet (1979)
  • Tango na klarnet, puzon, wiolonczelę i fortepian (1980)
  • Misterioso dla perkusisty-aktora (1980)
  • Tydzień na flet prosty, perkusję, fortepian i kontrabas (1980)
  • Kaczuszka [wersja I] na akordeon, fortepian, perkusję, kontrabas i recytatora (1980-88)
  • Kaczuszka [wersja II] dla kontrabasisty-recytatora (1980-88)
  • Muzyka poważna na skrzypce, puzon i perkusję (1981)
  • Melodia z akompaniamentem na zespół kameralny (1981)
  • Grań na orkiestrę kameralną (1981)
  • Opened Series I - IV na kontrabas solo (1982-85)
  • Trio na skrzypce, kontrabas i fortepian (1985)
  • Muzyka recytatywna na perkusję, fortepian, skrzypce, altówkę i kontrabas (1985)
  • Collage-Tango na fortepian (1985)
  • Dukt na małą orkiestrę smyczkową i klawesyn (1986)
  • Poemat kameralny na dwoje skrzypiec, kontrabas i fortepian (1986)
  • Liczne odnogi rozgałęzionych splotów na klarnet, fortepian i wiolonczelę (1987-88)
  • Badrulbudura dla perkusisty i aktora (1988)
  • Opened Series V na kontrabas solo (1988)
  • Gesty duszy na organy, akordeon, syntetyzator, gitarę i perkusję (1989)
  • Powtarzanka dla czterech muzyków mówiących (1990)
  • Ballada metafizyczna na orkiestrę kameralną (1990)
  • Przędzie się nić... na wiolonczelę solo (1991)
  • Tchnął nań... na fagot solo, smyczki i mima (1992)
  • Przędzie się nić... II na skrzypce solo (1992)
  • Przędzie się nić... III na kontrabas solo (1992)
  • Two Questions and One Guess na orkiestrę kameralną (1992)
  • Opened Series VI na kontrabas solo (1993)
  • Z głębokości śpiewam... na instrumenty dęte, strunowe i perkusję (1993)
  • Ballada dziadowska na zespół kameralny (1994)
  • Poemat egocentryczny na fortepian amplifikowany i taśmę (1994-95)
  • Collage-Tango na orkiestrę kameralną (1995)
  • Studium gestu na klarnet, fortepian i wiolonczelę (1995)
  • Id na orkiestrę (1996)
  • Studium gestu II na fortepian (1997)
  • Koncert à rebours na skrzypce i orkiestrę (1998)
  • Studium gestu III na klarnet, puzon, fortepian, wiolonczelę i kontrabas (2000)
  • Thesis na flet solo (2000)
  • Grań na orkiestrę (2000)
  • Credo, quia absurdum na taśmę i tancerkę (2001)
  • Tafle na orkiestrę symfoniczną (2002)
  • Czas kamieni na kontrabas amplifikowany i orkiestrę kameralną (2002)
  • Kwartet smyczkowy (2004)
  • Szmer półtonów na kontrabas i zespół (2004)
  • Ławice na orkiestrę symfoniczną (2005)
  • Rycerze okrągłego stołu, opera dokumentalna na sopran, tubę, zespół instrumentalny i media elektroniczne (2006)
  • Konieczność i przypadek na kwartet smyczkowy i media elektroniczne (2006)
  • Dolina Suchej Wody na orkiestrę kameralną (2007)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, marzec 2002; aktualizacja: listopad 2008.

Podobne

Muzyka Prąd w kablach płynie cały czas

Konrad Smoleński opowiada o swoich doświadczeniach i fascynacjach dźwiękiem, które doprowadziły go...

Muzyka Wydano Symfonie Szymanowskiego pod dyrekcją Gergieva

Pierwsze dwie Symfonie Karola Szymanowskiego w wykonaniu londyńskiej orkiestry.

Zobacz także

Teatr 10 twarzy Tuwima

Poetycki geniusz polszczyzny, autor "Lokomotywy" i ekstatycznych liryków - to Tuwim, jakiego znamy. A co z obrazoburcą, rewolucjonistą, poetą reżimowym, mistykiem? Co z Żydem, który uciekając przed...

Muzyka Prąd w kablach płynie cały czas

Konrad Smoleński opowiada o swoich doświadczeniach i fascynacjach dźwiękiem, które doprowadziły go do obecnej prezentacji w Pawilonie Polskim na Biennale w Wenecji.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy

Najczęściej czytane

Muzyka Fryderyk Chopin

Jeden z najwybitniejszych kompozytorów polskich, urodzony 1 marca (lub 22 lutego) 1810 w Żelazowej Woli, zmarł 17 października 1849 w Paryżu.

Muzyka Stanisław Moniuszko

Kompozytor, dyrygent oper, orkiestr symfonicznych i chórów oraz pedagog. Urodzony 5 maja 1819 w majątku Ubiel k. Mińska, zmarł 4 czerwca 1872 w Warszawie.

Muzyka Polski jazz

Spis treści: Korzenie | Filary jazzu znad Wisły | Stylistyka polskiego jazzu | Współczesna scena yassowa | Jazzowe opracowania muzyki Fryderyka Chopina.

Muzyka Witold Lutosławski

Kompozytor i dyrygent. Urodzony 25 stycznia 1913 w Warszawie, zmarł 7 lutego 1994 tamże.

Muzyka Ignacy Jan Paderewski

Kompozytor, pianista, polityk, mąż stanu. Jedna z najwybitniejszych i najważniejszych postaci w historii Polski. Urodził się 6 listopada 1860 w Kuryłówce, zmarł 29 czerwca 1941 w Nowym Jorku.