Kompozytor, pedagog, dyrygent, publicysta i krytyk muzyczny. Urodzony 4 listopada 1857 w Soposzynie koło Żółkwi, zmarł 15 sierpnia 1936 we Lwowie.

Kształcił się początkowo pod kierunkiem Karola Mikulego w Konserwatorium Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie. W 1880 zadebiutował jako kompozytor kantatą Akt wiary na bas, chór męski i orkiestrę, napisaną ku uczczeniu 50. rocznicy Powstania Listopadowego. Uznanie, z jakim spotkał się ten utwór wpłynęło na decyzję obrania kariery muzycznej. W latach 1882-85 studiował kompozycję, najpierw w Konserwatorium Towarzystwa Przyjaciół Muzyki w Wiedniu pod kierunkiem Franciszka Krenna, a następnie w Królewskim Konserwatorium Muzycznym w Lipsku u Salomana Jadassohna.

Po powrocie do Lwowa podjął działalność jako pedagog, krytyk muzyczny oraz organizator życia muzycznego. Początkowo pracował jako korepetytor w Teatrze hr. Skarbka, a od 1886 do 1887 współkierował tą instytucją, pełniąc funkcję dyrektora artystycznego opery i operetki. W 1887 objął stanowisko profesora Konserwatorium Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie, w którym pozostał do 1918. Wykładał tu teorię muzyki, harmonię, historię muzyki i prowadził klasę śpiewu chóralnego. Jednocześnie w latach 1885-92 sprawował, obok Stanisława Cetwińskiego, funkcję drugiego dyrygenta Towarzystwa Śpiewaczego "Lutnia-Macierz", a w latach 1888-92 był nauczycielem śpiewu chóralnego w działającej przy tym Towarzystwie szkole śpiewu. Od 1890 do 1900 pełnił funkcję członka komisji sprawującej nadzór artystyczny nad działalnością Teatru hr. Skarbka.

W 1886 roku Stanisław Niewiadomski rozpoczął ożywioną działalność jako krytyk muzyczny, pisząc sprawozdania i recenzje do dzienników lwowskich ("Gazeta Lwowska" i "Dziennik Polski") oraz korespondencje do pism warszawskich (EMTA). W latach 1902-14 zamieszczał recenzje i felietony muzyczne wyłącznie w "Słowie Polskim".

Lata I wojny światowej (1914-18) spędził w Wiedniu, gdzie kierował filią Konserwatorium Lwowskiego, zorganizowaną dla uchodźców. Kadrę pedagogiczną tej placówki stanowili przeważnie profesorowie lwowscy ewakuowani do Wiednia. Po powrocie do Lwowa w 1918 objął stanowisko kierownika opery w Teatrze Miejskim. W 1919 przeniósł się na stałe do Warszawy, gdzie w Państwowym Konserwatorium Muzycznym do 1927 uczył estetyki, historii muzyki i instrumentoznawstwa. W 1924 założył w Warszawie Stowarzyszenie Pisarzy i Krytyków Muzycznych, którego był długoletnim prezesem. Był również pierwszym przewodniczącym Sekcji Współczesnych Kompozytorów Polskich, powstałej w 1925. W latach 1927-31 sprawował funkcję dyrektora Instytutu Muzycznego im. Antoniego Grudzińskiego. W Warszawie kontynuował działalność publicystyczną - pisał do "Rzeczypospolitej", "Warszawianki", "Dnia Polskiego", "Kuriera Polskiego", "Muzyki", "Gazety Porannej", "Lwowskich Wiadomości Muzycznych i Literackich", lwowskiego "Wieku Nowego", poznańskiego "Przeglądu Muzycznego", przemyskiej "Orkiestry" oraz katowickiego "Śpiewaka". Ponadto wygłaszał regularnie prelekcje i odczyty w radiu oraz, sporadycznie, w filharmonii i operze. Został laureatem Nagrody Muzycznej m.st. Warszawy.

Ważniejsze kompozycje:

Utwory orkiestrowe:

• Symfonia a-moll
• Symfonia B-dur

Utwory kameralne:

• Kwartet smyczkowy d-moll

Utwory fortepianowe:

• Trzy utwory (Menuet, Barcarolle, Valse) op. 12
• Dwa utwory (Romanze, Valse-Caprice) op. 16
• Deux Mazureks op. 26
• Liebesfeste op. 27
• 4 Charakterstücke op. 28
• Quatre morceaux op. 30
• Polonaise et Krakowiak op. 31
• 6 Morceaux mélodiques op. 34
• Trois danses polonaises
• Thème et variations d-moll

Utwory na chór męski:

• Trzy pieśni op. 5, słowa Adam Asnyk (ok. 1888)
• Grób wikinga op. 22, słowa Or-Ot (ok. 1897)
• Zaszumiał las op. 32, słowa Maria Konopnicka (ok. 1885)
• Górskie dzwony op. 32, słowa Maria Konopnicka (przed 1907)
• Siostrzane dole op. 32, słowa anonimowe (przed 1907)
• Siedzi ptaszek na drzewie op. 32, słowa Adam Asnyk (przed 1907)
• Ave Caesar op. 35, słowa Maria Konopnicka
• Hymn polskiej młodzieży, słowa kompozytor

Utwory wokalno-instrumentalne:

• Akt wiary, kantata na bas, chór męski i orkiestrę, słowa Kornel Ujejski
• Pod kolumną wieszcza op. 25, kantata na chór męski i instrumenty dęte lub chór męski a cappella, słowa Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1898)
• Kantata na cześć Marii Konopnickiej "Pieśń hołdu" na głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę, słowa Anna Neumanowa
• Modlitwa wiosenna na chór mieszany, fortepian lub orkiestrę, słowa Maria Konopnicka
• Serenada ku uczczeniu Najjaśniejszego Cesarza i Króla Franciszka Józefa I na chór męski i orkiestrę, słowa Stanisław Rossowski
• Na Podegrodziu na bas, chór męski, fortepian lub orkiestrę, słowa Stanisław Wyspiański

Utwory na głos z fortepianem:

• Trzy piosnki op. 1, słowa Emanuel Geibel (1873)
• Abdykacja op. 4, słowa Adam Asnyk (1888)
• Między nami nic nie było op. 4, słowa Adam Asnyk (1888)
• Z ksiąg Genezy op. 4, słowa Adam Asnyk
• Dwie pieśni op. 6, słowa Maria Konopnicka
• Z wiosennych tchnień, słowa Marian Gawalewicz (ok. 1893)
• Jaśkowa dola, słowa Maria Konopnicka (1894-98)
• Swaty op. 14, słowa Maria Konopnicka (1895)
• Menuet op. 17, słowa François Coppée
• Chanson de printemps op. 17, słowa A. d'Artois
• Boléro op. 17, słowa Alfred de Musset
• Kurhanek Maryli, słowa Adam Mickiewicz (1897-1907)
• W białym dworku op. 37, słowa Kazimierz Laskowski (przed 1903)
• Astry op. 40, słowa Adam Asnyk
• Paź i Poliksena, słowa Stanisław Wyspiański
• Słonko op. 49, słowa Adam Asnyk
• Maki op. 50, słowa Kornel Makuszyński (ok. 1916-18)
• Rota, słowa Maria Konopnicka
• Hymn do zgody, słowa Jan Kochanowski

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, październik 2006