Muzyka

Romuald Twardowski

Muzyka
Małgorzata Kosińska
Romuald Twardowski, Warszawa, 26 lutego 2010, fot. Marek Dusza
Kompozytor i pedagog, urodzony 17 czerwca 1930 w Wilnie.

W latach 1952-57 studiował fortepian i kompozycję w klasie Juliusa Juzeliunasa w Państwowym Konserwatorium Litewskiej SRR w Wilnie. Studia kompozytorskie kontynuował w latach 1957-60 w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie u Bolesława Woytowicza. W 1963 i 1966 studiował chorał gregoriański i polifonię średniowiecza pod kierunkiem Nadii Boulanger w Paryżu.

Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień. Utwór Antifone per tre gruppi d'orchestra (1961) zdobył w 1961 I nagrodę Konkursu Młodych Związku Kompozytorów Polskich, a w 1963 zajął II miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu, w 1966 za Sonetti di Petrarca per tenore solo e due cori a cappella (1965) otrzymał I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Pradze, dwukrotnie - w 1965 za balet-pantomimę Posągi czarnoksiężnika (1963) i w 1973 za dramat muzyczny Lord Jim (1970-73) - zdobył I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. księcia Rainiera w Monako. W 1994 otrzymał nagrodę AGEC - Zachodnioeuropejskiej Federacji Towarzystw Chóralnych oraz doroczną nagrodę Związku Kompozytorów Polskich, w 2006 - Nagrodę im. Ignacego Jana Paderewskiego w Baltimore.

Romuald Twardowski od 1971 jest profesorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie.

Romuald Twardowski nie był nigdy wyznawcą awangardy, wykorzystywał jednak elementy nowych technik kompozytorskich do tworzenia własnego języka muzycznego, w którym znaczną rolę odgrywają reminiscencje muzyki dawnych epok. Taka postawa wiąże się zapewne ze studiami nad chorałem gregoriańskim i polifonią średniowiecza, które kompozytor odbył w latach 1963 i 1966 w Paryżu pod kierunkiem Nadii Boulanger. W twórczości Romualda Twardowskiego charakterystyczny jest nurt muzyki religijnej, reprezentowany przez takie utwory, jak Psalmus 149 per coro misto (1962), Mała liturgia prawosławna na zespół wokalny i 3 grupy instrumentów (1968), Laudate Dominum, dialog na 2 chóry mieszane (1976), Sequentiae de ss. Patronis Polonis na baryton, chór i zespół instrumentalny (1977), Chwalitie Imia Gospodina na chór mieszany (1990), Tu es Petrus na baryton, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1991), Hosanna I na chór mieszany (1992), Pieśni Maryjne na sopran i małą orkiestrę symfoniczną (1993), Canticum Canticorum na sopran, flet, klarnet i smyczki (1994), Regina coeli na chór mieszany (1996) i Hosanna II na chór mieszany (1997). Szczególną uwagę wśród tych kompozycji zwraca Mała liturgia prawosławna nawiązująca do muzyki cerkiewnej. Twórczość Romualda Twardowskiego jest wszakże bardzo różnorodna pod względem gatunków, a sam kompozytor w swoich wspomnieniach "Było, nie minęło", wydanych w roku 2000 w Warszawie, tak ją charakteryzuje:
"W odróżnieniu od zwariowanych apologetów nowości za wszelką cenę, doceniałem rolę i znaczenie tradycji, znajdując w niej inspirację do mojej muzyki. Wychodząc z założenia, że skrajności się stykają, w głębokim średniowieczu, w chorale gregoriańskim szukałem wątków, które w połączeniu ze zdobyczami XX-wiecznej techniki kompozytorskiej (aleatoryzm, klaster) dałyby upragnioną syntezę Nowego i Starego. Ta idea przyświecała mi w tworzeniu muzyki w latach sześćdziesiątych, do momentu, kiedy to u progu lat siedemdziesiątych pogrążyłem się w pracy nad Lordem Jimem, wymagającym innej muzyki, innego rodzaju wyrazu i ekspresji. Muzyka moja wyzwoliła się wtedy z gorsetu różnych ograniczeń, jakie narzucał 'neoarchaizm' i przybrała charakter wypowiedzi bardziej osobistej, pełnej gwałtownych wyładowań i dramatycznych spięć. Ciekawe, że te dwa nurty nie dzieliła wyraźna cezura czasu - w latach sześćdziesiątych powstał przecież bardzo ekspresyjny i mocno dodekafoniczny Cantus antiqui, jak też nader 'warszawsko-jesienna' Nomopedia. Bardzo zaś hieratyczne i bizantyjskie Trzy freski pojawiły się w latach osiemdziesiątych. Oba te kierunki czy style od początku, jak widać, współżyły ze sobą..."

Ważniejsze kompozycje:
  • Oberek [wersja I] na skrzypce i fortepian (1955)
  • Oberek [wersja II] na orkiestrę smyczkową (1955)
  • Suita w dawnym stylu na orkiestrę (1957)
  • Siedem pieśni ludowych na głos i fortepian (1957)
  • Mała sonata na fortepian (1958)
  • Mała symfonia na fortepian, smyczki i perkusję (1959)
  • Pieśń o białym domu, kantata na chór mieszany, 2 fortepiany i perkusję (1959)
  • Pieśni o wiośnie [wersja I] na chór żeński lub chłopięcy (1959)
  • Pieśni o wiośnie [wersja II] na chór męski (1959)
  • Jaworowe pieśni na chór mieszany (1960)
  • Nokturny na chór mieszany (1960)
  • Kołysanki na chór mieszany (1960)
  • Nagi książę, balet-pantomima (1960)
  • Suita warmińska na chór mieszany (1960)
  • Kołysanka warmińska na głos i fortepian (1960)
  • Carmina de mortuis per coro misto (1961)
  • Antifone per tre gruppi d'orchestra (1961)
  • Bukoliki na chór mieszany (1962)
  • Cantus antiqui na sopran, klawesyn, fortepian i perkusję (1962)
  • Cyrano de Bergerac, opera romantyczna (1962)
  • Nomopedia Cinque movimenti per orchestra (1962)
  • Psalmus 149 per coro misto (1962)
  • Mała suita na skrzypce i fortepian (1962)
  • Kwietniowe pieśni na chór mieszany (1963)
  • Posągi czarnoksiężnika (Rzeźby mistrza Piotra), balet-pantomima (1963)
  • Miniatury na chór mieszany (1964)
  • Oda 64 na orkiestrę (1964)
  • Parabola, pantomima (1964)
  • Dwie pieśni murzyńskie na chór mieszany (1965)
  • Tragedya albo Rzecz o Janie i Herodzie, opera-moralitet (1965)
  • Sonetti di Petrarca per tenore solo e due cori a cappella (1965)
  • Tre studi secondo Giotto per orchestra da camera (1966)
  • Impressioni fiorentini per quattro cori strumentali (1967)
  • Capricci per pianoforte (1967)
  • Mała liturgia prawosławna na zespół wokalny i 3 grupy instrumentów (1968)
  • Oda do młodości na głos recytujący, chór mieszany i orkiestrę (1969)
  • Upadek ojca Suryna, radiowy dramat muzyczny (1969)
  • Lord Jim, dramat muzyczny (1970-73)
  • Trzy sonety pożegnalne [wersja I] na bas-baryton i orkiestrę kameralną (1971)
  • Trzy sonety pożegnalne [wersja II] na bas-baryton i fortepian (1971)
  • Dwie pieśni żartobliwe [wersja I] na chór mieszany (1972)
  • Dwie pieśni żartobliwe [wersja II] na chór żeński lub chłopięcy (1972)
  • Preludium, toccata i chorał na orkiestrę symfoniczną (1973)
  • Tryptyk Mariacki na orkiestrę smyczkową (1973)
  • Preludio e toccata per coro misto (1974)
  • Studium in a na orkiestrę (1974)
  • Improvvisazione e toccata per due pianoforti (1974)
  • Dwa pejzaże na orkiestrę symfoniczną (1975)
  • Impresje morskie na chór mieszany (1975)
  • Krajobraz polski [wersja I] na bas-baryton i orkiestrę smyfoniczną (1975)
  • Krajobraz polski [wersja II] na bas-baryton i fortepian (1975)
  • Laudate Dominum, dialog na 2 chóry mieszane (1976)
  • Sequentiae de ss. Patronis Polonis na baryton, chór i zespół instrumentalny (1977)
  • Ręka mi miecz, trzy poematy na tenor solo i chór mieszany (1977)
  • Maria Stuart, dramat muzyczny (1978)
  • Capriccio in blue na skrzypce i orkiestrę (lub fortepian) (1979)
  • Lamentationes per coro misto (1979)
  • Oblicze morza, 5 pieśni na bas-baryton i fortepian (1979)
  • Preludio, recitativo ed aria con variazioni per cembalo (pianoforte) (1979)
  • Sonata breve per cembalo (pianoforte) (1979)
  • Koncert wiejski na chór mieszany (1980)
  • Musica concertante na fortepian (1980)
  • Mały koncert na fortepian i zespół instrumentalny (1980)
  • Na czterech strunach na skrzypce i fortepian (1980)
  • Trzy pieśni kurpiowskie na chór mieszany (1980)
  • Historya o św. Katarzynie, moralitet muzyczny (1981)
  • Fantazja na organy (1982)
  • Fantazja polska na dwoje skrzypiec (1982)
  • Salve Regina na chór żeński i organy (1982)
  • Trzy utwory na organy (1982)
  • Ave Maris Stella [wersja I] na chór męski i organy (lub fortepian) (1982)
  • Erotyki na głos i fortepian (1983)
  • Joannes Rex, kantata na baryton, chór mieszany i orkiestrę (1983)
  • Koncert na fortepian i orkiestrę (1984)
  • Wesołe miasteczko na fortepian (1984)
  • Fantazja hiszpańska [wersja I] na skrzypce i orkiestrę (lub fortepian) (1985)
  • Fantazja hiszpańska [wersja II] na wiolonczelę i fortepian (1985)
  • Mały tryptyk na kwintet dęty (1986)
  • Trzy freski na orkiestrę symfoniczną (1986)
  • Allegro rustico na obój i fortepian (1986)
  • Wariacje symfoniczne na temat George'a Gershwina na perkusję solo i orkiestrę (1986)
  • Kotek i smok, 7 piosenek na głos i fortepian (1986)
  • Trio na skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1987)
  • Koncert staropolski na orkiestrę smyczkową (1987)
  • Trzy pieśni do słów Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego na baryton i fortepian (1987)
  • Mały koncert na orkiestrę wokalną (1988)
  • Wariacje litewskie na flet, obój, klarnet, róg i fagot (1988)
  • Sonety Michała Anioła na baryton i fortepian (1988)
  • Symfonie dzwonów na fortepian (1988-91)
  • Album włoski na orkiestrę (1989)
  • Taniec staropolski na 3 gitary (1989)
  • Espressioni per violino e pianoforte (1990)
  • Alleluja na chór mieszany (1990)
  • Chwalitie Imia Gospodina [wersja I] na chór mieszany (1990)
  • Trzy sonety do Don Kichota na bas-baryton i fortepian (1990)
  • Znad Willi na baryton i fortepian (1990)
  • Niggunim, melodie chasydów na skrzypce i orkiestrę symfoniczną (lub fortepian) (1991)
  • Tu es Petrus na baryton, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1991)
  • Hosanna I na chór mieszany (1992)
  • Plejady na skrzypce i fortepian (1993)
  • Trio młodzieżowe na skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1993)
  • Pieśni Maryjne na sopran i małą orkiestrę symfoniczną (1993)
  • Sonatina na dwoje skrzypiec (1993)
  • Canticum Canticorum na sopran, flet, klarnet i smyczki (1994)
  • Koncert na wiolonczelę i orkiestrę (1995)
  • Wsjakoje dychanije na chór mieszany (1996)
  • Inwokacja i capriccio na dwie wiolonczele (1996)
  • Regina coeli na chór mieszany (1996)
  • W gaiku zielonym, 5 miniatur na fortepian na 4 ręce (1996)
  • Hosanna II na chór mieszany (1997)
  • Concerto breve na orkiestrę smyczkową (1998)
  • K Tiebie Władyka na chór mieszany (1998)
  • O gloriosa Domina na chór mieszany (1999)
  • Hommage à J. S. Bach, cykl utworów na fortepian (2000)
  • Dwie kolędy na chór chłopięcy (2000)
  • Wo carstwii Twojem na chór mieszany (2000)
  • Chwali dusze moja na chór mieszany (2000)
  • Intermezzo na fortepian (2000)
  • Introdukcja i Allegro na skrzypce i fortepian (2001)
  • Missa „Regina caeli" na chór mieszany (2001)
  • Capriccio na skrzypce i fortepian (2001)
  • O salutaris na chór mieszany (2001)
  • Jubilate Deo na chór mieszany (2001)
  • Ave Maris Stella [wersja II] na chór męski (2002)
  • Pastorale i Humoreska na obój i fortepian (2002)
  • Chwalitie Imia Gospodina [wersja II] na chór męski (2002)
  • Musica festiva na organy (2002)
  • W chińskim ogrodzie na zespół perkusyjny (2002)
  • Toccata i chorał na organy (2002)
  • Jezu ufam Tobie. Misterium o Miłosierdziu Bożym na sopran, baryton, 2 głosy recytujące, chór mieszany i orkiestrę (2002)
  • Im ZOO na skrzypce i fortepian (2002)
  • Jeż elegant i Dudek na głos i fortepian (2002)
  • Trzy szkice na skrzypce, altówkę i wiolonczelę (2003)
  • Serenada na orkiestrę smyczkową (2003-2004)
  • Trzy intermezza na organy (2004)
  • Lato z tatą na głos i fortepian (2004)
  • Tango na wiolonczelę i fortepian (2004)
  • Medytacja na wiolonczelę i fortepian (2004)
  • Campane IV z cyklu Symfonie dzwonów na fortepian (2004)
  • Orzeł Biały na głos i fortepian (2004)
  • Pater noster na chór mieszany (2005)
  • Tryptyk paschalny na organy (2005)
  • Trio na skrzypce, wiolonczelę i fortepian nr 2 (2005)
  • Otcze nasz na chór mieszany (2005)
  • Koncert na skrzypce i orkiestrę smyczkową (2006)
  • Myscerium crucis na chór mieszany a cappella (2006)
  • Popule meus na chór mieszany (2006)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, marzec 2002; aktualizacja: listopad 2008.

Podobne

Muzyka FRYDERYK CHOPIN, PIEŚNI I PIOSNKI OP. 74

Fryderyk Chopin: Pieśni i piosnki op. 74. "Życzenie", "Wiosna", "Smutna rzeka", "Hulanka", "Gdzie...

Zobacz także

Literatura Elżbieta Janicka "Festung Warschau"

Jak sugerują opisy książki - ale też komentarze samej autorki - "Festung Warschau" jest rodzajem spacerownika - a więc przewodnika, w którym krok po kroku, ulica po ulicy poznajemy dane miejsce. Jest...

Sztuki wizualne Wojciech Fangor "Postaci"

Obraz Fangora należy do najbardziej kanonicznych dzieł polskiego socrealizmu. Operuje prostą retoryką przeciwieństw: kiedyś i teraz, po tej i po tamtej stronie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy