Roman Padlewski, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Kompozytor, skrzypek, pianista, dyrygent, muzykolog i publicysta muzyczny. Urodzony 7 października 1915 w Moskwie, zmarł 16 sierpnia 1944 w Warszawie.

W latach 1927-39 studiował grę na skrzypcach w klasie Zdzisława Jahnkego oraz kompozycję pod kierunkiem Tadeusza Szeligowskiego i Stanisława Wiechowicza w Konserwatorium w Poznaniu, zaś od 1931 do 1935 równocześnie muzykologię u Łucjana Kamieńskiego na Uniwersytecie Poznańskim. W latach 1935-37 uczył się również w Oficerskiej Szkole Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, którą ukończył w stopniu podchorążego. Do wybuchu wojny działał aktywnie w Poznaniu jako skrzypek, pianista, dyrygent Chóru im. Karola Szymanowskiego, prelegent oraz autor audycji w rozgłośniach Polskiego Radia w Poznaniu i Wilnie. Ponadto pisał artykuły publikowane na łamach "Kuriera Poznańskiego", "Tęczy" i "Dziennika Poznańskiego".

Jako kompozytor zadebiutował w 1933 Kwartetem smyczkowym nr 1, a jego utwory wykonywane były podczas Tygodnia Muzyki Polskiej w Poznaniu (1938).

Po wybuchu II wojny światowej brał czynny udział w kampanii wrześniowej - walczył m.in. w grupie generała Franciszka Kleeberga. W listopadzie 1939 przedostał się do Warszawy, gdzie uczestniczył w jawnym i tajnym życiu muzycznym. Zorganizował i prowadził zespół orkiestrowy w fabryce Philipsa na warszawskiej Woli. Koncertował jako solista i kameralista - od 1941 do 1943 był członkiem Kwartetu Smyczkowego Eugenii Umińskiej, który występował w kawiarni Bolesława Woytowicza "Salon Sztuki". Uczestniczył w pracach wielu komisji wykonawczych tzw. Tajnego Związku Muzyków (m.in. w Komisji Szkolnictwa, Koncertów, Odbudowy Filharmonii i Opery), przygotowujących reformę szkolnictwa oraz program odbudowy i działalności polskich instytucji muzycznych po zakończeniu wojny. Jednocześnie kontynuował naukę kompozycji pod kierunkiem Kazimierza Sikorskiego, uczył się dyrygentury u Waleriana Bierdiajewa oraz gry na organach pod kierunkiem Bronisława Rutkowskiego w tajnym Konserwatorium Warszawskim. W Powstaniu Warszawskim walczył na Woli i Muranowie pod pseudonimami "Skorupka" oraz "Kasztan" w batalionie "Broda 53", wchodzącego w skład zgrupowania pułkownika "Radosława" (Jana Mazurkiewicza). 14 sierpnia podczas próby neutralizacji goliata (zdalnie sterowana mina samobieżna) został śmiertelnie ranny. Dwa dni później zmarł w powstańczym szpitalu na Starówce. Z rozkazu generała Tadeusza Bora-Komorowskiego został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Walecznych.

W 1995 powstał film biograficzny o Romanie Padlewskim w reżyserii Aleksandry Osadowskiej-Padlewskiej.

Ważniejsze kompozycje:

• Trzy pieśni na głos i fortepian do słów Artura Maryi Swinarskiego (1933)
• Kwartet smyczkowy nr 1 (1933)
• Dwa preludia na fortepian (1933)
• Trzy mazurki na fortepian (1934)
• Orawskie i spiskie nuty na chór mieszany a cappella (ok. 1937)
• Trio smyczkowe (ok. 1937)
• Pytasz co w moim życiu, pieśń na głos i fortepian do słów Jana Lechonia (1938)
• Etiudy na orkiestrę (1938)
• Stabat Mater na chór mieszany a cappella (1939)
• Kwartet smyczkowy nr 2 (1940-42)
• Suita na skrzypce i fortepian (1941)
• Pieśni do słów Jerzego Lieberta na sopran i orkiestrę (1942)
• Koncert skrzypcowy (1944)
• Kwartet smyczkowy nr 3 (1944)

Autor: Małgorzata Kosińska, grudzień 2007