Kompozytor, urodzony 23 października 1953 w Krakowie.

Studiował teorię muzyki i kompozycję pod kierunkiem Bogusława Schaeffera, muzykę elektroniczną u Józefa Patkowskiego oraz grę na organach w klasie Leszka Wernera w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Obecnie jest adiunktem na Wydziale Kompozycji krakowskiej uczelni. Ponadto od 1976 pracuje w Studiu Muzyki Elektroakustycznej Akademii Muzycznej w Krakowie, gdzie od 2000 pełni funkcję kierownika.

W 1977 założył Stowarzyszenie Artystyczne „Muzyka Centrum", prowadzące szeroką działalność koncertową (do końca 2006 485 koncertów). Od 1979 jest członkiem Grupy Krakowskiej. Jest również założycielem i współtwórcą wielu zespołów: Pociąg Towarowy, Studia MCH, Studia Ch&K (z Krzysztofem Knittlem), grupy CH&K&K (z Knittlem i Włodzimierzem Kiniorskim), mc2 duo (z Marcelem Chyrzyńskim), Double Mark (z Markiem Polishookiem), Inifinity Quartett (z Keirem Neuringerem, Ryanem Zawelem, Rafałem Mazurem), Natural Plastic (z Amy Knoles), Kinetic Trio (z Kiniorskim i Mazurem) – zespołów prowadzących działalność koncertową i nagraniową.

Marek Chołoniewski pisze muzykę instrumentalną i elektroakustyczną, dla radia i telewizji oraz do filmu. Jest autorem instalacji dźwiękowych i wideo, projektów audiowizualnych, przestrzennych i sieciowych. Od 1984 koncertuje, prowadzi kursy i wykłady w wielu krajach Europy, Azji, Ameryki Północnej i Południowej.

Jest inicjatorem, dyrektorem artystycznym, koordynatorem i partnerem wielu międzynarodowych projektów artystycznych: seria Audio Art (1987), Festiwal Audio Art (1993), Międzynarodowe Warsztaty Muzyki Współczesnej Kraków/Stuttgart (z Matthiasem Hermannem, 1993), Internationale Akademie für Neue Komposition und Audio Art w Tyrolu (z Marianne Penz van Stappershoef w latach 1993-99), Filmy Nieme z Muzyką Live (1994), GlobalMix (1998), Statek Artystów (2000), GPS-Art (2000), Ensemble Spiel (ze Stephanem Meierem i Musik für heute, Hanower, 2003), Bridges i European Modern Orchestra (z Krzysztofem Kwiatkowskim, 2003-2007), Polskie Stowarzyszenie Muzyki Elektroakustycznej (polska sekcja CIME/ICEM, 2005), Polska Sztuka Dźwiękowa w Chinach, Chińska Sztuka Dźwiękowa w Polsce, Polska Sztuka Dźwiękowa w Tybecie (z Dicksonem Dee i Zenialem 2006-2008), PAFME (z Benem Boretzem i Dorotą Czerner, 2006), European Course for Musical Composition and Technologies (z IRCAM, 2006-2008), Dni Kultury Polskiej w Luksemburgu (z Marcinem Wierzbickim, 2008).

Marek Chołoniewski w 2006 otrzymał Nagrodę Honorową Związku Kompozytorów Polskich, Nagrodę Ministra Kultury oraz Independent Project Grant fundacji CEC ArtsLink w Nowym Jorku.

Od 2008 pełni funkcję sekretarza Międzynarodowej Konfederacji Muzyki Elektroakustycznej (CIME/ICEM).

Marek Chołoniewski należy do grona twórców "poszukujących". Nie na darmo studiował kompozycję u guru polskiej nowej muzyki - Bogusława Schaeffera i nie na darmo do jego najbliższych przyjaciół artystycznych zalicza się Krzysztof Knittel. Z tym ostatnim Chołoniewski współpracował przy wielu najrozmaitszych przedsięwzięciach muzycznych, z których najbardziej spektakularny pozostaje Pociąg towarowy - rodzaj kontynuowanego wciąż i przyjmującego stale inny kształt performansu. Ta właśnie dziedzina współczesnej muzyki wydaje się być Chołoniewskiemu bardzo bliska, podobnie jak kompozycja audiowizualna czy muzyka elektroakustyczna, którą uprawia od 1976 roku w Studiu Muzyki Elektroakustycznej Akademii Muzycznej w Krakowie.

Podczas "Warszawskiej Jesieni" w 2001 roku odbyło się prawykonanie "kompozycji audiowizualnej na ośmiu wykonawców" o tytule Passage, niezwykle charakterystycznej dla artystycznych ideałów Chołoniewskiego. Kompozytor określił ją również jako "oktet interaktywny na instrumenty i komputer". W książce programowej Festiwalu wyjawił swoje twórcze i zarazem "technologiczne" credo, pisząc między innymi:

Idea

W kompozycji Passage wybór materiału dźwiękowego opiera się na wstępnym przygotowaniu określonych sposobów selekcji (algorytmów), które w istocie pozbawiają twórcę (w pozytywnym tego słowa znaczeniu) możliwości podejmowania indywidualnych decyzji w odniesieniu do poszczególnych parametrów dzieła muzycznego. Wybór wynika zatem z metody, która, stosowana ze ścisłą konsekwencją, tworzy określone struktury dźwiękowe. W ten sposób twórca wyzwala się częściowo od własnych indywidualnych preferencji; wkracza w obszar eksperymentu, który w przypadku kompozycji Passage został poddany ścisłej kontroli. Kompozycja jest sumą doświadczeń z wieloletniej pracy nad komputerowymi kompozycjami algorytmicznymi, w których zniesiony został podział na muzykę instrumentalną i komputerową, zniesione zostały również granice stylistyczne i materiałowe w odniesieniu do podstawowych elementów dzieła muzycznego.

Forma utworu

Kompozycja składa się z czterech części: I. Wstęp, II. Teatr Gestów, III. Partytura, IV. Film. Pierwsze dwie części to performance, w których muzycy poprzez akcje parateatralne sterują muzycznym systemem komputerowym, tworzącym 'na żywo' wielopłaszczyznową strukturę dźwiękową. Każdy z muzyków realizuje niezależną partię. System komputerowy tworzy równocześnie partyturę, stanowiącą podstawowy materiał nutowy do wykonania III i IV części utworu. Muzycy wykonują partie instrumentalne pojawiające się przed nimi na ekranach monitorów. Dodatkowo ruch instrumentów i zmiana pozycji muzyków w III części wpływa na przetwarzanie dźwięków instrumentów akustycznych. Ostatnia, IV część utworu przyjmuje formę audio-wizualnego spektaklu, gdzie do interaktywnej transformacji dźwięków instrumentalnych dołączona zostaje projekcja filmowa (animacja komputerowa), sterowana przez ruch muzyków i ich gesty.

Obsada

Passage wykonuje oktet składający się z dwóch kwartetów: dętego drewnianego (flet, obój, klarnet i fagot) i smyczkowego (skrzypce, altówka, wiolonczela i kontrabas). Ponieważ wszyscy muzycy są równocześnie 'performerami', wykonującymi specyficzny 'teatr gestów', ich fizyczne powiązanie z instrumentami, możliwość ruchu wraz z instrumentem jest jednym z podstawowych założeń technicznych realizowanego utworu.

A vista

Przejście (Passage) z II do III części utworu związane jest z poważnym problemem natury technicznej. Materiał w postaci tradycyjnie skomponowanej partytury pojawia się na ekranach monitorów przed muzykami po raz pierwszy podczas wykonywania utworu. Kompozycja jest poliwersyjna. Materiał 'komponuje się' za każdym razem w nieco inny sposób. Muzycy wykonują zatem III i IV część a vista. Przybliżone wykonanie graficznej partytury gestu jest temperowane i uśredniane rytmicznie przez interaktywny system komputerowy. Koncepcja utworu wyklucza wcześniejsze przygotowanie indywidualnych partii przez poszczególnych muzyków.

Wykonanie odbywa się z pomocą dyrygenta lub systemu słuchawek z impulsem metronomu przekazywanym z komputera indywidualnie do każdego z muzyków (zasada ta była wielokrotnie stosowana w utworze Like Breathing).

Gest

Wyjściowym materiałem źródłowym dla kompozycji Passage jest gest, który przyjmuje dwie podstawowe formy:
- figur geometrycznych
- ekspresji muzycznych.
Gest wykonany bliżej (wyżej) źródła światła (high) oznacza wyższą wartość - dźwięk wyższy. Gest bliżej podłogi, oddalony od źródła światła (low) oznacza wartość niższą - dźwięk niższy. Interaktywny optyczny system komputerowy reaguje na zmianę położenia ręki oraz na jej pozycję."

Ważniejsze kompozycje:

• Citroblage-assemblage z cytry preparowanej na słuchawki solo (1975)
• ...a due tempi... na dwa fortepiany (1975)
• Kompozycja elektroniczna I, partytura graficzna (1975)
• Wycinek z większej całości na dwa flety (1975)
• Kwartet smyczkowy (1975)
• Sny ostatnie przechodzą przez włosy na sekstet smyczkowy (1975)
• Red, kompozycja na taśmę (1975)
• Soprano Quartet na saksofon sopranowy i 3 soprany (1976)
• Concierto de Aranjuez - Muzyka do nieistniejącego filmu animowanego na wibrafon solo (1976)
• ...blank..., kompozycja na taśmę (1976)
• Pizza na zespół instrumentalny (1976)
• Papuć w pościeli na orkiestrę i taśmę 4-kanałową (1976)
• ID list otwarty do Olgi Szwajgier, muzyka do czytania na głos (1976)
• a Beethoven-synthiblage na taśmę 4-kanałową (1977)
• Assemblages, muzyka graficzna dla konkretnych wykonawców i taśmę stereo (1976-78)
• gmb 78 na violę da gamba (1978)
• AM-PUT na baryton ze skalą altu, flet mały, saksofon sopranino Es, obój Es, kornet Es, przekształcenia elektroniczne i taśmę wielokanałową (1978)
• Collectiv 4 na organy, fagot, dzwonki, skrzypce i fortepian (1979)
• Process (dla K.) na taśmę (1980)
• Refleksje na taśmę 4-kanałową (1979)
• La Cumparsita I na 4 instrumenty smyczkowe i obój (1980)
• Hki 290880 - La Cumparsita na taśmę (1980)
• La Cumparsita II na obój, kwartet smyczkowy i taśmę (1981)
• Kadencja na violę da gamba i orkiestrę kameralną (1981)
• Rag, Rag, Rag na taśmę (1983)
• Kadencja II na violę da gamba, syntezatory i taśmy (1983)
• Swinging Parameters na obój, skrzypce, syntezator i taśmę (1984)
• Dla wszystkich ten sam ogień na taśmę (1985)
• Tu i tam na fortepian, syntezator i komputer (1986)
• Follow Me II na syntezatory i komputer (1987)
• Uszy, nos, oczy, instalacja dźwiękowa (1988)
• Follow Salzach na instrumenty, otoczenie naturalne i komputer (1989)
• Wysyg na światło i komputer (1989)
• Switched On..., teatr na obiekty i komputer (1989)
• Switched Off... na instrumenty i komputer (1989)
• Dwa słońca na instrumenty i komputer (1991)
• Like Breathing [wersja I] na komputer (1991)
• Like Breathing [wersja II] na flet, obój, saksofon sopranowy, fagot, altówkę, kontrabas i fortepian (1991)
• Like Breathing [wersja III] na flet, skrzypce, altówkę, gitarę i komputer (1991)
• Piękna i bestia na głos, światło i komputer (1992)
• Lektura obrazu, system interaktywny (1993)
• Doubles na głos, światło i komputer (1993-94)
• Silber na orkiestrę dętą, zespół kameralny, tancerzy, światło i komputer (1994)
• Sha'ba del'mana, balet (1994)
• Lighting, instalacja interaktywna (lub performance) (1995)
• River Dart na głos, światło i komputer (1995-96)
• Hypermeable Objects, instalacja dźwiękowa (1996)
• Lighting II, projekt audiowizualny (1997)
• Upside Down, performance (1997)
• GlobalMix, internetowa kompozycja zbiorowa (1998)
• Brightening, projekt interaktywny (1998)
• One piece of table, performance (1999)
• Dark & light Zone na kwartet smyczkowy (1999)
• plus Brightening 2 [wspólnie z Mark Polishook] (1999)
• Face, interaktywny projekt audiowizualny (2000)
• Garage, instalacja na orkiestrę kameralną i samochody (2000)
• Passage, oktet interaktywny na instrumenty i komputer (2000)
• Opera Installation für Tiere und Miniaturstadt [wspólnie z Markiem Chlandą] (2000)
• Art Boat, Open-Air Projekt am Vistula-Fluß, Bootsinstallation (2000)
• GPS Trans 1, kompozycja interaktywna na 16 telefonów komórkowych (2000)
• GPS-Art Internet Project, audiowizualna interaktywna mapa miasta Krakowa, transmisja internetowa (2000-2005)
• GPS-Trans 2, dźwiękowa mapa miasta Krakowa, transmisja internetowa (2001)
• etwas anderes na perkusję i komputer (2001)
• Stuttgart Tunnel na kontrabas (2001)
• Passage, partytura interaktywna na zespół (2001-2003)
• GPS-Trans 3, audiowizualna mapa miasta Krakowa, transmisja internetowa (2002)
• GPS-Trans 4, audiowizualna mapa miasta Krakowa na kompozytora, zespół, tancerza i publiczność (2003)
• Nortus Farae na wiolonczelę, wideo i komputer (2004)
• Physical Modelling na flet i komputer (2004)
• GPS-Trans 5 Net Brigde, projekt internetowy (Luksemburg, Kraków) na nonet i system interaktywny (2005)
• Nostalgija na duet „Natural Plastic" [wspólnie ze Stojanem Stojkowem] (2005)
• Wieliczka Salt Mine, instalacja dźwiękowa Expo 2005 (2005)
• GPS-Trans 6, projekt audiowizualny na 4 ekrany, samochód i publiczność (2005)
• Dizzy Kinetics, projekt interaktywny (2005)

Strona internetowa kompozytora: www.studiomch.art.pl

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, październik 2002; aktualizacja: październik 2008.