Muzyka

Lech Janerka

Muzyka
Maciej Sienkiewicz
fot. Marek Dusza
Wokalista, basista, autor tekstów i kompozytor. Urodził się 2 maja 1953 roku we Wrocławiu.

Lech Janerka, konsekwentnie trzymający się poza wszelkimi trendami, rzadko wchodzący do studia i jeszcze rzadziej obecny w popularnych mediach, od blisko 30 lat jest jednak jedną z najbardziej oryginalnych osobowości polskiej muzyki rockowej.

Indywidualista, czerpiąc w równej mierze z muzyki nowofalowej czy post-punka, jak reggae, postindustrialnej elektroniki czy wręcz klasycznego popu, Janerka wymyka się prostym klasyfikacjom. Tworzy muzykę bardzo osobistą, której pozorna przebojowość ukrywa kolejne warstwy znaczeń. Równie oryginalny jest także jako autor zwięzłych tekstów, w których surrealizm, gorzka ironia i syntetyczny komentarz często podkreślane są dadaistycznymi neologizmami.

Zadebiutował na festiwalu piosenki studenckiej w 1978 roku, ale prawdziwym początkiem muzycznej kariery okazało się powstanie zespołu Klaus Mittfoch.

Założona w 1981 roku grupa, w której skład wchodzili także gitarzyści Wiesław Mrozik i Krzysztof Pociecha oraz perkusista Marek Puchała, została wyróżniona w 1983 w konkursie "Kto najlepszy w tym rocku". Efektem było wydanie dwóch 7" singli, które wystarczyły, by magazyn "Jazz Forum" uznał Klausa Mittfocha za największy nowy talent, a pismo "Non Stop" wręcz za najlepszy zespół roku 1983. Latem 1984 ukazał się pierwszy i jedyny album formacji. Klaus Mittfoch, nagrany przy udziale grającego na instrumentach klawiszowych Wojciecha Konikiewicza okazał się być płytą wyjątkową, po latach uznaną przez czytelników magazynu "Tylko Rock" za najważniejszą polską płytę lat 80., zaś w ankiecie przeprowadzonej wśród dziennikarzy przez "Magazyn Muzyczny" w 1985 wybraną jako najistotniejsza płyta powstała w Polsce po 1945.

Zespół rozwiązał się jeszcze przed końcem 1984 roku, zaś Janerka rozpoczął prace nad solowym materiałem. Debiutancki album Historia podwodna, nagrany z gitarzystą Klausa Mittfocha Krzysztofem Pociechą, Wojciechem Konikiewiczem, perkusistą Januszem Rołtem oraz grającą na wiolonczeli żoną Bożeną, ukazał się w 1986. Płyta o wiele bardziej stonowana niż Klaus Mittfoch, o gęstych aranżacjach wykorzystujących nieoczywiste instrumenty, powszechnie uważana jest za jedno z najważniejszych i najbardziej oryginalnych wydawnictw polskiego rocka.

Ten sam skład przystąpił w 1987 roku do nagrywania kolejnej płyty, jednak już po rozpoczęciu sesji niespodziewanie zmarł Janusz Rołt. W efekcie większość utworów opiera się na rytmach automatów perkusyjnych. Wydanie gotowego materiału znacznie opóźniły interwencje cenzury, wymuszające kolejne zmiany. Janerka wyjechał na kilkunastomiesięczny pobyt w Stanach Zjednoczonych, gdy zaś materiał ukazał się ostatecznie w 1989 jako Piosenki, przeszedł praktycznie bez echa.

Wiosną 1990 Janerka skompletował nowy zespół, któremu nadał nazwę Dinghy. Poza grającą na wiolonczeli Bożeną w jego skład weszli gitarzysta Bartosz Straburzyński i grający na instrumentach klawiszowych Marek Majewski, zaś po kliku miesiącach dołączył perkusista Dariusz Bilyk. Wydany po roku album Ur okazał się eksperymentalną, neurotyczną płytą opartą przede wszystkim na elektronice. Jakkolwiek doceniony przez krytykę, do dziś pozostaje najbardziej kontrowersyjną i wymagającą płytą artysty.

Janerka z odświeżonym zespołem - nowym perkusistą został Artur Dominik zaś drugim gitarzystą Wojciech Seweryn - zarejestrował nowy materiał w studiu Polskiego Radia w Łodzi. Album Bruhaha pojawił się w 1994 roku i pomimo konfliktów z wydawcą i problemów z zadowalającym masteringiem, okazał się powrotem do muzyki dynamicznej, niespokojnej i pełnej życia.

Trwające przez kilka miesięcy sesje nagraniowe kolejnej płyty również przebiegały niespokojnie i zakończyły się zmianą zarówno studia, jak i producenta. Po raz kolejny zmienił się także skład zespołu, który stał się kwartetem, w którym poza Lechem i Bożeną pozostał Seweryn, zaś nowym członkiem został perkusista Ryszard Guz.

W 1997 ukazał się album zatytułowany Dobranoc, początkowo deklarowany przez Janerkę jako ostatnia solowa płyta i rozstanie ze światem muzyki. Rzeczywiście artysta na dłuższy czas nie nagrywał nic nowego, ograniczając się do rzadkich koncertów. Jak sam twierdzi - odpoczywał. W 1998 i 1999 ukazały się jednak dwie płyty składankowe. Pod koniec roku 1999 zarejestrował kilka nowych utworów, jednak wynik sesji odrzucił jako nieudany.

Do naszkicowanych wtedy pomysłów powrócił dopiero wiosną 2001, kiedy to w znacznie rozszerzonym składzie, pod producencką opieką Bartosza Dziedzica opracował materiał wydany ostatecznie w lutym 2002 przez BMG Poland pod tytułem Fiu fiu. Doskonale przyjęta, dynamiczna płyta z wyeksponowanymi partiami gitary stała się pierwszym albumem w historii polskiej fonografii, na którego potrzeby nakręcono teledyski do wszystkich zawartych na nim utworów. Płyta otrzymała nagrody Fryderyka w kategoriach "płyta alternatywna" oraz "autor roku".

Kolejna płyta Lecha Janerki zatytułowana Plagiaty ukazała się w lutym 2005. W składzie zespołu zabrakło zmarłego rok wcześniej Wojciecha Seweryna. W nagraniach wziął udział nowy perkusista Michał Mioduszewski oraz multiinstrumentaliści Damian Pielka i ponownie produkujący Bartosz Dziedzic. Płyta zawiera najwcześniejsze kompozycje Janerki sięgające jeszcze lat 70., do których jednak napisane zostały nowe teksty, zaś aranżacje po raz pierwszy eksponują akustyczną gitarę. Płytę promował utwór Rower, nieoczekiwanie jeden z większych przebojów 2005, do którego teledysk zdobył Grand Prix oraz nagrodę publiczności na XIV Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film Festival. Rower otrzymał też nagrodę Fryderyka w kategorii "piosenka roku", dwie kolejne zaś przyznane zostały za płytę roku w kategorii muzyki alternatywnej oraz dla najlepszego kompozytora. Plagiaty są jak dotąd ostatnią płytą Lecha Janerki z premierowym materiałem.

Poza autorskimi płytami, Lech Janerka jest autorem muzyki do filmów Chce mi się wyć (1990) Jacka Skalskiego, Obcy musi fruwać (1993) Wiesława Saniewskiego oraz Czyż nie dobija się konia? (2000) Macieja Żurawskiego. W 2001 zagrał epizodyczną rolę księdza w filmie Przemysława Wojcieszka Głośniej od bomb.

Autor: Maciej Sienkiewicz, czerwiec 2010.

Dyskografia:
  • Klaus Mittfoch:
    - Klaus Mittfoch, Tonpress 1985
  • Lech Janerka:
    - Historia podwodna, Tonpress 1986
    - Piosenki, Polskie Nagrania 1989
    - Ur, Intermal 1991
    - Bez prądu (live), Radio Łódź 1993
    - Co lepsze kawałki (kompilacja), Sonic 1993
    - Bruhaha, MJM 1994
    - Dobranoc, Koch International 1997
    - Gold (kompilacja), Koch International 1998
    - The Best Of (kompilacja), Koch International 1999
    - Fiu fiu, BMG 2002
    - The Best, MTM 2005
    - Plagiaty BMG 2005

Podobne

Muzyka FRYDERYK CHOPIN, PIEŚNI I PIOSNKI OP. 74

Fryderyk Chopin: Pieśni i piosnki op. 74. "Życzenie", "Wiosna", "Smutna rzeka", "Hulanka", "Gdzie...

Zobacz także

Teatr Och-Teatr w Warszawie

Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.

Teatr Teatr Polonia w Warszawie

Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy