Krzysztof Komeda (właściwie Krzysztof Komeda-Trzciński) urodził się 27 kwietnia 1931 w Poznaniu, zmarł 23 kwietnia 1969 w Warszawie; wybitny polski kompozytor i pianista jazzowy, twórca znanych na całym świecie standardów jazzowych i muzyki filmowej, m.in. do filmów Romana Polańskiego: Dziecko Rosemary i Matnia).

Jako muzyk jazzowy wywarł istotny wpływ na ukształtowanie się oryginalnego stylu, określanego czasami jako "polska szkoła jazzu"; fenomenu, który pojawił na fali odnowy w 1956 roku jako nowoczesny i prężny ruch łączący fascynacje stylami cool, hard bop z dużymi umiejętnościami warsztatowymi muzyków i postromantycznymi odniesieniami do słowiańskiej melodyki. Styl ten miał wpływ na rozwój międzynarodowej sceny jazzowej, zwłaszcza awangardy lat 70. XX wieku.

Okres świetności Krzysztofa Komedy rozpoczął się od 1. Festiwalu Jazzowego w Sopocie w sierpniu 1956 roku, jednakże jego związki z muzyką sięgają dzieciństwa. Edukację muzyczną Komedy w poznańskim konserwatorium przerwała wojna, i choć później, do 1950 roku, zgłębiał teorię muzyki i grę na fortepianie, świadom był straty tych kilku lat. Pragnąc wykonywać ciekawy zawód wybrał studia medyczne, a z drugiej strony przyjaźń ze znanymi muzykami umocniła jego fascynację jazzem. Przez jakiś czas współpracował z pierwszym powojennym, pionierskim zespołem jazzowym - krakowsko-łódzką grupą Melomani, której filarami byli Jerzy "Duduś" Matuszkiewicz, Andrzej Trzaskowski i Witold Kujawski. Na 1. Festiwalu Jazzowym w Sopocie Komeda pojawił się razem z Grzewińskim, lecz sukces odniósł występując z Janem "Ptaszynem" Wróblewskim i Jerzym Milianem. Pasja do muzyki nowoczesnej popchnęła go do założenia grupy pod nazwą Komeda Sextet. (Po raz pierwszy Krzysztof Trzciński użył pseudonimu "Komeda", gdy pracował w klinice laryngologicznej i chciał ukryć swoją fascynację jazzem przed współpracownikami.) Komeda Sextet stał się pierwszą polską grupą jazzową grającą muzykę nowoczesną, a jego nowatorskie wykonania utorowały drogę dla jazzu w Polsce. Zespół grał jazz nawiązujący do tradycji europejskich i będący syntezą dwóch wówczas najpopularniejszych grup - The Modern Jazz Quartet i The Gerry Mulligan Quartet.

Krzysztof Komeda potrafił odnaleźć sposoby indywidualnej ekspresji jazzu w sobie, w słowiańskim liryzmie i w tradycjach polskiej muzyki, ponieważ był przede wszystkim wiecznie poszukującym poetą. Był mistrzem w kreowaniu poetyckiej atmosfery i doskonale wiedział, jak zdobyć publiczność. Komeda stworzył całkiem nowy klimat, muzykę o charakterystycznym brzmieniu.

Następne lata przyniosły udział w kolejnych festiwalach oraz sukcesy zagraniczne, w Moskwie, Grenoble i Paryżu. Powstało wtedy interesujące przedstawienie Jazz i poezja pokazane na Jazz Jamboree'60, a później w Filharmonii Warszawskiej. Rozpoczęła się również przygoda Krzysztofa Trzcińskiego z muzyką filmową. Powstały utwory do filmów Romana Polańskiego Nóż w wodzie, Andrzeja Wajdy Niewinni czarodzieje, Janusza Nasfetera Mój tato oraz Janusza Morgensterna Do widzenia, do jutra. Okres dojrzewania artystycznego Komedy i doskonalenia jego własnego muzycznego języka został ukoronowany Etiudami baletowymi wykonanymi na Jazz Jamboree'62. Mimo chłodnego przyjęcia przez krajową krytykę, Etiudy otworzyły wrota Europy przed Krzysztofem Komedą-Trzcińskim.

Wiosną 1960 roku wyjechał po raz pierwszy do Skandynawii i później powracał tam co roku. Wszystkie jego występy w sztokholmskiej "Gyllene Cirkeln" i kopenhaskim "Jazzhus Montmartre" okazały się prawdziwym sukcesem. Firma fonograficzna "Metronome" nagrała longplay z jego muzyką. Po sukcesach skandynawskich nastąpiły dalsze - na festiwalach jazzowych w Pradze, Bled i Koenigsbergu, podczas tourne po Bułgarii i obydwu państwach niemieckich.

W styczniu 1968 roku Krzysztof Komeda wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował nad muzyką do filmów: Polańskiego Dziecko Rosemary i Kulika The Riot. W grudniu w Los Angeles uległ tragicznemu wypadkowi. Po przewiezieniu przez żonę Zofię do kraju, zmarł 23 kwietnia 1969 roku i pochowany został w Warszawie na Powązkach.

Muzyka filmowa:

Niewinni czarodzieje, reż. Andrzej Wajda (1960),
Do widzenia, do jutra, reż. Janusz Morgenstern (1960),
Nóż w wodzie, reż. Roman Polański (1961),
Kattorna, reż. Henning Carlsen (1965),
Matnia / CUL-DE-SAC, reż. Roman Polański (1966),
Nieustraszeni pogromcy wampirów, reż. Roman Polański (1967),
Dziecko Rosemary, reż. Roman Polański (1968).

Opracowanie: Anna Wróbel październik 2006

Powrót:
do tekstu "1956 - kluczowa data w historii Europy",
do kalendarium wydarzeń 1953-1958.