Pianista, pedagog, kompozytor, redaktor, urodzony 29 sierpnia 1913 w Krakowie.

W latach 1932-34 studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie u Zdzisława Jachimeckiego. W latach 1934-39 kontynuował studia w Konserwatorium Warszawskim w klasie fortepianu Zbigniewa Drzewieckiego i kompozycję u Kazimierza Sikorskiego. W latach 1940-41 uczył się gry na organach u Bronisława Rutkowskiego. W 1937 zdobył VIII nagrodę na III Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Od tego czasu koncertował w wielu krajach Europy, Ameryce Południowej i Japonii.

Działalność pedagogiczną Jan Ekier rozpoczął w 1933 ucząc solfeżu w Szkole Muzycznej im. Władysława Żeleńskiego w Krakowie. Po wojnie poświecił się kształceniu pianistów: w latach 1946-47 uczył w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Lublinie, w latach 1947-48 w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Sopocie, pełniąc tam funkcję rektora. W 1953 został profesorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie, gdzie w latach 1964-72 i od 1974 do 2000 był kierownikiem I Katedry Fortepianu. Prowadził mistrzowskie kursy interpretacji w Niemczech, Francji, Włoszech, Holandii, Brazylii, Japonii i Chinach. Wielokrotnie zasiadał w jury międzynarodowych konkursów pianistycznych w wielu krajach, w tym również Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1985, 1990, 1995 jako przewodniczący, 2000 i 2005 członek honorowy).

Jan Ekier działalność edytorską rozpoczął pracą w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. W 1959 został redaktorem naczelnym "Wydania Narodowego Dzieł Fryderyka Chopina". Tematyce chopinowskiej poświęcił szereg swoich publikacji.

Jest laureatem wielu nagród. W 1950 otrzymał Nagrodę Państwową I stopnia za przygotowanie polskiej ekipy do IV Konkursu Chopinowskiego, w 1964 i 1974 - Nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki, w 1952 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, w 1955 Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem X-lecia, w 1960 orderem Sztandaru Pracy II klasy. W 1995 Akademia Muzyczna w Warszawie nadała mu tytuł doktora honoris causa. W 2004 otrzymał specjalną Nagrodę Ministra Kultury Rzeczypospolitej Polskiej, przyznaną - po raz pierwszy - "w uznaniu wybitnych zasług dla zachowania i popularyzacji dziedzictwa Fryderyka Chopina, w szczególności za pomnikową edycję Wydania Narodowego Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina, przywracającą kulturze Europy sztukę wielkiego polskiego kompozytora w kształcie najbliższym jej historycznemu pierwowzorowi".

Wśród licznych zainteresowań muzycznych Jana Ekiera najważniejsza jest jego działalność pedagogiczna. Studiował grę na fortepianie, kompozycję i muzykologię, koncertował jako pianista w wielu krajach Europy, w Ameryce i w Japonii, skomponował pewną liczbę utworów, w większości przeznaczonych na fortepian, ale są wśród nich także balety. Jednak właśnie na polu pedagogiki fortepianowej i w związanych z nią dziedzinach odnotował Ekier najcenniejsze osiągnięcia. Przez lata cieszył się opinią największego autorytetu pedagogicznego w zakresie gry fortepianowej w Polsce. Dowodem uznania jego pozycji było wielokrotne powoływanie go na przewodniczącego jury najbardziej prestiżowej imprezy pianistycznej - Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Sam był jego laureatem, zdobywając w 1937 roku VIII nagrodę. Wśród jego wychowanków są też laureaci Konkursu z Piotrem Palecznym. Oprócz stałej pracy dydaktycznej w polskich szkołach muzycznych, od 1953 roku w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, prowadził wielokrotnie kursy mistrzowskie dla pianistów w Europie, Ameryce, Japonii i w Chinach.

Z działalnością pedagogiczną wiąże się aktywność edytorska Jana Ekiera. Rozpoczął ją jako członek zespołu redakcyjnego "Biblioteki Pedagogicznej", w której ukazywaly się najpopularniejsze pozycje światowej literatury fortepianowej z przeznaczeniem do użytku w szkołach. W 1959 roku został redaktorem naczelnym pomnikowego "Wydania Narodowego Dzieł Fryderyka Chopina", które ma być najbardziej autorytatywną edycją wszystkich utworów wielkiego kompozytora.

Ważniejsze kompozycje:

• Dwa preludia na fortepian (1932)
• Humoreska na fortepian (1933)
• Straszak, balet dziecięcy (1933)
• Śmierć Fauna, obrazek sceniczny (1933)
• Dwa mazurki na fortepian (1933)
• Kołysanka na fortepian (1933)
• Tempo dnia, balet (1934)
• Toccata na fortepian (1935)
• Mazurek na fortepian (1935)
• Suita góralska (wersja I) na orkiestrę kameralną (1935)
• Krakowiak na fortepian (1936)
• Suita góralska (wersja II) na orkiestrę symfoniczną (1937)
• Wariacje i fuga na kwartet smyczkowy (1937)
• Szturmówka na głos i fortepian (1942)
• Na nowe drogi - Uderzenie na głos i fortepian (1943)
• Janka na głos i fortepian (1943)
• Psalm wielkanocny na alt i fortepian (1944)
• Dwadzieści kolęd na fortepian (1947)
• Kolorowe melodie [wersja I] na fortepian (1949)
• Koncert fortepianowy (1949)
• Kolorowe melodie [wersja II], suita na chór mieszany i małą orkiestrę symfoniczną (1951)
• Muzyka do filmu animowanego Dwie Dorotki (1956)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, marzec 2002; aktualizacja: wrzesień 2008.