Andrzej Kurylewicz, fot. Piotr Kłosek/FOTONOVA/East News

Kompozytor, pianista, trębacz, puzonista i dyrygent. Urodzony 24 listopada 1932 we Lwowie, zmarł 13 kwietnia 2007 w Konstancinie.

Gry na fortepianie uczył się od 6 roku życia w Szkole Muzycznej we Lwowie, a po wojnie - w latach 1946-50 - w Instytucie Muzycznym w Gliwicach i Średniej Szkole Muzycznej w Krakowie. W latach 1950-54 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie grę na fortepianie w klasie Henryka Sztompki oraz kompozycję u Stanisława Wiechowicza; został jednak z uczelni usunięty za granie muzyki jazzowej (wówczas zakazanej). W 1954 grał jako pianista w zespole MM 176, a rok później założył własny kwintet, przekształcony potem w Sekstet Organowy Polskiego Radia w Krakowie (działał do 1962). W 1969 Andrzej Kurylewicz zadebiutował jako kompozytor muzyki filmowej ("Powrót", reż. Jerzy Passendorfer, 1959-60).

Jako instrumentalista i dyrygent występował w wielu krajach Europy, w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i na Kubie. W latach 1964-66 kierował Orkiestrą Polskiego Radia i Telewizji w Warszawie. W 1969 otworzył wraz z żoną Wandą Warską piwnicę artystyczną w Warszawie, gdzie regularnie organizowane są koncerty, wieczory poezji i wystawy. Jednocześnie w latach 1969-78 prowadził zespół Formacja Muzyki Współczesnej, grający muzykę spomiędzy nowoczesnego jazzu i awangardowej muzyki europejskiej. Koncertował z nim na całym świecie. Napisał dla niego również kilka utworów.

Od 1980 poświęcił się ponadto komponowaniu muzyki poważnej. W latach 1987-91 był członkiem Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich. Na przełomie lat osiedziesiatych i dziewięćdziesiątych współpracował ze State University of Kansas w Lawrence.

Andrzej Kurylewicz jest laureatem wielu nagród: w 1978 roku nagrodę na II Festiwalu Polskiej Twórczości TV w Olsztynie za muzykę do serialu telewizyjnego "Polskie drogi" (reż. Janusz Morgenstern, 1976-78), w 1979 - nagrodę na VI Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku za muzykę do filmu "Lekcja martwego języka" (reż. Janusz Majewski, 1979), a w 1981 - nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Twórczości Radiowej i Telewizyjnej w Sienie - "Prix Italia '81" za muzykę do filmu "Droga" (reż. Ryszard Ber, 1980). Został również uhonorowany nagrodą Polskiego Radia i Telewizji (1965), Nagrodą miasta Warszawy (1978) oraz Medalem miasta Warszawy (1997). Ponadto w 1984 otrzymał tytuł Kompozytora miasta Wilhelmshaven (Stadtkünstler).

Andrzej Kurylewicz był jednym z pionierów muzyki jazzowej w Polsce. Swój entuzjazm dla jazzu przypłacił relegowaniem z uczelni w Krakowie, gdzie studiował w latach 1950-54 grę na fortepianie i kompozycję. W tamtym czasie komunistyczne władze uważały jazz za szkodliwy wytwór światowego imperializmu i grania jazzu zakazywały. Kurylewicz jednak nie zrezygnował i korzystając z łagodniejszego kursu politycznego w drugiej połowie lat pięćdziesiatych, założył Zespół Jazzowy Polskiego Radia w Krakowie, który prowadził do 1962 roku. Zainteresowanie zbliżeniem jazzu i współczesnej muzyki klasycznej skłoniło go do założenia kolejnego zespołu - Formacji Muzyki Współczesnej, z którym pracował w latach 1969-78 jako kompozytor oraz instrumentalista, odnosząc sukcesy w kraju i na świecie. Był cenionym pianistą jazzowym, a także wybitnym jazzowym trębaczem i znakomitym puzonistą. Pod koniec lat siedemdziesiatych zarzucił jazz i poświęcił się niemal wyłącznie komponowaniu muzyki poważnej. W 1981 roku jego 'I Kwartet smyczkowy" został wykonany na festiwalu "Warszawska Jesień". W roku 1987 został wybrany członkiem Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich. Funkcję tę piastował do 1991 roku. W ostatnich latach życia występował jako pianista, grając utwory Karola Szymanowskiego i Fryderyka Chopina.

Ważniejsze kompozycje:

• Muzyka do filmu "Powrót" w reż. Jerzego Passendorfera (1959-60)
• "Concerto na tematy Jarzębskiego" na puzon i orkiestrę jazzową (1966)
• "Rok Polski", 12 pieśni na głos amplifikowany i orkiestrę (1975)
• "Schema quattro per quattro per archi, tromboni e batteria" (1975)
• "Pięć rozgrzewek" na fortepian solo (1975)
• "Adagio da dramma" na orkiestrę (1976)
• Muzyka do filmu "Polskie drogi" w reż. Janusza Morgensterna (1976-78)
• "Screenplay" na orkiestrę symfoniczną i taśmę (1977)
• "Trzy pieśni romantyczne" na baryton i fortepian do wierszy Aleksandra Puszkina (1977-79)
• Muzyka do filmu "Lalka" w reż. Ryszarda Bera (1977-78)
• "Psalm 60 per orchestra d'archi" (1978)
• "Episodi per tre" na róg, harfę i kontrabas (1978)
• "Capriccio per oboe solo" (1978)
• "Nastroje" na kontrabas solo (1979)
• "Szkic krajobrazu" na smyczki (1979)
• "Te Deum per soprano ed organum" (1979)
• Muzyka do filmu "Lekcja martwego języka" w reż. Janusza Majewskiego (1979)
• "Pięć pieśni wg Jana Kochanowskiego" na głos i orkiestrę smyczkową z fortepianem (1980)
• "Sonet per archi" (1980)
• "Kwartet smyczkowy nr 1" (1980)
• Muzyka do filmu "Droga" w reż. Ryszarda Bera (1980)
• "Capriccio a due per flauto e violoncello" (1981)
• "Pięć pieśni wg Czesława Miłosza" na głos i orkiestrę smyczkową z fortepianem (1981)
• "Salve Regina" na chór chłopięcy i organy (1981)
• "Zdrowaś Mario" [wersja I] na sopran i organy (1981)
• "Zdrowaś Mario" [wersja II] na sopran i kwartet smyczkowy (1981)
• "Poemat symfoniczny nr 1 'In Verona'"  na chór mieszany i wielką orkiestrę symfoniczną (1981)
• "Little string Quartet" (1982)
• "Kwartet smyczkowy nr 2 'Sztutgarcki'"  (1982)
• "Drzeworyt 1" na flet solo (1982)
• "Missa brevis" na sopran i organy (1982-83)
• "Kwartet smyczkowy nr 3 'Wielkanocny'"  (1983)
• "Drzeworyt 2" na flet solo (1983)
• "Serenata per archi" (1983)
• "Due pezzi semplici per organo solo" (1983)
• "Trzy psalmy" na alt i fortepian (1984)
• "Das urteil der Zeit", 8 pieśni na tenor i fortepian (1984)
• Dwie pieśni z cyklu "Carmina burana" na głos średni i klawesyn (1984)
• "Duetto lirico per violino e pianoforte" (1984)
• "Tubesque per tuba solo" (1985)
• "Poemat symfoniczny nr 2 'Godzina się zniża'"  na chór mieszany, fortepian koncertujący i wielką orkiestrę symfoniczną (1985)
• "Tre salmi per alto voce e pianoforte (ossia cembalo ossia organo)" (1985)
• "Anima christi I per soprano solo" (1985)
• "Nord See klänge" [wersja I] na taśmę i syreny okrętowe (1986)
• "Nord See klänge" [wersja II] na taśmę i dowolnego solistę improwizatora (1986)
• "Due Altri Salmi per alto voce e pianoforte" (1986)
• "Dormitina" na trio smyczkowe (1986)
• muzyka do filmu "Nad Niemnem" w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego (1986)
• "Blow the Wind for wind quintet" (1987)
• "Siedem pieśni do wierszy Osipa Mandelsztama" na alt i fortepian (1987)
• "Witraż w miejscowości N." na 13 smyczków (1987)
• "Ave Maris Stella" na sopran i wiolonczelę (1987)
• "Anima Christi ii" per soprano e organo (1987-88)
• "Due Salmi per Festa Dei Morti" na alt, organy i orkiestrę smyczkową (1988)
• "Watsonbrass in charge for brass quintet" (1989)
• "Time for jazz (Blow the Past) for wind quintet" (1989)
• "Take on - take off for orchestra" (1990)
• "Gabriela per strumenti d'archi e pianoforte ossia cembalo" (1992)
• "Impromptu z rozmarynem "na klawesyn solo (1992)
• "Trio per tre per clarinetto, viola e pianoforte" (1994)
• "Kwartet noworoczny" na klarnet, puzon, wiolonczelę i fortepian (1995)
• "Adagietto" na głos, kwartet smyczkowy i fortepian (1996)
• "Dziesięć notatek" na fortepian (1996-97)
• "Larghetto - 'Kamienie staromiejskie'"  na fortepian i smyczki (1997)
• "Trzy pieśni wg Julii Hartwig" [wersja I] na głos altowy i fortepian (1997)
• "Trzy pieśni wg Julii Hartwig" [wersja II] na mezzosopran i fortepian (1997)
• "Pavana per piano solo" (1998)
• "Modlitwa" na fortepian solo (1998)
• "El dancion sentimental" na fortepian, skrzypce i wiolonczelę (1998)
• "String Quartet No. 4 'Of the Prayer'"  (1999)

Opracowanie: Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, kwiecień 2002; aktualizacja: kwiecień 2007.