Muzyka

Aleksander Lasoń

Muzyka
Kompozytor i pedagog, urodzony 10 listopada 1951 w Siemianowicach Śląskich.

W latach 1970-74 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach na Wydziale Jazzu i Muzyki Rozrywkowej, a następnie kontynuował studia w klasie kompozycji Józefa Świdra (dyplom z wyróżnieniem w 1979). Jest laureatem 4. Konkursu Improwizacji Fortepianowej w 1972. W 1976 otrzymał II nagrodę na Konkursie Kompozytorskim im. Grzegorza Fitelberga za Symfonię nr 1 na instrumenty dęte, perkusję i dwa fortepiany (1975), w 1978 - nagrodę w Konkursie Kompozytorskim przy Festiwalu "Młodzi Muzycy Młodemu Miastu" w Stalowej Woli, w 1980 - II nagrodę w Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich za Góry na orkiestrę symfoniczną (1979-80) i w tym samym roku - Nagrodę im. Beethovena miasta Bonn za Symfonię nr 2 'Koncertującą' na fortepian i orkiestrę (1977-79). Na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu uzyskał trzykrotnie wysokie nagrody: w 1980 - I lokatę w kategorii utworów młodych kompozytorów za Symfonię nr 1, w 1988 - Kwartet smyczkowy nr 2 (1987) i w 1997 - Concerto festivo na skrzypce i orkiestrę (1993-95) zostały wyróżnione. Ponadto za osiągnięcia twórcze otrzymał Nagrodę "Śląskiej Polihymnii" (1985), Nagrodę Artystyczną im. Stanisława Wyspiańskiego (1986), Nagrodę "Exclusiv" wydawnictwa Muzycznego Tonos w Darmstadt (1988-91), nagrodę-stypendium Witolda Lutosławskiego (1987 i 1989), nagrody miast: Mikołów (1999), Bytom (2000) i Tarnowskie Góry (2001) oraz Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich (2002).

Początkowo Aleksander Lasoń działał jako pianista-improwizator, następnie poświęcił się komponowaniu oraz dyrygowaniu. W 1996, z jego inicjatywy, w Akademii Muzycznej w Katowicach powstała Orkiestra Muzyki Nowej, której celem jest popularyzacja muzyki najnowszej i klasyki XX w. W skład zespołu wchodzą absolwenci, wykładowcy i utalentowani studenci katowickiej uczelni.

Obok pracy twórczej prowadzi od 1975 działalność pedagogiczną. Jest profesorem Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie i Akademii Muzycznej w Katowicach. W styczniu 2000 otrzymał tytuł naukowy profesora sztuk muzycznych. W latach 1986-89 był wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej (polskiej sekcji ISCM), a w latach 1990-93 - prezesem Oddziału Katowickiego Związku Kompozytorów Polskich.

Aleksander Lasoń tworzy wraz z Eugeniuszem Knapikiem i Andrzejem Krzanowskim grupę kompozytorów określaną ze względu na rok urodzenia jako "Pokolenie '51". Wszyscy trzej debiutowali na festiwalu "Młodzi Muzycy Młodemu Miastu" w Stalowej Woli, który odegrał ważną rolę w rozwoju polskiej muzyki II połowy lat siedemdziesiątych. Tutaj skrystalizowało się artystyczne oblicze nowej generacji twórczej. Jej głównymi przedstawicielami stali się Lasoń, Knapik i Krzanowski. Ich wspólnym przesłaniem był sprzeciw wobec awangardy lat pięćdziesiątych oraz sześćdziesiątych i twórcze nawiązanie do tradycji, z którą awangarda radykalnie zerwała. W latach 1975-80 w Stalowej Woli odbyło się jedenaście prawykonań utworów kompozytorów "Pokolenia '51", zwanego też "pokoleniem Stalowowolskim". Aleksander Lasoń prezentował na festiwalu "Młodzi Muzycy Młodemu Miastu" po raz pierwszy następujące swoje utwory: Sonatę na skrzypce solo (1975), Muzykę na dowolny głos i taśmę magnetofonową (1975), Koncert na fortepian i trzy taśmy magnetofonowe (1975), Muzykę kameralną II (1976) i Muzykę kameralną Iii (1978). Spośród "Pokolenia '51" Lasoń był bodaj najmniej uwikłany w dyskusje ideowe. Komponowanie traktował zawsze przede wszystkim jako zadanie warsztatowe, muzykę zaś jako spontaniczną grę instrumentalnego żywiołu, co wiąże się zapewne z jego praktyką pianisty - improwizatora (oprócz kompozycji studiował muzykę rozrywkową i jazzową w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach). Jego wczesne kompozycje cechuje witalność, bogata kolorystyka brzmienia i nastrój pełen optymizmu. Z upływem czasu muzyka Lasonia nabiera coraz większej głębi ekspresyjnej, brzmienie staje się ciemniejsze, dynamika potężnieje. Wciąż jednak preferuje Lasoń muzykę czystą, absolutną.

Ważniejsze kompozycje:
  • Sonata na skrzypce i fortepian (1970-71)
  • Pieśni na sopran i fortepian (1973)
  • Impresje na fortepian i orkiestrę (1974)
  • Muzyka kameralna nr 1 'Stalowowolska' [wersja I] na fortepian i kwartet smyczkowy (1974-78)
  • Symfonia nr 1 na instrumenty dęte, perkusję i dwa fortepiany (1975)
  • Sonata na skrzypce solo nr 1 (1975)
  • Muzyka u Szekspira na baryton i taśmę magnetofonową (1975)
  • Muzyka kameralna nr 2 na fortepian, 2 rogi, trąbkę, 2 puzony i tubę (1976)
  • Koncert na fortepian i 3 taśmy magnetofonowe (1976)
  • Muzyka w czterech częściach na kontrabas i fortepian (1977)
  • Symfonia nr 2 'Koncertująca' na fortepian i orkiestrę (1977-79)
  • Muzyka kameralna nr 3 na instrumenty dęte, perkusję i fortepian (1978)
  • Góry na orkiestrę symfoniczną (1979-80)
  • Kwartet smyczkowy nr 1 (1979-80)
  • Kwintet dęty 'Wiosenny' (1980-81)
  • Muzyka kameralna nr 5 'Cztery pory roku' na klarnet, puzon, fortepian i smyczki (1981)
  • Trzy pieśni do słów Kazimiery Iłłakowiczówny na alt, obój, skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1983)
  • Sonata na skrzypce solo nr 2 (1983-84)
  • Concerto 'Pablo Casals in memoriam' na wiolonczelę i orkiestrę (1985)
  • Concertino w dwóch częściach na skrzypce i fortepian (1986)
  • Kwartet smyczkowy nr 2 (1987)
  • Katedra na orkiestrę symfoniczną (1987-89)
  • Kwartet smyczkowy nr 3 (1992-93)
  • Hymn i aria na orkiestrę smyczkową (1993)
  • Concerto festivo na skrzypce i orkiestrę (1993-95)
  • Relief dla Andrzeja na kwartet smyczkowy (1995)
  • Concerto 'Harmonium' na akordeon amplifikowany i orkiestrę (1995-2000)
  • Symfonia nr 3 '1999' na chór i orkiestrę (1996-97)
  • Credo na orkiestrę symfoniczną (1997)
  • '2 plus 2' dla Witolda na skrzypce, wiolonczelę i 2 fortepiany (1997)
  • '20 dla 4' na kwartet smyczkowy (1998)
  • Musica Sacra – Sanctus na cztery głosy męskie, organy i orkiestrę smyczkową (1998)
  • Fanfary '50' na zespół kameralny (1999-2000)
  • Muzyka kameralna nr 6 'Saxophonium' na kwartet saksofonowy i perkusję (2000)
  • Kwartet smyczkowy nr 4 'Tarnogórski' (2000)
  • A Little Book na klarnet i smyczki (2001)
  • Canto - 'Dharma'" [wersja I] na wiolonczelę i smyczki (2001)
  • Canto - 'Sathya' na skrzypce i smyczki (2001)
  • Canto - 'Dharma' [wersja II] na wiolonczelę i fortepian (2002)
  • Suibusium felix na dwoje skrzypiec i orkiestrę smyczkową (2002)
  • Sinfonia Concertante na gitarę amplifikowaną i orkiestrę kameralną (2004)
  • Kwartet smyczkowy nr 5 '7,5 kwartetu' (2004)
  • Kwartet smyczkowy nr 6 (2005)
  • Danza a tre na zespół instrumentalny (2005)
  • Benedictus na chór mieszany a cappella (2005)
  • Aukso na orkiestrę smyczkową (2006)
  • Kwartet smyczkowy nr 7 (2007)
  • Symfonia nr 4 'Satja' na orkiestrę (2007)
Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, grudzień 2001; aktualizacja: grudzień 2008

Podobne

Muzyka FRYDERYK CHOPIN, PIEŚNI I PIOSNKI OP. 74

Fryderyk Chopin: Pieśni i piosnki op. 74. "Życzenie", "Wiosna", "Smutna rzeka", "Hulanka", "Gdzie...

Zobacz także

Sztuki wizualne Stanisław Wyspiański "Chochoły"

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych pasteli Stanisława Wyspiańskiego, znany obecnie pod tytułem "Chochoły", powstał prawdopodobnie w okolicach marca 1898 roku.

Film "Do widzenia, do jutra"

Film fabularny w reżyserii Janusza Morgensterna z 1960 roku. Debiutancki obraz Morgensterna określa się dziś jako kultowy...

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy