Bauman należy do pokolenia, które po wojnie stanęło przed zadaniem odbudowania znakomitych tradycji nauki polskiej, dlatego już w roku 1959 opublikował napisaną kilka lat wcześniej rozprawę pt. "Socjalizm brytyjski. Źródła, filozofia, doktryna polityczna". Rzetelności intelektualnej prac Baumana towarzyszył od początku ogromny talent eseistyczny i popularyzatorski, którego owoc stanowiły takie pozycje jak "Socjologia na co dzień" czy "Idee, ideały, ideologie". Widoczne są tu, kiełkujące od lat sześćdziesiątych, zalążki późniejszych oryginalnych koncepcji filozoficznych.

W jego karierze naukowej nastąpił gwałtowny zwrot, kiedy to w marcu 1968 roku, będąc już profesorem socjologii w Uniwersytecie Warszawskim oraz kierownikiem Katedry Socjologii Ogólnej, został z przyczyn politycznych pozbawiony swego stanowiska i usunięty z uczelni przez władze PRL. Opuścił Polskę, pozostając w pamięci jako autor wielu książek oraz podręczników socjologii, a także jako znakomity nauczyciel młodych socjologów i pierwszy redaktor naczelny "Studiów Socjologicznych". Na emigracji rozwinął swą myśl naukową i jej najoryginalniejsze aspekty. W latach 1969-1971 wykładał na uniwersytetach w Tel-Awiwie i Hajfie, a w roku 1971 wyjechał do Angli. Tu związał się już na stałe z uniwersytetem w Leeds. Był także gościem na wielu innych uniwersytetach, takich jak Berkeley, Yale, oraz w Canberze, St. John's i Kopenhadze.

Pisze i publikuje po angielsku. Jego książki ukazują się w Anglii, USA, w wielu krajach Europy. Za Modernity and The Holocaust otrzymał Europejską Nagrodę AMALFI w dziedzinie socjologii i nauk społecznych.

Intelektualnie najbliższy poglądom Baumana zdaje się nurt neopragmatyzmu z Richardem Rortym na czele. Sympatyzuje zwłaszcza z głoszonym przez Rorty'ego pluralizmem interpretacyjnym. Jest to szczególnie istotne przy rozważaniu najważniejszych dla Baumana kwestii etycznych i moralnych, a także dla zrozumienia jego niezwykle oryginalnej wykładni Holocaustu. Jak stwierdza w swojej książce "Modernity and the Holocaust", Holocaust "pojawił się jako rezultat niezwykłego spiętrzenia czynników, z osobna całkiem zwykłych i normalnych, a odpowiedzialność za takie spiętrzenie należy przypisać nowoczesnemu państwu".

Źródło: www.polska2000.pl, Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001

Wybrana bibliografia:

• "Hermeneutics and Social Science", New York: Columbia University Press, 1978.
• "Memories of Class", London-Boston: Routhledge & Kegan Paul, 1982.
• "Legislators and interpreters - On Modernity, Post-Modernity", Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1987.
• "Freedom", Philadelphia: Open University Press, 1988.
• "Modernity and The Holocaust", Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1989.
• "Thinking Sociologically. An introduction for Everyone", Cambridge, Mass.: Basil Blackwell, 1990.
• "Modernity and Ambivalence", Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1991.
• "Intimations of Postmodernity", London, New York: Routhledge, 1992.
• "Mortality, Immortality and Other Life Strategies", Stanford, CA: Stanford University Press, 1992.
• "Postmodern Ethics, Life in Fragments. Essays in Postmodern Morality", Cambridge, Mass.: Basil Blackwell, 1995.
• "Postmodernity and its discontents", New York: New York University Press, 1997.
• "Work, consumerism and the new poor", Philadelphia: Open University Press, 1998.
• "Globalization: the human consequences", New York: Columbia University Press, 1998.
• "Culture as praxis, Thousand Oaks", California: Sage Publications, 1999.
• "Ponowoczesność jako źródło cierpień", Warszawa: Sic!, 2000.
• "Globalizacja", Warszawa: PIW, 2000.
• "Razem osobno", Kraków: WL, 2003.
• "O pożytkach z wątpliwości. Rozmowy z Zygmuntem Baumanem", Warszawa: Sic!, 2003.
• "Życie na przemiał", Kraków: WL, 2004.
• "Europa. Niedokończona przygoda", Kraków: WL, 2005.
• "Płynna nowoczesność", Kraków: WL, 2006.
• "Społeczeństwo w stanie oblężenia", Warszawa: Sic!, 2006.
• "Moralność w niestabilnym świecie", Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 2006.
• "Płynne czasy", Warszawa: Sic!, 2007.
• "Szanse etyki w zglobalizowanym świecie", Kraków: Znak, 2007.
• "Płynny lęk", Kraków: WL, 2008.
• "Bauman o popkulturze", wypisy, koncepcja i wybór: Mateusz Halawa, Paulina Wróbel, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.
• "Konsumowanie życia", Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
• "Życie w kontekstach. Rozmowy o tym, co za nami i o tym co przed nami", Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2009.