Literatura
Zbigniew Machej
Literatura
Urodził się w 1958 w Cieszynie. Poeta, tłumacz poezji czeskiej i amerykańskiej. Studiował religioznawstwo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wydał siedem zbiorów wierszy. Laureat nagrody Arki. Mieszka w Cieszynie i Pradze czeskiej, gdzie pracuje w Polskim Instytucie Kultury.
Jedyny spośród "trzech najważniejszych debiutantów lat osiemdziesiątych" (wg Mariana Stali), który wciąż potwierdza swoją wysoką rangę. Debiutował jako poeta w pełni ukształtowany, któremu silne wpływy surrealizmu (nie francuskiego wszakże, lecz czeskiego) nie mąciły ostrości widzenia świata i precyzji jego intelektualnej obróbki. Machej potrafi znakomicie wyzyskiwać związki między dowcipem i metaforą, dzięki czemu nawet jego najpoważniejsze wiersze nie popadają w bezbrzeżny patos, a te najbardziej humorystyczne nie stanowią jedynie czczej rozrywki. Wyjąwszy Bogusława Kierca, nikt z tak wyrafinowaną swobodą nie posługuje się dziś w Polsce różnorodnymi wzorcami wiersza metrycznego (a także - co ciekawe - formą małego liryku prozą). Jest też Machej poetą żywo reagującym na aktualne wydarzenia i zjawiska życia publicznego (inspiracją do wiersza może być dlań wywiad z Madonną, zabójstwo Versacego, czy film o Basquiacie), przy czym gryząca ironia i niezależność sądów przysparza mu często wrogów (jak w przypadku utworu o wydawcach dzieł Czesława Miłosza). Ważne miejsce w jego twórczości pełni erotyka, podana z barokową wystawnością, w pełni swoich metafizycznych odcieni, a jednocześnie nader sugestywna i niekiedy zdumiewająco śmiała. Wart zauważenia jest też poemat Zapiski spod wieży Babel (cały zbudowany z "wynalazków językowych" synka poety, Klaudiusza), a także trzy nowe duże utwory: Prolegomena do dziejów poezji polskiej w latach dziewięćdziesiątych XX wieku (tytuł mówi sam za siebie; w poemacie dochodzi do rewindykacji wielu ustalonych mniemań dotyczących historii literatury najnowszej), Cztery litanie społeczno-ekonomiczne z lipca 2002 roku (rzadki dziś przykład wiersza politycznie zaangażowanego) i Kwestionariusz Karpowiczowski (hołd złożony jednemu z największych poetów polskich, stawiający jednocześnie pytanie o obowiązujące w naszej krytyce systemy wartości). Twórczość Macheja jest tak rozmaita, że trudno ją zamknąć w zdaniach o charakterze ogólnym. Poeta ten nie tworzy wierszy "typowych", w każdym stara się nas zaskoczyć i z reguły mu się to udaje.
Źródło: www.polska2000.pl; Copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001
Bibliografia:
Jedyny spośród "trzech najważniejszych debiutantów lat osiemdziesiątych" (wg Mariana Stali), który wciąż potwierdza swoją wysoką rangę. Debiutował jako poeta w pełni ukształtowany, któremu silne wpływy surrealizmu (nie francuskiego wszakże, lecz czeskiego) nie mąciły ostrości widzenia świata i precyzji jego intelektualnej obróbki. Machej potrafi znakomicie wyzyskiwać związki między dowcipem i metaforą, dzięki czemu nawet jego najpoważniejsze wiersze nie popadają w bezbrzeżny patos, a te najbardziej humorystyczne nie stanowią jedynie czczej rozrywki. Wyjąwszy Bogusława Kierca, nikt z tak wyrafinowaną swobodą nie posługuje się dziś w Polsce różnorodnymi wzorcami wiersza metrycznego (a także - co ciekawe - formą małego liryku prozą). Jest też Machej poetą żywo reagującym na aktualne wydarzenia i zjawiska życia publicznego (inspiracją do wiersza może być dlań wywiad z Madonną, zabójstwo Versacego, czy film o Basquiacie), przy czym gryząca ironia i niezależność sądów przysparza mu często wrogów (jak w przypadku utworu o wydawcach dzieł Czesława Miłosza). Ważne miejsce w jego twórczości pełni erotyka, podana z barokową wystawnością, w pełni swoich metafizycznych odcieni, a jednocześnie nader sugestywna i niekiedy zdumiewająco śmiała. Wart zauważenia jest też poemat Zapiski spod wieży Babel (cały zbudowany z "wynalazków językowych" synka poety, Klaudiusza), a także trzy nowe duże utwory: Prolegomena do dziejów poezji polskiej w latach dziewięćdziesiątych XX wieku (tytuł mówi sam za siebie; w poemacie dochodzi do rewindykacji wielu ustalonych mniemań dotyczących historii literatury najnowszej), Cztery litanie społeczno-ekonomiczne z lipca 2002 roku (rzadki dziś przykład wiersza politycznie zaangażowanego) i Kwestionariusz Karpowiczowski (hołd złożony jednemu z największych poetów polskich, stawiający jednocześnie pytanie o obowiązujące w naszej krytyce systemy wartości). Twórczość Macheja jest tak rozmaita, że trudno ją zamknąć w zdaniach o charakterze ogólnym. Poeta ten nie tworzy wierszy "typowych", w każdym stara się nas zaskoczyć i z reguły mu się to udaje.
Źródło: www.polska2000.pl; Copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001
Bibliografia:
- Smakosze, kochankowie i płatni mordercy, Warszawa: Czytelnik, 1984
- Śpiąca muza, Kraków: Oficyna Literacka, 1988
- Wiersze dla moich przyjaciół, Kraków: Biblioteka Miesięcznika Małopolskiego, 1988
- Trzeci brzeg, Kraków: Oficyna Literacka, 1992
- Legendy praskiego metra, Poznań: Obserwator, 1996
- Kraina wiecznych zer, Legnica: Biuro Literackie Port Legnica, 2000
- Prolegomena, Legnica: Biuro Literackie Port Legnica, 2000
- Wspomnienia z poezji nowoczesnej, Wrocław: Buro Literackie, 2005
- Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji, Wrocław: Biuro Literackie, 2007
- Przygody przyrody czyli Swawole i niedole zwierząt w świecie ludzi i dalej (poezja dla dzieci), Wrocław: Biuro Literackie, 2008
- Zima w małym mieście na granicy. Wiersze od Bożego Narodzenia 2004 do Wielkanocy 2005, Sejny: Fundacja Pogranicze, 2008
Podobne
Literatura Tadeusz Różewicz, "Matka odchodzi"
Książka Różewicza złożona jest z dokumentów rodzinnych, własnych wierszy poświęconych matce i szkicu...
Literatura Tadeusz Różewicz, "Nożyk profesora"
Na okładce książki Tadeusza Różewicza widnieje autentyczny obozowy nożyk przyjaciela poety, znanego...
Zobacz także
Teatr Och-Teatr w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.
Teatr Teatr Polonia w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.