Literatura
Stanisław Młodożeniec
Literatura
Poeta, prozaik, dramaturg. Urodził się 31 stycznia 1895 w Dobrocicach pod Sandomierzem, zmarł 21 stycznia 1959 w Warszawie. Pseudonimy: m.in. Jan Chmurek, Jan Rut, Karol, K. Mrozek i K. Wnuk.
Stanisław Młodożeniec to jeden z głównych przedstawicieli polskiego futuryzmu, przez jednych zwany "chłopskim futurystą" (Stanisław Burkot), przez innych zaliczany do "pogromców tradycji" (Edward Balcerzan).
Na świat poeta przyszedł 31 stycznia 1895 roku w Dobrocicach pod Sandomierzem, w zamożnej rodzinie chłopskiej. Podstawowe wykształcenie odebrał w Klimontowie, potem w Sandomierzu, gdzie uzyskał także świadectwo dojrzałości. W 1914 miał rozpocząć studia, jednak te plany musiał odsunąć ze względu na wojnę. Kilka następnych lat spędził w Rosji, był m.in. świadkiem rewolucji 1917 roku. Skreśli na ten temat stosowny komentarz poetycki, który ukaże się w awangardowych czasopismach i jednodniówkach.
Do kraju powrócił w połowie 1918 roku. Jesienią rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, przerywając je dwukrotnie z powodu służby wojskowej. Jego kolegą ze studiów był Bruno Jasieński, za którego pośrednictwem Młodożeniec zbliżył się do Tytusa Czyżewskiego i środowiska formistów. W tym czasie poeta zaangażował się też w ruch futurystyczny i wraz z Jasieńskim założył klub "Katarynka".
Futuryzm wyraźnie widać także w jego dwóch pierwszych zbiorach (kreski i futureski, 1921; Kwadraty, 1925). Poeta ujawnił się tam jako zwolennik radykalnego eksperymentu poetyckiego, polegającego na użyciu języka i słownika akcentujących nową rytmikę i wersyfikację.
Czas ukazania się drugiego tomiku to także czas życiowej stabilizacji Młodożeńca. Od 1922 do wybuchu II wojny światowej poeta pracował jako nauczyciel gimnazjum w Kielcach, Zamościu i Warszawie. Jednocześnie brał udział w pracach redakcyjnych i organizacyjnych, jako współpracownik m.in. Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczypospolitej Polskiej. Opublikowane w latach 30. tomy poety (Niedziela, 1930; Futuro-gamy i futuro-pejzaże, 1934) stanowiły próbę połączenia futuryzmu z problematyką wiejską, wyrażoną tak w treści, jak i stylu.
II wojna światowa dla Młodożeńca wiąże się z czynnym uczestnictwem w działaniach zbrojnych. Internowany na Węgrzech, przedostał się do Syrii, i walczył w Egipcie. W 1942 osiadł w Londynie, gdzie mieszkał przez wiele lat. Zajmował się wówczas głównie publicystyką, pisał opowiadania, a także wiersze dla dzieci.
Do kraju wrócił w 1957 roku, na dwa lata przed śmiercią. Zmarł 21 stycznia 1959 w Warszawie.
Pisma zebrane i niektóre wybory:
Autor: Marcin Wilk, grudzień 2007. Tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI" wg koncepcji Piotra Matywieckiego.
Stanisław Młodożeniec to jeden z głównych przedstawicieli polskiego futuryzmu, przez jednych zwany "chłopskim futurystą" (Stanisław Burkot), przez innych zaliczany do "pogromców tradycji" (Edward Balcerzan).
Na świat poeta przyszedł 31 stycznia 1895 roku w Dobrocicach pod Sandomierzem, w zamożnej rodzinie chłopskiej. Podstawowe wykształcenie odebrał w Klimontowie, potem w Sandomierzu, gdzie uzyskał także świadectwo dojrzałości. W 1914 miał rozpocząć studia, jednak te plany musiał odsunąć ze względu na wojnę. Kilka następnych lat spędził w Rosji, był m.in. świadkiem rewolucji 1917 roku. Skreśli na ten temat stosowny komentarz poetycki, który ukaże się w awangardowych czasopismach i jednodniówkach.
Do kraju powrócił w połowie 1918 roku. Jesienią rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, przerywając je dwukrotnie z powodu służby wojskowej. Jego kolegą ze studiów był Bruno Jasieński, za którego pośrednictwem Młodożeniec zbliżył się do Tytusa Czyżewskiego i środowiska formistów. W tym czasie poeta zaangażował się też w ruch futurystyczny i wraz z Jasieńskim założył klub "Katarynka".
Futuryzm wyraźnie widać także w jego dwóch pierwszych zbiorach (kreski i futureski, 1921; Kwadraty, 1925). Poeta ujawnił się tam jako zwolennik radykalnego eksperymentu poetyckiego, polegającego na użyciu języka i słownika akcentujących nową rytmikę i wersyfikację.
Czas ukazania się drugiego tomiku to także czas życiowej stabilizacji Młodożeńca. Od 1922 do wybuchu II wojny światowej poeta pracował jako nauczyciel gimnazjum w Kielcach, Zamościu i Warszawie. Jednocześnie brał udział w pracach redakcyjnych i organizacyjnych, jako współpracownik m.in. Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczypospolitej Polskiej. Opublikowane w latach 30. tomy poety (Niedziela, 1930; Futuro-gamy i futuro-pejzaże, 1934) stanowiły próbę połączenia futuryzmu z problematyką wiejską, wyrażoną tak w treści, jak i stylu.
II wojna światowa dla Młodożeńca wiąże się z czynnym uczestnictwem w działaniach zbrojnych. Internowany na Węgrzech, przedostał się do Syrii, i walczył w Egipcie. W 1942 osiadł w Londynie, gdzie mieszkał przez wiele lat. Zajmował się wówczas głównie publicystyką, pisał opowiadania, a także wiersze dla dzieci.
Do kraju wrócił w 1957 roku, na dwa lata przed śmiercią. Zmarł 21 stycznia 1959 w Warszawie.
Pisma zebrane i niektóre wybory:
- Utwory poetyckie. Zebrał, opracował, wstępem i przypisami opatrzył Tomasz Burek. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1973.
- Poezje wybrane. Wyboru dokonał, wstępem i notą opatrzył Tomasz Burek. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1977. Biblioteka Poetów Ex Libris. Wydanie II zmienione: 1989.
- Zbigniew Jarosiński, "Wstęp", [w:] Antologia polskiego futuryzmu i nowej sztuki. Wstęp i komentarz w opracowaniu Zbigniewa Jarosińskiego; wybór i przygotowanie tekstów Helena Zaworska?. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1978. Biblioteka Narodowa: seria I, nr 230.
- Stanisław Burkot, Stanisław Młodożeniec. Rzecz o chłopskim futuryście. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1985.
- Alicja Helena Moskalowa, "Futurysta na emigracji", "Regiony", 1994, nr 1.
Autor: Marcin Wilk, grudzień 2007. Tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI" wg koncepcji Piotra Matywieckiego.
Podobne
Literatura Tadeusz Różewicz, "Matka odchodzi"
Książka Różewicza złożona jest z dokumentów rodzinnych, własnych wierszy poświęconych matce i szkicu...
Literatura Tadeusz Różewicz, "Nożyk profesora"
Na okładce książki Tadeusza Różewicza widnieje autentyczny obozowy nożyk przyjaciela poety, znanego...
Zobacz także
Teatr Och-Teatr w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.
Teatr Teatr Polonia w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.
