Poeta, pisarz, publicysta, dramatopisarz. Urodził się w Tarnowie w 1906, zmarł w 1987 w Poznaniu.

Roman Brandstaetter urodził się w Tarnowie w rodzinie spolonizowanej; wnuk rabina Mordechaja Dawida Brandstaedtera. Absolwent filozofii i polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, nauczyciel w warszawskim gimnazjum żydowskim.

Od 1927 publikował wiersze i rozprawy krytyczne na łamach "Chwili" i "Nowego Dziennika". W 1928 wydał pierwszy cykl wierszy Jarzma. Językiem jego twórczości był wyłącznie język polski, brał czynny udział w dyskusjach literackich, a także interesował się problematyką historyczną. W sposób szczególny interesował go problem asymilacji, który w polskich realiach nabierał dodatkowych znaczeń i wymiarów, np. w Tragedii Juliana Klaczki (1933) podjął wątek losu zasymilowanych Żydów w pozbawionym niepodległości polskim społeczeństwie. Prawdziwa burze polemik wywołało studium pt. Legion żydowski Adama Mickiewicza (1932), w którym przedstawił inicjatywę twórcy polskiego romantyzmu jako prekursorską wobec programu syjonizmu, krytykował je m.in. Tadeusz Boy-Żeleński.

W 1933-35 Brandstaetter był kierownikiem działu literackiego syjonistycznego pisma polskojęzycznego "Opinia", na którego łamach opublikował programowy artykuł "Sprawa poezji polsko-żydowskiej" (1933), który do dziś pozostaje jednym z ważniejszych tekstów w analizach historycznoliterackich dotyczących tego zjawiska, bowiem zapoczątkował dyskusję na temat poetów żydowskich piszących w języku polskim, którzy, zdaniem Brandstaettera, "tchnęli [...] żydowskiego ducha narodowego w polskie słowo poetyckie".

Brandstaetter opublikował następujące tomiki poetyckie: Droga pod górę (1931), Węzły i miecze (1932), Królestwo trzeciej świątyni (1933) oraz Jerozolima światła i mroku (1935). W okresie międzywojennym stały się one pretekstem dla napastliwych ataków antysemickich na ich autora. Reakcją poety był błyskotliwy esej, pt. Zmowa eunuchów (1936).

Po wybuchu II wojny światowej Brandstaetter przebywał w Wilnie, skąd w 1940 przez Moskwę, Baku, Iran przedostał się na Bliski Wschód, m.in. do Palestyny, gdzie pracował w Polskiej Agencji Telegraficznej. Był to dla niego czas niezwykły pod wieloma względami - wówczas zdecydował się przyjąć chrześcijaństwo; trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że nigdy nie odrzucił tradycji żydowskiej, co wielokrotnie podkreślał. Chrzest przyjął w czasie pobytu w Rzymie (1947-48).

W 1948 powrócił do Polski, związał się z Poznaniem. Po wojnie powstały m.in. następujące utwory: antologia poetycka Słowo nad słowami (1964); Cztery poematy biblijne (1972); tetralogia powieściowa Jezus z Nazaretu (1967-73). Jak sugerują same tytuły, dzieła te podejmują wątki biblijne, odczytywane w świetle indywidualnego doświadczenia łączącego w sobie dwie tradycje, czego wybitnym przykładem jest również autobiograficzna opowieść Krąg biblijny (1975). Nie brak też nawiązań do tradycji chasydzkich przypowieści, np. Inne kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (1976).

Brandstaetter był również autorem dramatów podejmujących wątki historyczne, m.in. Powrót syna marnotrawnego (1944) - dramat oparty na biografii Rembrandta, Noce narodowe (1946-48), Znaki wolności (1953), Marchołt (1954), Teatr świętego Franciszka (przed 1958). Od początku cieszyło się rozgłosem opowiadanie Ja jestem Żyd z "Wesela" (1972; 1981) będące swoistym literackim dialogiem z tekstem jednego z największych polskich narodowych dramatów autorstwa Stanisława Wyspiańskiego Wesele. Opowiadanie Brandstaettera zostało zrealizowane w formie adaptacji radiowej, teatralnej i telewizyjnej. Roman Brandstaetter tłumaczył z języka hebrajskiego (m.in. Psałterz, 1968), niemieckiego, angielskiego (dramaty Szekspira), francuskiego, holenderskiego i czeskiego.


Źródło: www.diapozytyw.pl (portal powstał jako element działalności Instytutu Adama Mickiewicza)