Marian Pilot ze statuetką Nike 2011 - materiały prasowe

Prozaik, dziennikarz, scenarzysta filmowy, autor słuchowisk radiowych. Urodził się 6 grudnia 1936 w Siedlikowie pod Ostrzeszowem (woj. wielkopolskie). Uważany jest za jednego z głównych przedstawicieli tzw. nurtu chłopskiego w prozie polskiej.

Pracował w wielu redakcjach, takich jak w "Wiadomości Filmowe" (1958-1960) i "Na Przełaj" (1960-1967) jako kierownik działu kulturalnego. W latach 1967-1978 pełnił funkcję kierownika działu prozy "Tygodnika Kulturalnego". W 1982 pracował w redakcji filmów fabularnych Telewizji Polskiej. Był członkiem Rady Nadzorczej TVP w latach 2003-2006.

W 1987 roku otrzymał Złoty Krzyż Zasługi. Jest laureatem Nagrody im. Stanisława Piętaka za powieść "Sień" (1965), laureatem Nagrody im. Władysława Reymonta w kategorii "za twórczość całego życia" (2010, wraz z Hanną Krall).

Jego najnowsza powieść "Pióropusz" została laureatką Nagrody literackiej Nike 2011.

W "Literaturze polskiej. Przewodniku encyklopedycznym" można przeczytać o Marianie Pilocie:

Już w debiutanckim tomie opowiadań "Panny szczerbate" (1962) zaznaczyły się umiejętności stylizatorskie Pilota, oryginalne słownictwo, skłonność do posługiwania się formami paraboli, groteski, karykatury. Powieść "Sień" (1965) i dwie "Opowieści świętojańskie" (1966) przynoszą wnikliwy obraz skomplikowanego życia psychicznego ludzi wsi współczesnej. W powieści "Jednorożec" (1978) ukazuje pisarz zdeterminowanie postaw ludzkich przez czas przeszły; autoszyderczy ton brzmi w powieści "Majdan" (1969), przedstawiającej negatywne skutki przemieszania kultury wiejskiej z miejską, problem fałszywie pojmowanego awansu, prowadzącego do utraty własnych korzeni kulturowych. W powieści tej, jak i w "Zakazie zwałki" (1974) demistyfikacji pozorów i ujawnianiu psychologicznych motywów działania służy monolog wewnętrzny. Specyficzny świat ogródków działkowych przedstawia tom opowiadań "Wykidajło" (1980). Powieść "W słońcu i w deszczu" (1981) powstała jako scenariusz do serialu telewizyjnego.

Z okazji nominacji do Nagrody im. Władysława Reymonta, Mariana Pilota rekomendował m.in. Józef Hen:

"Marian Pilot to autor, który łączy tematykę plebejską z wyrafinowaną formą i świetnym, bardzo twórczym językiem."

Janusz Krasiński przy tej samej okazji tak pisał o autorze:

"Walorem pisarstwa Mariana Pilota jest językowy wigor i niebanalna erudycja, stosowane z ogromną zręcznością formy stylizacyjne: parodia, groteska, pastisz, aluzja. Walory pisarstwa Mariana Pilota sytuują go razem z wywodzącymi się z chłopów wybitnymi pisarzami: Julianem Przybosiem, Stanisławem Piętakiem, Tadeuszem Nowakiem, Edwardem Stachurą."

A Sergiusz Sterna-Wachowiak, prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, sformułował opinię, że to:

"Wybitny prozaik nazywany 'drugim po Wiesławie Myśliwskim' przedstawicielem tak zwanego 'nurtu wiejskiego' w literaturze polskiej. (...) Pilot jest w ogóle wspaniałym  s ł o w o s t w ó r c ą,  a także tropicielem i ożywicielem jedynych, rzadkich, zapomnianych, choć przepięknych polskich (i słowiańskich) słów."

Po znalezieniu się "Pióropusza" w finale nagrody Nike 2011, Dariusz Nowacki napisał w "Gazecie Wyborczej" w artykule "Słowa mają siłę":

"Krytykom podobał się sposób w jaki Pilot, opracowując swój temat koronny, a więc problem przemieszania kultury wiejskiej z miejską i kwestię wykorzenienia chłopa, posługuje się karykaturą i groteską. Komplementowany był zwłaszcza kształt stylistyczny Pilotowej prozy. W związku z jego późną powieścią 'Bitnik Gorgolewski' zachwycony 'orgią neologizmową' Henryk Bereza pisał, że 'pokrętność stylistyczna stała się jego pisarską naturą'."

 

Wybrana twórczość:

• "Panny szczerbate", 1962
• "Sień", 1965
• "Opowieści świętojańskie", 1966
• "Majdan", 1969,
• "Pantałyk", 1970
• "Zakaz zwałki", 1974
• "Karzeł Pierwszy, Król tutejszy...", 1976
• "Jednorożec", 1978
• "Wykidajło", 1980
• "Ciżba", 1980
• "Matecznik", 1988
• "Bitnik Gorgolewski" (powieść autobiograficzna), 1989
• "Na odchodnym", 2002
• "Cierpki. Oboki. Nice", 2003
• "Gody", 2009
• "Pióropusz", 2010

Filmografia:

• "Historia o proroku Eliaszu z Wierszalina", film fabularny - autor scenariusza; reż. Krzysztof Wojciechowski, 1997
• "Ucieczka z miejsc ukochanych", serial TV wg prozy Stanisława Piętaka - autor dialogów; reż. Julian Dziedzina, 1987 (premiera 1989)
• "Pan na Żuławach", serial TV - współautor scenariusza (odc. 11) i dialogów; reż. Sylwester Szyszko, 1984
• "W słońcu i w deszczu", serial TV - autor scenariusza; reż. Sylwester Szyszko, 1979

 

Źródło: "Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny", wyborcza.pl, www.zrp.pl