Poeta, prozaik, dramaturg, krytyk literacki, tłumacz, dziennikarz sportowy. Urodził się w 1934 w Nochowie pod Śremem. Zmarł 27 stycznia 2010 w Warszawie.

Marian Grześczak ukończył Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, specjalizując się w bohemistyce. Debiutował w 1955 wierszami opublikowanymi (pod pseud. Mariusz Rudin) w "Widnokręgu", dodatku do "Gazety Poznańskiej". Należał do założycieli powstałej w 1956 grupy poetyckiej Wierzbak. W 1959 przeniósł się do Warszawy.

Pierwszy tom Grześczaka - Lumpenezje (1960) - zdobył nagrodę Listopada Poetyckiego za najciekawszy debiut roku oraz nagrodę Czerwonej Róży. Wiersze młodego autora w swojej awangardowej konstrukcji nawiązywały do poezji Przybosia, a ich gwałtowna ekspresja i groteskowe obrazowanie wskazywały na pokrewieństwo z Grochowiakiem. Głównym tematem zbiorku było współczesne miasto, widziane poprzez cechy naturalnego pejzażu, pełne bytów pośrednich między tworami cywilizacji i przyrody (jak w Balladzie o drzewodomach).

Poeta współpracował z "Twórczością" (od 1960), "Tygodnikiem Kulturalnym" (od 1962), "Sceną" (1971-1972), oraz "Literaturą" (1980-1981). Był współzałożycielem pisma "Itd." oraz miesięcznika "Poezja". Należał też do redakcji "Dysku Olimpijskiego" (1969-1970), a od 1969 prowadził dział kulturalny tygodnika "Sportowiec".

W latach 90. Grześczak był konsulem RP na Słowacji i dyrektorem Ośrodka Kultury Polskiej w Bratysławie. W 1996 został prezesem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (do 1999). Ostatnio kierował działem krytyki poetyckiej w "Twórczości".

Jest laureatem m.in. Nagrody im. Stanisława Piętaka (1974) i nagrody Ministra Kultury RP za całokształt twórczości (1999). W 2000 otrzymał tytuł honorowego poety Skopje.

Poezja Mariana Grześczaka czerpie z tradycji polskiej i europejskiej awangardy, wyobraźni ludowej i tekstów biblijnych. Uderza w niej tematyczna i formalna różnorodność - od epickich poematów o problematyce społecznej, przez bardzo osobiste liryki, po "wiersze nadsłowne", czyli eksperymenty w duchu poezji konkretnej. W wielu utworach te rozmaite tendencje przenikają się; dziennikarski obiektywizm przedziwnie współgra z gęstą, wieloznaczną metaforyką, a język potrafi być zarazem drapieżny i czuły. Po świetnym debiucie z 1960 dwoma punktami kulminacyjnymi tego pisarstwa są tomy Kwartał wierszy (1980) - zbiór trenów poświęconych ukochanej zmarłej - oraz Snutki (2006) - gdzie inwencja słowotwórcza i swoboda wyobraźni pozwalają dotknąć najważniejszych spraw egzystencji: śmierci, miłości, wiary, problematyki eschatologicznej.

Grześczak jest też tłumaczem wielkich poetów XX-wiecznych, m.in. Vladimira Holana, Miroslava Holuba i Jehudy Amichaja. W 1995 opublikował Antologię izraelską prezentującą współczesnych poetów izraelskich w swoich przekładach.

Poezje:

• Lumpenezje. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1960.
• Wyjście z pozorów. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1961.
• Pożegnanie Norymbergi. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1965.
• Gęste światło. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965.
• Naczynie poważne. Czytelnik, Warszawa 1967.
• Jasność. Czytelnik, Warszawa 1970.
• Człowiek dźwiga ciężary. Generacje, Warszawa 1972.
• Sierpień, tętnienie. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1975.
• Poezje wybrane. Wybór i wstęp autora, nota biograficzna: Jadwiga Bandrowska-Wróblewska. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1975. Biblioteka Poetów Ex Libris.
• Wiersze wybrane. Wstęp autora. Czytelnik, Warszawa 1977.
• Kwartał wierszy. Czytelnik, Warszawa 1980.
• Niebo jaskółek. Liryki wybrane. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1999.
• Atena strząsająca oliwki / Athena secouant l'olivier. Oficyna Wydawnicza "Agawa", Warszawa 2003 (tom zawiera tekst polski i równoległy przekład Jerzego Lisowskiego).
• Baran na złotej morwie. Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004.
• Snutki. Czytelnik, Warszawa 2006.
• Widziane w blasku. Czwartek w czerni. Oficyna Wydawnicza "Agawa", Warszawa 2007.

Przekłady wierszy:

• czeski: Vypouštĕni skřivánka. Wybór i przekład: Oldřich Rafaj. Mladá Fronta, Praha 1976.
• macedoński: Struga na svetlinata. Przekład: Petre Nakovski. Spektar Pres, Skopje 1998.
• słowacki: Bielý až čièrný jas. Przekład: Vlastimir Kovalčik. Štúdio dd, Bratislava 1995.

Wybrane opracowania:

• Michał Głowiński, "Poeta wśród rozgwarów miasta", "Twórczość", 1960, nr 9 (recenzja tomu Lumpenezje).
• Jerzy Kwiatkowski, "Między miastem a Grochowiakiem", "Życie Literackie", 1960, nr 37 (recenzja tomu Lumpenezje).
• Julian Przyboś, "Jeden z zagniewanych gniewnych", "Przegląd Kulturalny", 1960, nr 33 (recenzja tomu Lumpenezje).
• Ryszard Matuszewski, "Marian Grześczak", "Tygodnik Kulturalny", 1965, nr 51.
• Stanisław Barańczak, "Na betonie kwiaty nie rosną", [w:] tegoż, Ironia i harmonia. Szkice o najnowszej literaturze polskiej. Czytelnik, Warszawa 1973.
• Jan Pieszczachowicz, "Poeci! Nie uciekajcie w lasy", [w:] tegoż, Pegaz na rozdrożu. Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1978 (recenzja tomu Wiersze wybrane).
• Iwona Smolka, "Życia nie jest za dużo"; "Pójdziesz w poprzek jasności", [w:] tejże, Lęki, ucieczki, akceptacje. Czytelnik, Warszawa 1984.
• Julian Rogoziński, "Grześczak", [w:] tegoż, Preteksty. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1985.
• "Rzeczywiste, czyli zmyślone. Z Marianem Grześczakiem rozmawia Iwona Smolka", "Nowe Książki", 2005, nr 3 (tam również: Adriana Szymańska, "Bez pięknostek, prosto i otwarcie" [recenzja tomu Baran na złotej morwie]).
• Karol Maliszewski, "Przygoda zaangażowanej awangardy. O poezji Mariana Grześczaka", [w:] tegoż, Rozproszone głosy. Notatki krytyka. Prószyński i Spółka, Warszawa 2006.

Autor: Krystyna Dąbrowska, grudzień 2007. Tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI" wg koncepcji Piotra Matywieckiego.
Aktualizacja: styczeń 2010.