fot. Elżbieta Lempp

Poeta, prozaik i bardzo aktywny krytyk literacki (tę działalność rozpoczął stosunkowo późno, od recenzji publikowanych w "Nowym Nurcie"). Urodził się 27 lipca 1960 roku, mieszka w Nowej Rudzie. Laureat nagrody im. Marka Jodłowskiego (1994), nagrody im. Barbary Sadowskiej (1997), im. Ryszarda Milczewskiego-Bruno (1999), im. Josepha Wittiga (2001). Dwukrotny stypendysta Ministerstwa Kultury i Sztuki. W 2007 nominowany do Nagrody Literackiej Nike za tom szkiców krytycznych Rozproszone głosy. Studiował filozofię, a następnie podyplomowo polonistykę. Doktor nauk humanistycznych, pracuje jako nauczyciel w szkole podstawowej, jednocześnie wykładając literaturę najnowszą w Kolegium Karkonoskim w Zielonej Górze. Prowadził również warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Noworudzki poeta i krytyk dzięki niezwykle intensywnej aktywności, około roku 2000 zdobył renomę "człowieka, który czyta wszystkie tomiki poetyckie". Swoją krytykę, której niektórzy zarzucają nadmierne zliryzowanie toku wypowiedzi, wolał jednak definiować jako "empatyczną". Oznacza to, że głównym tematem jego zainteresowania jest autor oraz wyrażane bądź przeżywane przezeń emocje.

Podobnie Maliszewski rozumie też własną poezję. Autorskie "ja" i jego przeżycia z reguły są przez niego umieszczane w centrum wiersza. Nie zostają one jednak, by tak rzec, zawieszone w powietrzu. W takim samym stopniu co na tożsamości autora, poezja Maliszewskiego opiera się na szczegółowej obserwacji świata. W ten sposób zbliża się ona do prozy, którą zresztą noworudzki autor również się zajmuje.

Karol Maliszewski uprawia literaturę programowo solidną, którą charakteryzuje forma niestawiająca odbiorcy większego oporu oraz brak zbędnych fajerwerków. Ideał ten ujawniają zresztą bezpośrednie deklaracje estetyczne. Na przykład w puencie dedykowanego Andrzejowi Sosnowskiemu wiersza Kwiecień spółka z o.o. poeta składa następującą obietnicę: "Wszystko będzie z marszu; bez dłużyzn / i pustych popisów pulsu". Zacytowany fragment wydaje się przytykiem do pisarskiej maniery autora Taxi. Obok tego negatywnego odniesienia pojawia się tu również pozytywny postulat pisania "z marszu", czyli na podstawie bezpośredniego doznania, bez późniejszego porządkowania czy upiększania relacji. Zdania krytyków o rwanym, "strzępiastym" toku wypowiedzi (Jacek Bierut) czy o opisywaniu rozsypanego, mozaikowego świata (Antoni Matuszkiewicz) są zapewne innymi sposobami nazwania tego stanu rzeczy.

Jarosław Klejnocki zwrócił kiedyś uwagę, że jakkolwiek błędem byłoby łączenie twórczości Karola Maliszewskiego z "literaturą małych ojczyzn" czy innym eksponującym lokalność nurtem, to atmosfera prowincji - w pozytywnym tego słowa znaczeniu - znajduje jednak odbicie w jego wierszach. Byłaby to przy tym raczej cecha nastroju, aury tych wierszy i obrazowanego przez nie niespiesznego życia, raczej kwestia opisywanych realiów niż prostego manifestowania tożsamości.

W ogóle można zaryzykować tezę, że prostota przyjętej przez Maliszewskiego strategii pisarskiej jest rekompensowana przez możliwość wyboru między kilkoma równorzędnymi kreacjami podmiotu lirycznego. W wyliczeniu proponowanym przez Jacka Gutorowa (i streszczającego go Jakuba Winiarskiego) byłyby to następujące figury:

"spieszny przechodzień, tęskniący do nowych miejsc i sytuacji; niespokojny duch, szukający sankcji własnego istnienia; wreszcie uważny, czujny, napięty obserwator rzeczywistości. Na koniec także: poeta odnajdujący siebie pośród innych poetów".

Autor: Paweł Kozioł, październik 2008; tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI"

Bibliografia

Poezja:

• Dom i mrok, Kalambur, Wrocław 1985.
• Wiersz wolny, Kłodzki Klub Literacki, Kłodzko 1987.
• Miasteczko - prośba o przestrzeń, Noworudzkie Towarzystwo Kulturalne, Nowa Ruda 1988.
• Będę przebywał jeszcze wtedy w Polsce, Noworudzki Klub Literacki OGMA, Nowa Ruda 1991.
• Młody poeta pyta o-, Okis, Wrocław 1994.
• Rocznik sześćdziesiąty grzebie w papierach, "Przedświt", Warszawa 1996.
• Schronisko dla bezdomnych poetów. Teatr Młodego Widza przedstawia, Tarnowska Oficyna Wydawnicza Tarnowskiej Agencji Rozwoju Regionalnego, Tarnów 1996.
• Rok w drodze (2000).
• Inwazja i inne wiersze, Zielona Sowa, Kraków 2004.
• Zdania na wypadek. Wiersze wybrane, posłowie Jacek Gutorow, Klub Integracji Twórczych "Stowarzyszenie Żywych Poetów" - seria Pisma Literackiego Red, Brzeg 2007.

Proza:

• Dziennik pozorny, Abakart, Sopot 1997.
• Próby życia, Zielona Sowa, Kraków 1998.
• Faramucha, Zielona Sowa, Kraków 2001.

Szkice krytyczne:

• Nasi klasycyści, nasi barbarzyńcy. Szkice o nowej poezji (1999).
• Zwierzę na J. Szkice o wierszach i ludziach, Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 2001.
• Nowa poezja polska 1989-1999. Rozważania i uwagi, "Atut", Wrocław 2005.
• Rozproszone głosy. Notatki krytyka, Prószyński i S-ka, Warszawa 2006 (książka nominowana do nagrody Nike).
• Po debiucie. Dziennik krytyka, Biuro Literackie, Wrocław 2008.
• Z dolnośląskiej półki. Szkice o literaturze regionalnej, Kolegium Karkonoskie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Jelenia Góra 2008.

O poecie pisali:

• Jacek Bierut, "Złomowanie tabu (Karol Maliszewski, 'Inwazja i inne wiersze')", "Czas Kultury" 1/2005.
• Piotr Wiktor Lorkowski, "Próbujesz nazwać migotanie świata", "Topos" 5-6/1995.
• Anita Widman-Drzewiecka, "Co dla niego najważniejsze", "Podteksty" 1(7)/2007.