Literatura
Józef Kurylak
Literatura
Poeta i eseista. Urodził się w 1942 w Komarowicach pod Dobromilem, obecnie leżących na terenie Ukrainy.
Po powojennej zmianie granic Polski jego rodzina zamieszkała w Przemyślu. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, obecnie mieszka w Krakowie. Jego twórczość często odwołuje się do galicyjskiej geografii i krajobrazu. Kurylak działa zresztą na rzecz kultury w tym regionie, organizując np. Przemyskie Wiosny Poetyckie.
Józef Kurylak jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Warszawie oraz Pen Clubu. Otrzymał nagrodę im. Kazimiery Iłłakowiczówny za debiutancki tomik Ziemskie prochy (1990). Niezależnie od twórczości poetyckiej, Kurylak jest wydawcą zbioru poezji Mieczysława Jastruna i autorem kilku artykułów o nim.
Twórczość Kurylaka sprawia niekiedy wrażenie staroświeckiej. Co ciekawe, dzieje się tak nie za sprawą takich czy innych rozwiązań stylistycznych, lecz ze względu na wyrażaną w wierszach postawę. Kurylak traktuje bowiem poezję jako zjawisko nieomal mistyczne, często odwołuje się do wizji zaświatów, wreszcie na sposób romantyczny eksponuje autorskie "ja". Pragnie również tworzyć poezję na wielką skalę, czego świadectwem są liczne w jego twórczości poematy i cykle.
W notkach Kurylak określany bywa jako "poeta nurtu metafizycznego". Używając ściślejszej definicji, jego twórczość należałoby jednak uznać za współczesną odmianę ekspresjonizmu, uzupełnionego przez żarliwy dialog z tradycją literacką. Jego poezja sprawia wrażenie, jakby dobrowolnie wpadała w pułapkę nadmiernego patosu - po to wszakże, by wydobywać się z niej za pomocą niespodziewanych dysonansów. Kurylak pisze niekiedy utwory rytmiczne i rymowane - jednak zarówno rytmika, jak i układ rymów są zazwyczaj celowo zmącone, tak by w żadnym razie nie kojarzyły się z klasycznym ładem i harmonią. Ekspresjonistyczne w rodowodzie jest również jego zamiłowanie do (rzadko obecnie spotykanej) prozy poetyckiej. Jej fragmenty w wielu tomikach Kurylaka są po prostu przeplatane z wierszami i traktowane na równych prawach.
Częstym tematem tej poezji są śmierć, zazwyczaj ujmowana z perspektywy religijnej. Podmiot liryczny tych wierszy, mimo wyraźnie objawianej erudycji, raz po raz identyfikuje się a to z chłopem, a to ze złodziejem cmentarnym. Ten zabieg wydatnie powiększa skalę przedstawianych w wierszach przeżyć, ale też potęguje charakterystyczne dla omawianej poezji wrażenie pewnej teatralności.
Zwłaszcza w nowszych tomikach metaforyka Kurylaka zostaje wzbogacona o odwołania do rekwizytów współczesności ("Umrę jak sonda w prochu tajemnic Marsa" - wiersz Widma z tomu Staw chorążego), czy nawet popkultury. Zabiegi takie nie zmieniają ogólnego tonu jego poezji, lecz wobec tradycyjnej dominanty zwiększają natężenie kontrastów. Poetyka Kurylaka pozostaje jak widać otwarta na modyfikacje, lecz jej światopoglądowa podstawa pozostaje niezmienna. Wartość galicyjskiego poety zasadza się więc na tym, że bezkompromisowo - i skutecznie - nadaje sens przebrzmiałym wydawałoby się poglądom na temat literatury.
Twórczość
Autor: Paweł Kozioł, październik 2008. Tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI" wg koncepcji Piotra Matywieckiego.
Po powojennej zmianie granic Polski jego rodzina zamieszkała w Przemyślu. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, obecnie mieszka w Krakowie. Jego twórczość często odwołuje się do galicyjskiej geografii i krajobrazu. Kurylak działa zresztą na rzecz kultury w tym regionie, organizując np. Przemyskie Wiosny Poetyckie.
Józef Kurylak jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Warszawie oraz Pen Clubu. Otrzymał nagrodę im. Kazimiery Iłłakowiczówny za debiutancki tomik Ziemskie prochy (1990). Niezależnie od twórczości poetyckiej, Kurylak jest wydawcą zbioru poezji Mieczysława Jastruna i autorem kilku artykułów o nim.
Twórczość Kurylaka sprawia niekiedy wrażenie staroświeckiej. Co ciekawe, dzieje się tak nie za sprawą takich czy innych rozwiązań stylistycznych, lecz ze względu na wyrażaną w wierszach postawę. Kurylak traktuje bowiem poezję jako zjawisko nieomal mistyczne, często odwołuje się do wizji zaświatów, wreszcie na sposób romantyczny eksponuje autorskie "ja". Pragnie również tworzyć poezję na wielką skalę, czego świadectwem są liczne w jego twórczości poematy i cykle.
W notkach Kurylak określany bywa jako "poeta nurtu metafizycznego". Używając ściślejszej definicji, jego twórczość należałoby jednak uznać za współczesną odmianę ekspresjonizmu, uzupełnionego przez żarliwy dialog z tradycją literacką. Jego poezja sprawia wrażenie, jakby dobrowolnie wpadała w pułapkę nadmiernego patosu - po to wszakże, by wydobywać się z niej za pomocą niespodziewanych dysonansów. Kurylak pisze niekiedy utwory rytmiczne i rymowane - jednak zarówno rytmika, jak i układ rymów są zazwyczaj celowo zmącone, tak by w żadnym razie nie kojarzyły się z klasycznym ładem i harmonią. Ekspresjonistyczne w rodowodzie jest również jego zamiłowanie do (rzadko obecnie spotykanej) prozy poetyckiej. Jej fragmenty w wielu tomikach Kurylaka są po prostu przeplatane z wierszami i traktowane na równych prawach.
Częstym tematem tej poezji są śmierć, zazwyczaj ujmowana z perspektywy religijnej. Podmiot liryczny tych wierszy, mimo wyraźnie objawianej erudycji, raz po raz identyfikuje się a to z chłopem, a to ze złodziejem cmentarnym. Ten zabieg wydatnie powiększa skalę przedstawianych w wierszach przeżyć, ale też potęguje charakterystyczne dla omawianej poezji wrażenie pewnej teatralności.
Zwłaszcza w nowszych tomikach metaforyka Kurylaka zostaje wzbogacona o odwołania do rekwizytów współczesności ("Umrę jak sonda w prochu tajemnic Marsa" - wiersz Widma z tomu Staw chorążego), czy nawet popkultury. Zabiegi takie nie zmieniają ogólnego tonu jego poezji, lecz wobec tradycyjnej dominanty zwiększają natężenie kontrastów. Poetyka Kurylaka pozostaje jak widać otwarta na modyfikacje, lecz jej światopoglądowa podstawa pozostaje niezmienna. Wartość galicyjskiego poety zasadza się więc na tym, że bezkompromisowo - i skutecznie - nadaje sens przebrzmiałym wydawałoby się poglądom na temat literatury.
Twórczość
- Ziemskie prochy, Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1990 (nagroda im. Kazimiery Iłłakowiczówny za debiut).
- Jasno ciemno, "Przedświt" Warszawa 1991.
- Kołatanie do bramy, Wydawnictwo Latona, Warszawa 1993.
- Góra duchów, Wydawnictwo Latona, Warszawa 1995.
- Dolina poetów nad Wiarem, Warszawa 1998.
- Zmierzch jest doktorem filozofii, Wydawnictwo "Nowy Świat", Warszawa 2001.
- Wojna tajemnic, Wydawnictwo "Nowy Świat", Warszawa 2002.
- Staw chorążego, Biblioteka "Nowej Okolicy Poetów", Rzeszów 2006.
- Chłop i poeta, Sopot 2008.
- Stanisław Dłuski, "Poezja 'sytuacji granicznych' ", "Nowe Książki" 1/1993.
- Grzegorz Kociuba, "Światła szukam w cmentarnych trenach" (O poezji Józefa Kurylaka), "Fraza" 5-6/ 1994.
- Paweł Kozioł, "Staw Chorążego" (recenzja), "Przemyski Przegląd Kulturalny" 3/2006.
- Leszek Szaruga, "Staw chorążego" (recenzja), "Zeszyty literackie" nr 96.
- Jan Wolski, "Jasne ciemności Józefa Kurylaka", "Kresy" 14/1993.
- "Józefa Kurylaka rozmowa z żoną o poezji" (wywiad), "Nowa Okolica Poetów" 1/2007.
Autor: Paweł Kozioł, październik 2008. Tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI" wg koncepcji Piotra Matywieckiego.
Podobne
Literatura Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki
Poeta, urodzony 12 listopada 1962 roku w Wólce Krowickiej koło Lubaczowa...
Literatura Janusz Tazbir
Historyk, badacz dziejów kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w Polsce. Urodził...
Zobacz także
Sztuki wizualne Maria Poprzęcka "55 skarbów Polski"
Znakomita znawczyni i popularyzatorka sztuki profesor Maria Poprzęcka wybrała 55 najcenniejszych obiektów artystycznych znajdujących się w polskich zbiorach.
Sztuki wizualne Mirosław Bałka "Carrousel"
Gdy widz stanie pośrodku sali, w której wyświetlany jest film "Carrousel" ("Karuzela"), może mu się zakręcić w głowie. Wokół niego na ścianach wirują cztery projekcje.
