Janusz Anderman
Urodzony w 1949 roku we Włoszczowej (kieleckie), prozaik, scenarzysta, tłumacz. Zaczynał jako publicysta i reporter w studenckich czasopismach - stąd pewnie jego prawdziwie magnetofonowy słuch i umiejętność rejestracji mowy ludzi z ulicy, zbiorowego "głosu społeczeństwa".
Słuchając tego głosu, Anderman stawia diagnozę na temat społecznych nastrojów i stanu umysłów. Mówił o tym jego debiutancki tom prozy, Zabawa w głuchy telefon, a jeszcze dobitniej, często nielitościwie, relacja z czasów po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce - Kraj świata, oddająca głos tłumowi cierpiącemu na chorobę sierocą, zdezorientowanemu, ogłupionemu przez propagandę i pozbawionemu jakichkolwiek autorytetów. Anderman demistyfikuje z groteskowym humorem rozmaite oficjalne slogany i akcje, pozwalając im się odbijać w marzeniach i w mowie prostych ludzi. Jest także piewcą losu swego pokolenia (i własnego losu) w okresie politycznych przełomów. Jego bohater - odbicie autora - rozdwaja się wewnętrznie wskutek obsesyjnego poczucia, że śledzą go funkcjonariusze bezpieki, błąka się w poszukiwaniu miejsca, w którym mógłby zamieszkać (Gra na zwłokę), podsumowuje swe życie z pryczy ośrodka dla internowanych (Brak tchu), wreszcie bez żenady obnaża całą teatralność i nieautentyczność zachowań swych towarzyszy z opozycji politycznej (Kraj świata, Choroba więzienna). Kultowy pisarz swej generacji, uczestnik podziemnego życia literackiego u schyłku komunizmu, Anderman nie bardzo wierzy w wewnętrzną przemianę społeczeństwa po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Schorzenia duszy spowodowane przez totalitaryzm pokazuje jako przypadłości trudne do wykorzenienia i, jak mało kto, umie odnaleźć ich ślady w dzisiejszym życiu Polaków.
"Błysnęło słońce i światło uderzyło w dwa anioły, śpiące na ławce i jeden z nich chciał zasłonić oczy i poruszył się niespokojnie i nieostrożnie stoczył się przez wyrwę w ławce wprost na betonowe płyty trotuaru, nie rozlewając ani kropli z butelki, a cień od żerdzi z ławki przeciął mu twarz na pół, od czoła do brody i nadał tej twarzy wyraz zadumy i anioł leżał na trotuarze, a drugi, śpiący na ławce, wyciągnął nagle rękę i lunatycznie zaczął macać żerdzie obok siebie i to miejsce, na którym spoczywał dotąd jego towarzysz, a potem ręka znieruchomiała, a on zaskomlał..." ("Kraj świata").
Źródło: www.polska2000.pl, Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001
Bibliografia
- Zabawa w głuchy telefon (powieść), Warszawa: Czytelnik, 1976
- Autostop (opowiadanie), Warszawa: MAW 1978 [podpisane: Marcin Czech]
- Gra na zwłokę (powieść), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1979
- Brak tchu (opowiadania), Londyn: Puls Publications, 1983
- Kraj świata (opowiadania), Paryż: Instytut Literacki, 1988
- Choroba więzięnna (scenariusz filmowy), Warszawa: Oficyna Wyd. POMOST, 1992
- Tymczasem (opowiadania), Lublin: Wydawnictwo UMCS, 1998
- Fotografie, Kraków: WL, 2002
- Cały czas, Kraków: WL, 2006
- Nowe fotografie, Kraków: WL, 2007
- To wszystko, Kraków: WL, 2008
Tłumaczenia:
- angielski: Poland under the black light, New York: Readers International, 1985; Edge of the World (Kraj świata), New York: Readers International, 1988
- niemiecki: Randlnad der Welt (Kraj świata), Berlin: Literar. Colloquium, 1992
- francuski: Le Souffle coupé (Brak tchu, Kraj świata), Montricher: Editions Noir sur Blanc, 1990
Podobne
Literatura Tadeusz Różewicz, "Matka odchodzi"
Książka Różewicza złożona jest z dokumentów rodzinnych, własnych wierszy poświęconych matce i szkicu...
Literatura Tadeusz Różewicz, "Nożyk profesora"
Na okładce książki Tadeusza Różewicza widnieje autentyczny obozowy nożyk przyjaciela poety, znanego...
Zobacz także
Teatr Och-Teatr w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.
Teatr Teatr Polonia w Warszawie
Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.