Urodził się w 1919 w Warszawie, zmarł w 2003 w Krakowie. Prozaik, reporter, eseista, scenarzysta filmowy, tłumacz.


Pisarz o najbardziej "męskim" ze wszystkich polskich autorów życiorysie, a przy tym chyba ze wszystkich najskromniejszy; żołnierz kampanii wrześniowej 1939, uczestnik ruchu oporu, partyzant, alpinista, żeglarz i podróżnik. Wybitny autorytet moralny: autor głębokich refleksji o laickich źródłach etyki (Przed Nieznanym Trybunałem ), pisarz nieugięty wobec nacisków polityki, ostatni prezes rozwiązanego przez władze stanu wojennego Związku Literatów Polskich, do końca walczący o jego istnienie, co opisał w głośnej książce Kadencja.

Jest autorem prozy wojennej: prostej opowieści o wrześniowej klęsce (Polska jesień), a przede wszystkim opowiadań partyzanckich (Buty), w których mierzy się krytycznie z heroiczną legendą "leśnych ludzi". Przejmująca jest także gorzka opowieść o życiu młodziutkiego polskiego powstańca z r. 1863, emigranta do Francji i niedoszłego zabójcy cara Aleksandra II (Ikar, Wyspa). Szczepański był piewcą ludzi i spraw przegranych, bolesnych, niejednoznacznych moralnie, zdaje się niekiedy bezlitosny, nie oszczędza swym bohaterom drastycznych doświadczeń, obnaża ciemne i wstydliwe strony ich życiorysów. Uprawiał z równym powodzeniem powieść i nowelistykę. Umiał też opowiadać zabawne anegdoty - czasem fantastycznie zmyślone (Portki Odysa), czasem oparte na własnych życiowych przygodach, które traktuje bez żadnej celebracji (Historyjki). Wrażliwy na urodę świata i wielość kultur: rozliczne podróże opisał w serii reportaży z kilku kontynentów, był też wybitnym scenarzystą filmowym.

(...) w możliwościach literatury leży zarówno podsuwanie sromotnych usprawiedliwień, jak i rzucanie wspaniałych wyzwań. (J.J. Szczepański "Przed nieznanym trybunałem")

Źródło: www.polska2000.pl; Copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001

Bibliografia:

• Portki Odysa (powieść), Warszawa: Czytelnik, 1954.
• Polska jesień (powieść), Kraków, WL, 1955.
• Buty i inne opowiadania, Kraków: WL, 1956.
• Pojedynek (powieść), Kraków: WL, 1957.
• Tombakowy pierścionek i inne opowiadania (Współautor: B. Mańkowski), Warszawa: Czytelnik, 1957.
• Dzień bohatera (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1959.
• Zatoka białych niedźwiedzi (reportaż), Kraków: WL, 1960.
• Motyl (opowiadanie), Warszawa: Czytelnik, 1962.
• Do raju i z powrotem (reportaże), Warszawa: Czytelnik, 1964.
• Czarne i białe (reportaże), Kraków: WL, 1965.
• Ikar (powieść), Warszawa: Czytelnik, 1966.
• Wyspa, Warszawa: Czytelnik, 1968.
• Świat wielu czasów. Wrażenia z podróży do Ameryki Południowej, Kraków: WL, 1969.
• Koniec westernu (reportaże), Warszawa: Czytelnik, 1971.
• Opowiadania dawne i dawniejsze, Kraków: WL, 1973.
• Rafa (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1974.
• Przed Nieznanym Trybunałem (eseje), Warszawa: Czytelnik, 1975.
• Kipu (powieść), Kraków: WL, 1978.
• Autograf (opowiadania i dramat), Warszawa: Czytelnik, 1979.
• Trzy podróże (reportaże), Kraków: WL, 1981.
• Trzy czerwone róże (opowiadania), Kraków: WL, 1982.
• Nasze nie nasze (reportaże), Kraków: Znak, 1984.
• Kadencja (wspomnienia), Kraków: Oficyna Literacka, 1986.
• Kapitan (powieść), Paryż: Libella, 1986.
• Ultima Thule (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1987.
• Maleńka encyklopedia totalizmu, Kraków: Znak, 1990.
• Historyjki (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1990.
• Mija dzień (opowiadania), Kraków: WL, 1994.
• Jeszcze nie wszystko (opowiadania), Kraków: Baran i Suszczyński, 1997.
• Wszyscy szukamy (eseje), Warszawa: Biblioteka "Więzi", 1998.
• Rozłogi, Kraków: WL, 2001.
• Obiady przy świecach (wybór opowiadań), Warszawa: Rosner i Wspólnicy, 2004.

Tłumaczenia:

• niemiecki: Japanische Blumen: Erzählungen und Betrachtungen, hrsg. und mit einem Nachwort versehen von Andrzej Sulikowski. Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1988.Der polnische Herbst (Polska jesień), Frankfurt a.M.: Insel Verlag, 1983.Vor dem unbekannten Tribunal (Przed Nieznaym Trybunałem), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1979.Ikarus (Ikar), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1988.Die Insel (Wyspa), Frankfurt a.M., 1988.
• flamandzki:Moderne Poolse verhalen (antologia), Amsterdam, Van Gennet, 1982.
• czeski:Osudny Podzim (Polska jesień), Prahá: Nase Vojsko, 1976.
• węgierski:Árulas (Stajnia na Celnej), Kossuth, 1962.Odüsozeusz a negyekben (Portki Odysa), Budapest: Europa, 1961.Elteszálök (antologia), Budapest: Europa, 1965.