Literatura
Jacek Gutorow
Literatura
Poeta, eseista, tłumacz i krytyk. Urodzony 12 września 1970 w Grodkowie.
W 2003 otrzymał Nagrodę im. Ludwika Frydego, przyznawaną młodym krytykom przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Krytyki Literackiej (2003).
Między pisarstwem a krytyką Gutorowa zaznacza się osobliwa sprzeczność. W Parnasie bis!, opisującym stosunkowo wczesny okres jego twórczości, został nazwany "neoklasycystą". Tymczasem jako krytyk i badacz literatury zajmuje się on głównie awangardą, traktując ją na sposób afirmatywny. Wielkim hołdem wobec autorów źle obecnych (Karpowicz, Wirpsza) bądź traktowanych cokolwiek bezrefleksyjnie (Różewicz, Sosnowski), wobec poezji trudnej i podejmującej ryzyko poznawcze, jest Urwany ślad.
Jako poeta Gutorow przyswaja sobie lekcję awangardy po to, by pójść własną drogą. Zakłada ona, że być może na pewnym poziomie świadomości literackiej zdroworozsądkowe wykluczenia zbyt zużytych motywów przestają mieć znaczenie. Opisuje więc proste wzruszenia ("wzór / haftowany błyszczącą nicią jak lot jaskółki na niebie"), a także Toskanię, Padwę, malarstwo holenderskie i kompozytorów klasycznych. Dzieje się to jednak z pełną świadomością powtórzenia: "Zagajnik wygląda na powielony. / Stoimy w wystudiowanych pozach, / Mącąc klimat chwili / Samym swoim zapatrzeniem".
Tytuł jego wierszy zebranych z 2010 roku - Nad brzegiem rzeki - pobrzmiewa tonem "naturalistycznych" (przyrodniczych) fascynacji Czesława Miłosza. Mówić można również o intensywności wywiedzionej z przedstawiania zdarzeń i substancji elementarnych, jaką znamy z poezji Seamusa Heaneya. Echem jego poetyki pobrzmiewają następujące linijki, opisujące przydrożnego świątka wzniesionego, by odpokutować zbrodnię: "Deszcz opatruje bruzdy, kiedyś rozerwie / sekretne wiązania skały, kamienne bandaże / przylegające ściśle do siebie, jakby w uścisku, / starte do ziarnistych włókien".
Gutorow pisze o naturze jako o całości znaczącej, czy też nadającej znaczenia, co pozwala określić jego wiersze mianem nowoczesnej sielanki (która wbrew pozorom zawsze była gatunkiem filozoficznym). Równolegle pojawiają się jednak w tej poezji pytania, które można odnieść do awangardy ("Czy można stworzyć poemat wyłącznie z języka"), albo deklaracje w rodzaju "Miejscem wiersza jest / wiersz, a nie kontekst czy sumienie". Jednocześnie poezja Gutorowa wymaga od siebie pewnego rodzaju miękkości, widocznej choćby w poważnym zadaniu sobie pytania: "Lecz jak / wypowiedzieć rzeczy, nie wypowiadając / im wojny?".
Twórczość
Poezja:
Autor: Paweł Kozioł, listopad 2010.
fot. Michał Kobyliński
W 2003 otrzymał Nagrodę im. Ludwika Frydego, przyznawaną młodym krytykom przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Krytyki Literackiej (2003).
Między pisarstwem a krytyką Gutorowa zaznacza się osobliwa sprzeczność. W Parnasie bis!, opisującym stosunkowo wczesny okres jego twórczości, został nazwany "neoklasycystą". Tymczasem jako krytyk i badacz literatury zajmuje się on głównie awangardą, traktując ją na sposób afirmatywny. Wielkim hołdem wobec autorów źle obecnych (Karpowicz, Wirpsza) bądź traktowanych cokolwiek bezrefleksyjnie (Różewicz, Sosnowski), wobec poezji trudnej i podejmującej ryzyko poznawcze, jest Urwany ślad.
Jako poeta Gutorow przyswaja sobie lekcję awangardy po to, by pójść własną drogą. Zakłada ona, że być może na pewnym poziomie świadomości literackiej zdroworozsądkowe wykluczenia zbyt zużytych motywów przestają mieć znaczenie. Opisuje więc proste wzruszenia ("wzór / haftowany błyszczącą nicią jak lot jaskółki na niebie"), a także Toskanię, Padwę, malarstwo holenderskie i kompozytorów klasycznych. Dzieje się to jednak z pełną świadomością powtórzenia: "Zagajnik wygląda na powielony. / Stoimy w wystudiowanych pozach, / Mącąc klimat chwili / Samym swoim zapatrzeniem".
Tytuł jego wierszy zebranych z 2010 roku - Nad brzegiem rzeki - pobrzmiewa tonem "naturalistycznych" (przyrodniczych) fascynacji Czesława Miłosza. Mówić można również o intensywności wywiedzionej z przedstawiania zdarzeń i substancji elementarnych, jaką znamy z poezji Seamusa Heaneya. Echem jego poetyki pobrzmiewają następujące linijki, opisujące przydrożnego świątka wzniesionego, by odpokutować zbrodnię: "Deszcz opatruje bruzdy, kiedyś rozerwie / sekretne wiązania skały, kamienne bandaże / przylegające ściśle do siebie, jakby w uścisku, / starte do ziarnistych włókien".
Gutorow pisze o naturze jako o całości znaczącej, czy też nadającej znaczenia, co pozwala określić jego wiersze mianem nowoczesnej sielanki (która wbrew pozorom zawsze była gatunkiem filozoficznym). Równolegle pojawiają się jednak w tej poezji pytania, które można odnieść do awangardy ("Czy można stworzyć poemat wyłącznie z języka"), albo deklaracje w rodzaju "Miejscem wiersza jest / wiersz, a nie kontekst czy sumienie". Jednocześnie poezja Gutorowa wymaga od siebie pewnego rodzaju miękkości, widocznej choćby w poważnym zadaniu sobie pytania: "Lecz jak / wypowiedzieć rzeczy, nie wypowiadając / im wojny?".
Twórczość
Poezja:
- Wiersze pod nieobecność, Ośrodek Kultury i Sztuki, Wrocław 1997.
- Aurora, Stowarzyszenie Literackie im. K.K. Baczyńskiego, Łódź 2001.
- X, Biuro Literackie, Legnica 2001.
- Linia życia, Znak, Kraków 2006.
- Inne tempo, Biuro Literackie, Wrocław 2008.
- Na kresach człowieka. Sześć esejów o dekonstrukcji, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2001.
- Niepodległość głosu. Szkice o poezji polskiej po 1968 roku, Znak, Kraków 2003.
- Urwany ślad, Biuro Literackie, Wrocław 2007.
- Luminous Traversing. Wallace Stevens and the American Sublime, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2007.
- Nad brzegiem rzeki (1990-2010), Biuro Literackie, Wrocław 2010 (wiersze zebrane).
- Krzysztof Hoffmann, "Siedem niekonkluzywnych intuicji i jedna diagnoza", "Portret" 23/2007 (Linia życia).
- Michał Kasprzak, "Czekając na Golgotę", "Studium" 2/2002 (Aurora).
- Paweł Mackiewicz [bez tyt.], "Topos" 6 (73) / 2003 (Niepodległość głosu).
- Joanna Mueller, "Nauczki dla awangardy", "Wakat" 2 (4)/2007.
- Kazimierz Nowosielski, "Prawdy oraz imitacje", "Nowe Książki" 6/2003 (Niepodległość głosu).
Autor: Paweł Kozioł, listopad 2010.
Podobne
Literatura Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki
Poeta, urodzony 12 listopada 1962 roku w Wólce Krowickiej koło Lubaczowa...
Literatura Janusz Tazbir
Historyk, badacz dziejów kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w Polsce. Urodził...
Zobacz także
Sztuki wizualne Maria Poprzęcka "55 skarbów Polski"
Znakomita znawczyni i popularyzatorka sztuki profesor Maria Poprzęcka wybrała 55 najcenniejszych obiektów artystycznych znajdujących się w polskich zbiorach.
Sztuki wizualne Mirosław Bałka "Carrousel"
Gdy widz stanie pośrodku sali, w której wyświetlany jest film "Carrousel" ("Karuzela"), może mu się zakręcić w głowie. Wokół niego na ścianach wirują cztery projekcje.







