Literatura

Henryk Grynberg

Literatura

Henryk Grynberg, fot. Elżbieta Lempp

Urodził się 4 lipca 1936 roku, prozaik, poeta, dramaturg i eseista, laureat wielu prestiżowych nagród literackich, autor ponad dwudziestu książek, w których postawił sobie za cel bycie kronikarzem losu Żydów polskich.

Z całej, licznej rodziny Henryka Grynberga wojnę przeżyli jedynie on i matka. Lata 1942-44 przeżył w kryjówkach i na tzw. "aryjskich papierach". Po wojnie mieszkał w Łodzi i w Warszawie. W roku 1967 jako aktor warszawskiego Teatru Żydowskiego wyjechał na tournee do USA, gdzie pozostał i gdzie mieszka do dzisiaj.

Debiutował w roku 1959 opowiadaniem, które weszło potem do jego pierwszej książki Ekipa "Antygona";(1963). W tej i w następnych, tak wydanych jeszcze w Polsce i niewolnych od przykrych ingerencji cenzury, jak opublikowanych już na emigracji, opowiada historie tych, którzy zginęli i tych, którzy ocaleli, by żyć potem w Łodzi, w Warszawie, w Nowym Jorku, borykając się z własną pamięcią i z niepamięcią innych. Jak żyć, gdy wszystko, co trzymało człowieka przy życiu umarło? - zapytują bohaterowie jego prozy. Jest to również nadrzędny temat jego wierszy, składających się na wielki lament kogoś, kto żyje kultywując pamięć o pomordowanych, staje się "strażnikiem grobów", w świecie skażonym nihilizmem, zmaterializowanym i coraz bardziej obojętnym dla losu ofiar. W swoich książkach Grynberg sięga po materiał autobiograficzny i biograficzny: jego żydowski bohater jest najczęściej narratorem, ale to, co przeżyte ma wymiar metafory i jest dopełnione doświadczeniami innych "ocaleńców". O niewielkiej objętości, pisane oszczędnym, protokolarnym językiem, w którym pojawia się niekiedy sarkazm zmieszany z liryzmem, kolejne książki Grynberga przynoszą zapisy losów ludzkich, które pisarz ocala od zapomnienia, dając wyraz przekonaniu, że taki zabieg jest nie tylko wymogiem literatury wobec ofiar holocaustu, ale i potwierdzeniem świętości samego ludzkiego istnienia.

"Kiedy byłem młody, miałem większą skłonność do fabularyzowania (...), chciałem być przede wszystkim powieściopisarzem, teraz coraz bardziej chcę być kronikarzem." (Henryk Grynberg)

Źródło: www.polska2000.pl, Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001

Wydana w 2004 książka Henryka Grynberga Uchodźcy została nominowana do nagrody Nike 2005.

Aktualizacja: 2005

Bibliografia:

proza:

Ekipa "Antygona" (opowiadania), Warszawa: PIW, 1963.
Żydowska wojna (powieść), Warszawa: Czytelnik 1965.
Zwycięstwo (powieść), Paryż, Instytut Literacki, 1969.
Życie ideologiczne (powieść), Londyn: Polonia Book Fund, 1975.
Życie osobiste (powieść), Londyn: Polonia Book Fund, 1979.
Życie codzienne i artystyczne (powieść), Paryż: Instytut Literacki,1980.
Prawda nieartystyczna (eseje), Berlin: Wydawnictwo Archipelag, 1984.
Kadisz (powieść), Kraków: Znak, 1987.
Szkice rodzinne (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1990.
Dziedzictwo, Londyn: Aneks, 1993.
Dzieci Syjonu, Warszawa: Karta, 1994.
Drohobycz, Drohobycz (opowiadania), Warszawa: W.A.B., 1997.
Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, Warszawa: Świat Książki, 1998.
Ojczyzna (opowiadania), Warszawa: W.A.B., 1999.
Memorbuch (powieść), Warszawa: W.A.B., 2000.
Szmuglerzy, Warszawa: Twój styl, 2001 (wraz z Janem Kostańskim).
Uchodźcy, Warszawa: Świat Książki, 2004.
Kalifornijski kadisz, Warszawa: Świat Książki, 2005.
Janek i Maria, Warszawa: Świat Książki, 2006.
Ciąg dalszy, Warszawa: Świat Książki, 2008.

poezja:

Święto kamieni, Warszawa: PAX, 1964.
Antynostalgia, Londyn: Oficyna Poetów i Malarzy, 1971.
Wiersze z Ameryki, Londyn: Oficyna Poetów i Malarzy, 1980.
Po zmartwychwstaniu, Londyn: Sowula, 1982.
Wśród nieobecnych, Londyn: OpiM, 1983.
Wiersze wybrane z lat 1964-83, Warszawa: Rekontra, 1985.
Pomnik nad Potomakiem, Londyn: OpiM, 1989.
Wróciłem. Wiersze z lat 1964-1989, Warszawa: PIW, 1991.
Rysuję w pamięci, Poznań: a5, 1995.
Z Księgi Rodzaju, Warszawa: Twój Styl, 2000.
Dowód Osobisty, Wrocław: Biuro Literackie, 2006.

dramat:

Kronika, Berlin, 1984.

tłumaczenia:

angielski:Child of the Shadows (Żydowska wojna), Londyn: Vallentine, Mitchell, 1969.The Victory (Zwycięstwo), Evanston: Northwestern University Press, 1993.Children of Zion (Dzieci Syjonu), Evanston: Northwestern University Press, 1997.Drohobycz, Drohobycz. Penguin USA, 2002.
czeski:Židovska valka. Vitezstvi (Żydowska wojna i Zwycięstwo), Prague: Aurora, 1996.
hebrajski:Hamilhama Hayehudit (Żydowska wojna), Tel Aviv: Sifriath Poalim, 1968.Yaldey Tsiyon (Dzieci Syjonu), Jerusalem: Yad Vashem, 1995.
holenderski:De Joodse Oorlog (Żydowska wojna), Utrecht: Bruna & Zoon, 1968.
niemiecki:Der jüdische Krieg (Żydowska wojna), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1972.Kinder Zions (Dzieci Syjonu), Leipzig: Reclam, 1995.Kalifornisches Kaddisch (Kadisz), Frankfurt a.M.: Neue Kritik, 1993.Drohobycz, Drohobycz. Zsolnay, 2000.
francuski:California Kaddish (Kadysz), Paris: Edition Balland, 1991.La Guerre des juifs (Żydowska wojna i Zwycięstwo), Paris, Edition Balland, 1994.
włoski:La guerra degli ebrei (Żydowska wojna), Rome: Edizioni E/O, 1992.Ritratti di famiglia (Szkice rodzinne), Florence: Giuntina, 1994.

culture.pl poleca

Podobne

Literatura Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki

Poeta, urodzony 12 listopada 1962 roku w Wólce Krowickiej koło Lubaczowa...

ZOBACZ WIĘCEJ »

Literatura Janusz Tazbir

Historyk, badacz dziejów kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w Polsce. Urodził...

ZOBACZ WIĘCEJ »

Zobacz także

Film "Toys"

Film dokumentalny w reżyserii Andrzeja Wolskiego z 2011 roku zrealizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie w cyklu "Przewodnik do Polaków"...

ZOBACZ WIĘCEJ »