Literatura

Antoni Lange

Literatura
Joanna Szulczewska
Młodopolski poeta, prozaik, dramaturg, eseista, znakomity tłumacz, ceniony krytyk literacki, redaktor. Urodził się w 1861, zmarł w roku 1929.

Pochodził z rodziny żydowskiej o polskich tradycjach patriotycznych. Jego ojciec brał udział w powstaniu listopadowym, a sam Lange za swoją działalność polityczną został usunięty z Uniwersytetu Warszawskiego, na którym studiował nauki przyrodnicze. W latach 1886-1890 przebywał w Paryżu, gdzie podjął studia filozoficzne, literackie i językowe; będąc jednocześnie korespondentem warszawskich czasopism: "Głosu", "Życia" oraz "Przeglądu Tygodniowego". W tym okresie zatrudniał się jako nauczyciel języka polskiego i współpracownik emigracyjnego pisma "Pobudka"; zapoznawał się z nowymi prądami w sztuce; obcował z kulturą i językami Wschodu; bywał na "obiadach czwartkowych" u Mallarmego. Po powrocie do kraju zajął się krytyką literacką oraz działalnością wydawniczą.

Lange był lwem salonowym, postacią znaną w kręgach literatów warszawskich i cyganerii krakowskiej. W 1924 założył czasopismo literackie "Astrea". Wielokrotnie pisał pod pseudonimami, m.in. S. Wrzesień, Napierski, Katullus, Don Kichot czy Kwieciński. Debiutował w 1886 poematem Pogrzeb Shelley'a.

Najwybitniejszym poetyckim dokonaniem Langego są Rozmyślania z 1906 roku, tom, w którym zawarł refleksje na temat osamotnienia i społecznego wyobcowania jednostki oraz konieczności śmierci. Jego poezja pozbawiona jest popularnych w tym okresie przerysowań, lamentu i histerii.

Lange był badaczem polskiego romantyzmu, a także wybitnym znawcą literatury francuskiej. Inspiracji szukał w kulturze i religii Wschodu, a także w okultyzmie i parapsychologii (uczestniczył w seansach spirytystycznych). Chętnie eksperymentował ze słowem oraz formą swoich wierszy i słynął z niezwykłych zdolności rymotwórczych. Mówi się o nim jako o przedstawicielu dekadentyzmu i parnasizmu, ale jego poezja łączy w sobie wszystkie elementy modernizmu: symbolizm, impresjonizm, pesymistyczną metafizykę, intuicjonizm, a także powroty do romantyzmu wraz z przekonaniem o potrzebie odrodzenia narodu.

Lange był również wybitnym prozaikiem, jednym z pierwszych twórców fantastyki. Uznanie przyniósł mu zbiór opowiadań fantastyczno-naukowych W trzecim wymiarze (1912) oraz powieść okultystyczna Miranda (1924).

Był pisarzem niezwykle płodnym, uprawiającym niemal wszystkie gatunki literackie. Znał wiele języków europejskich, a także kilka wschodnich. Tłumaczył m.in. Baudelaire'a, Maeterlincka, Poego, Byrona czy Maupassanta.


Poezja:
  • Pogrobowcom, Drukarnia Narodowa, Kraków 1901.
  • Pocałunki, nakładem autora, Warszawa 1925.
  • Poezje wybrane, wstęp i oprac. J.Z. Jakubowski, Warszawa 1960.
  • Rozmyślania i inne wiersze, wybór i wstęp: Jerzy Poradecki, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979, Seria: Biblioteka Poetów.
  • Wiersze wybrane, wybór i oprac: Paweł Bukowiec, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", Kraków 2003, seria: "Klasyka mniej znana".
  • Rozmyślania. Poezja Antoniego Lange. Fotografie Moniki Lange, Monika Lange-Grace, Warszawa 2006.
O Antonim Langem pisali:
  • Izabella Teresińska, Hasło: "Antoni Lange" [w:] Dawni Pisarze Polscy, Koordynacja całości: Roman Loth, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna, t. 2, Warszawa 2001, s. 312-314.
  • Maria Podraza-Kwiatkowska, "Młodopolskie doświadczenie transcendencji" [w:] Stulecie Młodej Polski, red. Maria Podraza-Kwiatkowska, Universitas, Kraków 1995.
  • Maria Podraza-Kwiatkowska, "Liryka pesymistyczno-dekadencka" [w tejże:] Literatura Młodej Polski, Instytut Badań Literackich Państwowej Akademii Nauk, Warszawa 1992, Dzieje Literatury Polskiej.
  • Beata Szymańska, Poeta i nieznane. Poglądy filozoficzne Antoniego Langego, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich Państwowa Akademia Nauk. Oddział w Krakowie, Wrocław 1979.
  • Wacław Borowy, "Antoni Lange jako poeta" [w:] Wczoraj i dziś, "Rój", Warszawa 1934.
  • Franciszek Machalski, Orientalizm Antoniego Langego, Tarnopol 1937.

Autor: Joanna Szulczewska, grudzień 2007. Tekst opracowany do projektu internetowej "Antologii polskiej poezji od Średniowiecza do wieku XXI" wg koncepcji Piotra Matywieckiego.

Podobne

Literatura Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki

Poeta, urodzony 12 listopada 1962 roku w Wólce Krowickiej koło Lubaczowa...

Literatura Janusz Tazbir

Historyk, badacz dziejów kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w Polsce. Urodził...

Zobacz także

Sztuki wizualne Maria Poprzęcka "55 skarbów Polski"

Znakomita znawczyni i popularyzatorka sztuki profesor Maria Poprzęcka wybrała 55 najcenniejszych obiektów artystycznych znajdujących się w polskich zbiorach.

Sztuki wizualne Mirosław Bałka "Carrousel"

Gdy widz stanie pośrodku sali, w której wyświetlany jest film "Carrousel" ("Karuzela"), może mu się zakręcić w głowie. Wokół niego na ścianach wirują cztery projekcje.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy