Wkrótce po urodzeniu, skutkiem akcji repatriacyjnej, rodzice przyjechali wraz z nim do Polski w granicach wyznaczonych przez układ jałtański. Dzieciństwo spędził na Śląsku, w Gliwicach, lata uniwersyteckie w Krakowie. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim - psychologię i filozofię. Prowadził zajęcia z filozofii jako asystent uczelniany, pracował w redakcjach czasopism "Student" i "Odra", szybko zdobył sławę czołowego poety swego pokolenia (pokolenia '68) zwanego krakowską Nową Falą.

Wywodzi się z programu krakowskiej grupy "Teraz". Po podpisaniu "listu pięćdziesięciu dziewięciu" w 1975 roku został objęty zakazem druku. W latach siedemdziesiątych był związany z niezależnym ruchem literackim, od 1982 roku mieszkał w Paryżu, w 2002 roku wrócił do Polski i zamieszkał w Krakowie. Jest synem prof. Tadeusza Zagajewskiego - pioniera polskiej elektroniki (1912-2010) i mężem aktorki i tłumaczki Mai Wodeckiej.

Członek redakcji "Zeszytów Literackich". Laureat nagrody Vilenica w 1996 roku i Nagrody Adenauera w 2002. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Prowadził gościnne warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym na UJ w Krakowie. Prowadził kurs "creative writing" na uniwersytecie w Houston, w USA.

Jego pierwsze książki poetyckie, "Komunikat" i "Sklepy mięsne", stanowiły realizację pokoleniowego postulatu mówienia prawdy o otaczającej rzeczywistości społecznej i obnażania fałszu języka oficjalnego. Tom "List. Oda do wielości" oprócz wierszy stanowiących reakcję na wprowadzenie stanu wojennego przyniósł już tematy i sposoby ich poetyckiego ujęcia, które na stałe zadomowiły się w twórczości Zagajewskiego, stającej się odtąd poezją zamyślenia pełnego znaków zapytania i eseistyką pisaną przez "człowieka problematycznego". Do stałych tematów poetyckich Zagajewskiego należą: nieustanne kwestionowanie ról biograficzno-egzystencjalnych bohatera lirycznego wierszy i pochwała życia oglądanego w "jego zmienności, w jego falowaniu, w jego wieloznaczności" (jak pisał w eseistycznej książce "Solidarność i samotność"), zanurzenie w świecie kultury europejskiej i kontemplacja jej dziedzictwa, sięganie w głąb własnych korzeni ("Poemat") i roztrząsanie wariantów swego losu, przymierzanie kostiumów i masek. W wierszach Zagajewskiego często powraca obraz zamyślonego wędrowca z książką w ręku, podróżującego przez świat "wypożyczony z wielkiej biblioteki" ("Płótno").

Podobne wątki odnajdujemy w jego prozie. Powieść "Ciepło, zimno" opowiada o wchodzeniu w życie dorosłe i wystawionego na pokusy młodego inteligenta: dręczące go wątpliwości i niemożność opowiedzenia się po stronie świata jednoznacznych zasad, sprawiają, że zaczyna służyć policyjnemu państwu. Z kolei powieści "Cienka kreska" i "Słuch absolutny" opowiadają o rozterkach duszy współczesnego artysty. Antynomiczność, wielość rzeczywistości to stały motyw również i w powieściach Zagajewskiego. "Zrozumiałem, że świat jest podwójny, podzielony, zarazem wspaniały i trywialny, ciężki i lotny, bohaterski i tchórzliwy" - wyznaje po latach komunistyczny funkcjonariusz w opowiadaniu "Zdrada" (w tomie "Dwa miasta"). Z podobnej perspektywy przedstawiany jest świat w esejach Zagajewskiego. Poza młodzieńczą książką manifestem literackim "Świat nie przedstawiony", są one kolejno dopisywanymi partiami z duchowej autobiografii autora. "Solidarność i samotność" (1986) ukazuje schorzenia i iluzje kultury zbytnio zaangażowanej w politykę i rozważa dylematy przed jakimi staje dziś pisarz czy artysta. Prozy i mini eseje zawarte w "Dwóch miastach" i książce "W cudzym pięknie" przynoszą rozważania filozoficzne, refleksje z lektur i podróży po Europie. Zagajewski pisze o Krakowie i o Paryżu, o miastach dzieciństwa, mitycznych miejscach swej środkowoeuropejskiej edukacji, o Nietzschem, Jungerze, Brunonie Schulzu, Cioranie, Gotfriedzie Bennie, o zagrożeniach, jakie nasza cywilizacja niesie dla życia duchowego, o paradoksach jakie rodzą się w sytuacji, gdy jest coraz więcej środków przekazu, a coraz mniej do przekazania, i o wielu innych sprawach i postaciach kluczowych dla naszej współczesności.

"Nigdy nie będę kimś, kto pisze wyłącznie o śpiewie ptaków, chociaż śpiew ptaków bardzo podziwiam, ale nie do tego stopnia, żeby usunąć się ze świata historycznego, bo świat historyczny jest też pasjonujący. To co mnie naprawdę interesuje , to splecenie świata historycznego ze światem kosmicznym, tym nieruchomym, czy raczej: ruchomym, ale w zupełnie innym rytmie. Nigdy nie będę wiedział, jak te światy ze sobą współistnieją. One walczą ze sobą i uzupełniają się - i to dopiero jest warte refleksji." (Adam Zagajewski)

Mówili o Adamie Zagajewskim:

"Rzadko się zdarza, żeby muza poezji przemówiła tak klarownie i z takim impetem jak w przypadku Zagajewskiego. Rzadko można być świadkiem tak intensywnego dialogu między Euterpe i Klio." (Josif Brodski)

"Zagajewski nie jest estetą. W poezji obowiązuje wyższa miara: Biada pisarzowi, który stawia piękno ponad prawdę." (Susan Sontag)

Źródło: www.polska2000.pl; Copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza, 2001; www.zeszytyliterackie.pl, 2010.

Aktualizacja: Janusz R. Kowalczyk, październik 2010.

Wybrana bibliografia:

Poezja:

• "Komunikat", Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1972.
• "Sklepy mięsne", Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1975.
• "Wiersze", Warszawa: 1976.
• "List" (drugi obieg wydawniczy, jako "druk do użytku wewnętrznego"), Poznań: Witryna Poetycka OKS "Od Nowa", 1978; Kraków: Krakowska Oficyna Studentów KOS, 1979 (wydanie rozszerzone, ze wstępem Tadeusza Nyczka).
• "List. Oda do wielości, Nowe wiersze" (drugi obieg wydawniczy), Kraków: Półka Poetów, 1982; Paryż: Instytut Literacki, 1983.
• "Petit" (drugi obieg wydawniczy), Słowo, 1983.
• "Jechać do Lwowa i inne wiersze" (z rysunkami Józefa Czapskiego), Londyn: Aneks, 1985; (drugi obieg wydawniczy) Margines (Oficyna Literacka), 1986; Droga, 1986; Fundacja Zeszytów Literackich, 2009, ISBN 978-83-60046-07-4.
• "Nowe wiersze" (drugi obieg wydawniczy), Świt, 1985.
• "Płótno", Paryż: Zeszyty Literackie, 1990; Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich, 2002, ISBN 83-91-1068-8-8.
• "Dzikie czereśnie" (wybór wierszy), Kraków: Znak, 1992, ISBN 83-70-0625-6-3.
• "Ziemia ognista", Poznań: a5, 1994, ISBN 83-85568-09-3.
• "Późne święta" (wybór wierszy), Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1998, ISBN 83-06-0267-2-1.
• "Trzej aniołowie" / "Three Angels" (wybór wierszy, wydanie dwujęzyczne), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1998, ISBN 83-08-0278-0-6.
• "Pragnienie", Kraków: a5, 1999, 2000, 2001, ISBN 83-85568-43-3.
• "Powrót", Kraków: Znak, 2003, ISBN 83-24-0033-9-8.
• "Mistyka dla początkujących" / "Mystique pour débutants" (wybór wierszy, wydanie dwujęzyczne), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.
• "Anteny", Kraków: a5, 2005, ISBN 83-85568-75-1.
• "Niewidzialna ręka", Kraków: Znak, 2009, ISBN 978-83-240-1246-6.
• "Wiersze wybrane", Kraków: a5, 2010, ISBN 978-83-61298-17-5.

Powieści, proza:

• "Ciepło, zimno", Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975.
• "Słuch absolutny", Kraków: 1979; b.m.w.: 1983.
• "Cienka kreska", Kraków: Znak, 1983, ISBN 83-70-0608-8-9.

Eseje:

• "Świat nie przedstawiony" (szkice literackie, wraz z Julianem Kornhauserem), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1974.
• "Drugi oddech" (szkice literackie), Kraków: Znak, 1978.
• "Solidarność i samotność", Paryż: Zeszyty Literackie, 1986; (drugi obieg wydawniczy) Margines (Oficyna Literacka), 1986; Fundacja Zeszytów Literackich, 2002.
• "Dwa miasta", Paryż-Kraków: Biblioteka Zeszytów Literackich - Oficyna Literacka, 1991, ISBN 83-85-1583-3-2; Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2001, ISBN 83-22-7166-4-8; Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich, 2007, ISBN 83-60-0466-5-4.
• "W cudzym pięknie", Poznań: a5, 1998, 2000, 2001, ISBN 83-85568-37-9.
• "Obrona żarliwości", Kraków: a5, 2002, ISBN 83-85568-57-3.
• "Poeta rozmawia z filozofem", Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich, 2007, ISBN 978-83-60046-85-2.

Wybory poezji w językach obcych:

Język albański:

• "Tё shkosh nё Lvov", Prisztina, 2002.

Język angielski:

• "Tremor. Selected Poems", Nowy Jork: Farrar, Straus and Giroux, 1985, 1987; Londyn, 1987.
• "Mysticism for Beginners", Nowy Jork: Farrar, Straus and Giroux, 1997; Londyn, 1998.
• "Three Angels", Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1998.
• "Solidarity, Solitude. Essays", Ecco Press, 1990.
• "Canvas", Nowy Jork: Farrar, Straus and Giroux, 1991.
• "Another Beauty", Nowy Jork: Farrar, Straus and Giroux, 2000.
• "Without End. New and Selected Poems", Nowy Jork: Farrar, Straus and Giroux, 2001 (nominacja do nagrody krytyków amerykańskich National Book Critics Award w dziedzinie poezji, 2002).
• "Selected Poems", Londyn, 2004.
• "Eternal Enemies", Nowy Jork, 2008.

Język bośniacki:

• "Povratak", Sarajewo, 2006.

Język francuski:

• "Solidarité, Solitude" ("Solidarność i samotność"), Édition Fayard, 1986.
• "Coup de crayon" ("Cienka kreska"), Édition Fayard, 1987.
• "Palissade, Marronniers, Liserons, Dieu", Paryż: Édition Fayard, 1989 (nagroda im. J. Malrieu, 1990).
• "La Trahison" ("Dwa miasta"), Paryż: Édition Fayard, 1993.
• "Mystique pour débutans, et autres poémes", Paryż, 1999.

Język hebrajski:

• "Mistiqua le-mathilim", Tel Awiw, 1999.

Język hiszpański:

• "Poemas escorgidos", Walencja, 2005.

Język holenderski:

• "Wat zingt is wat zwijgt. Gedichten", Tilburg, 1998.
• "Mystiek voor beginners", Amsterdam, 2003.

Język niemiecki:

• "Gedichte", Monachium: Carl Hauser Verlag, 1984, 2002; Wiedeń, 1989.
• "Stündlich Nachrichten" (antologia), Berlin: Oberbaum, 1984.
• "Der dünne Strich" ("Cienka kreska"), Monachium: Hanser, 1985.
• "Polen. Staat im Schatten der Sowjetunion", Reinbek bei Hamburg: Rowolth, 1981.
• "Das absolute Gehör" ("Słuch absolutny"), Zürich: Unionsverlag, 1982.
• "Solidarität und Einsamkeit" (Essays), Monachium: Hanser, 1986.
• "Mystik für Anfänger. Gedichte", Monachium: Hanser, 1997 (nagroda za lirykę europejską 2000 im. N. Lenaua, przyznana przez Bractwo Artystyczne z Esslingen, otrzymana wspólnie z Karlem Dedeciusem).
• "Die Wiesen von Burgund. Ausgewählte Gedichte", Monachium, Wiedeń, 2003.

Język norweski:

• "Utsikt over Krakow", Oslo, 1987.

Język serbski:

• "Putovati u Lavov", Belgrad, 1988.
• "Platno. Izbrane poeme", Belgrad, 2003.
• "Antene", Belgrad, 2007.

Język słowacki:

• "Divé čerešne", Bratysława, 1994.

Język słoweński:

• "Mistika za začetnike", Lublana, 1997.

Język szwedzki:

• "Ode till mångfalden", Sztokholm: Hoganas, 1987.
• "Elektrisk elegi och andra dikter", Sztokholm, 1995.
• "Törst", Sztokholm, 2003.

Język węgierski:

• "Bårmi is történt", Budapeszt, 2004.

Tłumaczenia:

• Raymond Aron, "Widz i uczestnik. Z Raymondem Aronem rozmawiają Jean-Louis Missika i Dominique Wolton", Londyn: Polonia, 1984; (drugi obieg wydawniczy) Oficyna Literacka, 1984; CDN, 1984; Oficyna Literacka, 1985; Warszawa: Czytelnik, 1992, ISBN 83-07-0227-7-0.
• Vladimir Volkov, "Montaż" (powieść), Londyn: Polonia, 1986, ISBN 0902352571.
• Mircea Eliade, "Religia, literatura i komunizm. Dziennik emigranta", Londyn: Puls, 1990, ISBN 0-907587-54-2.

Wyróżnienia i nagrody (wybór):

• Nagroda "Czerwona Róża", przyznana przez Klub Studentów Wybrzeża "Żak" w Gdańsku (1969).
• Nagroda Fundacji im. Kościelskich w Genewie (1975) za "Świat nie przedstawiony".
• Nagroda drugoobiegowego pisma "Zapis" (1980) za "List".
• Nagroda "Zapisu" w dziedzinie literatury i upowszechniania literatury (1985).
• Nagroda literacka im. Kurta Tucholsky'ego, przyznana przez Szwedzki PEN Club (1985).
• Nagroda im. Andrzeja Kijowskiego, Warszawa (1986).
• Nagroda Prix de la Liberté, przyznana przez Francuski PEN Club (1987).
• Nagroda wychodzącego poza cenzurą pisma "Arka" (1987) za "Jechać do Lwowa i inne wiersze" oraz "Solidarność i samotność".
• Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku za rok 1988 (1989).
• Nagroda Krakowska Książka Miesiąca (październik 1993) za "Powrót".
• Nagroda literacka im. Zygmunta Hertza za rok 1993, przyznana przez paryską "Kulturę" (1994).
• Międzynarodowa Nagroda Literacka Vilenica (1996).
• Nagroda Fundacji Władysława i Nelly Turzańskich w Toronto za szczególne osiągnięcia w dziedzinie kultury polskiej (2000).
• Szwedzka nagroda im. Tomasa Tranströmera (2001).
• Nagroda im. Horsta Bienka w dziedzinie liryki, przyznana przez Bawarską Akademię Sztuk Pięknych (2002).
• Nagroda literacka niemieckiej Fundacji Konrada Adenauera za całokształt twórczości (2002).
• Nagroda Neustadt (zwana "Małym Noblem"), przyznana przez University of Oklahoma i redakcję miesięcznika "World Literature Today" (2004).
• Nagroda im. Czesława Miłosza, przyznawana przez Ambasadę USA w Polsce za wkład w rozwój porozumienia polsko-amerykańskiego (2008).

Wybrane nominacje:

• Nominacja do Nagrody Nike za książkę "W cudzym pięknie" (1999).
• Nominacja do Nagrody Nike za książkę "Pragnienie" (2000).
• Nominacja do Śląskiego Wawrzynu Literackiego (maj 2006).
• Nominacja do Nagrody Nike za książkę "Anteny" Biblioteki Poetyckiej Wydawnictwa a5 (2006).
• Nominacja do Nagrody Mediów "Cogito" za książkę "Poeta rozmawia z filozofem" (2008).
• Nominacja do gdańskiej nagrody "Europejski Poeta Wolności" za "Poeta rozmawia z filozofem" (2008).