W kinie "Wolność" trwa projekcja nowego polskiego filmu. Seans przerywa niezwykłe wydarzenie. Zbuntowani aktorzy nie chcą dalej grać fałszywych, ogłupiających ról, rozpoczynają prywatne rozmowy, wciągają w nie publiczność. Przedstawiciele oficjalnej komisji, obecni na widowni, próbują im w tym przeszkodzić. Wokół kina gromadzą się ludzie. Władze zastanawiają się, co począć w tej skomplikowanej sytuacji. Na miejsce przybywa cenzor, niegdyś poeta, krytyk literacki i dziennikarz. Powodowany miłością do Małgorzaty, bohaterki filmu, przekracza barierę ekranu i zaczyna z nią rozmowę. Aktorka dziękuje mu za dobrą recenzję, którą napisał przed laty, jednocześnie wyrażając dezaprobatę dla jego obecnego zajęcia. Rozczarowany cenzor wraca do rzeczywistości, lecz nie jest już tym samym człowiekiem. Postanawia skończyć z tym, co robił do tej pory. Uświadomił sobie, że rola cenzora jest przyczyną jego zniewolenia. Tymczasem decydenci chcą spalić kopię filmu. Aktorzy z ekranu uciekają na dach. Cenzor solidarnie przechodzi na drugą stronę ekranu, aby zginąć razem ze zbuntowanymi. Tam jednak dopadają go postacie z różnych filmów, które kiedyś wyciął...

"Postać, którą usunął kiedyś z filmu, woła do niego: - Jak to, zbrodnia była, a kary ma nie być?! - Nie męcz go, on przecież pamięta - broni cenzora Małgorzata. Ale on już rozumie i bez słowa wycofuje się tam, skąd przyszedł. Mamy wrażenie jakby na naszych oczach zwijała się cała ta fantastyczno-groteskowa fabuła rodem z Bułhakowa i Woody Allena. Wracamy do rzeczywistości. Więc nie wystarczy być solidarnym z buntownikami, aby oczyścić się z win? (...)

Aluzje do Bułhakowa ('Mistrz i Małgorzata') ułatwiają reżyserowi przeprowadzenie głównej idei filmu - idei wybaczenia. (...) W postaci, którą gra Gajos, kryje się coś z dramatyzmu Piłata, który pyta: czym jest prawda? Człowiek u kresu wyczerpania. Cynik, który się waha i tęskni do Jeszui, na którego wydał skazujący wyrok. W 'Ucieczce' znajduje się maleńka, lecz znamienna scena: cenzor dobija się do drzwi akademika żeńskiego. Chce przeprosić mieszkającą tam córkę, która nim gardzi. Jest noc, nikt nie otwiera drzwi, tylko z wnętrza hallu milcząco spogląda na cenzora papież z fotografii. Ma taki wyraz twarzy, jakby chciał otworzyć cenzorowi. Ale pojawia się portierka i woła: - Czego pan się dobija! To nie burdel, tylko żeński akademik. W filmie, gdzie wszystko jest możliwe, gdzie obrazy ożywają i mówią własnym głosem, momentalna wymiana spojrzeń między cenzorem a papieżem, poprzez szybę zamkniętych drzwi, zyskuje nieoczekiwaną wymowę, oto wojewódzki Piłat z Peerelu przed swoim Jeszuą. (...)

Idea miłosierdzia nie musi mieć nic wspólnego z sentymentalną litością. Ten, który wybacza przeciwnikowi, odrywa się od niego i dzięki temu sam staje się wolny. Grzech, choćby najcięższy, domaga się wybaczenia, inaczej zatruwa życie - nie tylko winowajcy, także temu, kto uważa się za niewinnego. Zdaniu: 'Gdzie wina, tam i kara' - można przeciwstawić za Dostojewskim, za Bułhakowem, inne zdanie: 'Gdzie wina, tam i przebaczenie'. (...) Waga filmu Marczewskiego, jego piękno moralne, polega na spojrzeniu na peerelowską rzeczywistość z góry, z perspektywy prawdziwej wolności, której warunkiem jest przebaczenie." (Tadeusz Sobolewski, "Kino" 1990)

Ucieczka z kina "Wolność". Scenariusz i reżyseria: Wojciech Marczewski. Zdjęcia: Jerzy Zieliński. Muzyka: Zygmunt Konieczny. Scenografia: Andrzej Kowalczyk. Dźwięk: Marek Kuczyński, Joanna Napieralska. Montaż: Elżbieta Kurkowska. Obsada: Janusz Gajos (cenzor), Zbigniew Zamachowski (asystent cenzora), Teresa Marczewska (Małgorzata), Piotr Fronczewski (sekretarz partii), Władysław Kowalski (profesor), Michał Bajor (krytyk), Jan Peszek (Raskolnikow), Ewa Wiśniewska (była żona cenzora), Jerzy Bińczycki (kierownik kina), Artur Barciś (kinooperator). Produkcja: Zespół TOR, 1990. Kolor, 2452 m, 87 min.

Jeden z najważniejszych filmów przełomu politycznego 1989 roku.

Nagrody:

• Grand Prix Złote Lwy Gdańskie, Janusz Gajos za pierwszoplanową rolę męską, Zygmunt Konieczny za muzykę, Nagroda Dziennikarzy na FPFF Gdynia '90;
• Złota Kaczka - nagroda czytelników tygodnika "Film" '90;
• Zbigniew Zamachowski nominacja do Felixa w kategorii: drugoplanowa rola męska '91;
• Grand Prix MFF Fantastycznych Avoriaz '92;
• Nagroda dla najlepszego filmu, nagroda za rolę męską dla Janusza Gajosa na MFF Fantastycznych Burgos '94