Jak to jest mieć trzynaścioro dzieci? I na dodatek mieszkać na wsi, gdzieś w Bieszczadach, nie mieć pieniędzy i być wdową? W jaki sposób można wyżywić wszystkie dzieci, utrzymać je w ryzach, prowadzić dom? O takiej sytuacji opowiada film Trzynastka Ewy Borzęckiej. Reżyserka pokazuje swoją bohaterkę i jej dzieci w beznamiętny sposób, nie udzielając żadnego komentarza. Jakikolwiek komentarz byłby tu zbędny. Oglądane sceny mówią same za siebie, są porażającym portretem rodziny, która - wydaje się - nie ma prawa przetrwać.

Matka nie pozwoliła zabrać do sierocińca żadnego ze swoich dzieci. Mieszkają więc razem, a z nimi ich psy, koty, złapane szczury i króliki. Wszystkie dzieci mają obowiązki - zarówno starsze, jak i młodsze. Matka co drugi dzień musi kupić trzydzieści bochenków chleba. Zimą wspólnie kłusują na zające i łowią ryby. Latem wybierają jaja z gniazd ptaków, pieką w ognisku jaszczurki. Czasem starsze dzieci kupią wódkę. Bawią się złapanymi zwierzętami, koty walczą z psami, dzieci bez emocji oglądają, jak królik, którego przed chwilą głaskały, jest oprawiany i patroszony.

Przy całej nędzy i biedzie widzimy, że ta skomplikowana rodzina się kocha - matka zajmuje się jednakowo każdym ze swoich dzieci, a dzieci są na swój specyficzny sposób szczęśliwe. Ich życie codzienne odbiega od ogólnie przyjętych norm. Reżyserka portretuje swoich bohaterów bez emocji i bez litości.

• Trzynastka, Polska, 1996. Scenariusz i realizacja: Ewa Borzęcka, zdjęcia: Mikołaj Nesterowicz, montaż: Agnieszka Bojanowska. Produkcja: Telewizja Polska, I Program. Czas trwania: 58 min.

Nagrody filmowe:

• 1997 - Nagroda Międzynarodowej Federacji Prasy Filmowej FIPRESCI dla Ewy Borzęckiej na Festiwalu Filmów Krótkometrażowych "za ludzkie potraktowanie uniwersalnych problemów w kontekście współczesnego polskiego społeczeństwa";
• 1997 - I Nagroda w kategorii filmu TV dla Ewy Borzęckiej na Festiwalu Filmów Państw Bałtyckich w Bornholmie.

Autor: Joanna Pawluśkiewicz, grudzień 2006.