Absolwentka wydziału aktorskiego warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej (1969). Urodzona 29 kwietnia 1947 roku w Warszawie.

Studiowała pod opieką Ryszardy Hanin. Jeszcze przed dyplomem zadebiutowała jako Aniela w sztuce Aleksandra Fredry Wielki człowiek do małych interesów w reżyserii Jerzego Kreczmara w warszawskim Teatrze Współczesnym (premiera 21 grudnia 1968), do którego wkrótce została zaangażowana przez Erwina Axera. Niemal równocześnie zaczęła pracę jako aktorka filmowa i estradowa.

Zaraz po dyplomie rozpoczęła się jej kariera filmowa. Została dostrzeżona przez Andrzeja Wajdę i zaangażowana do roli Niny w Krajobrazie po bitwie. (1970) Grała Żydówkę skazaną po śmierci bliskich na samotną tułaczkę. W roli Tadeusza partnerował jej Daniel Olbrychski. Film Wajdy, w którym debiutowała, osiągnął wielki sukces w Cannes, a Stanisława Celińska zebrała tam świetne recenzje za rolę Niny. Już wtedy zauważono, że doskonale potrafi wykorzystać różnorodne środki wyrazu aktorskiego. Zagrała niejednoznacznie, stworzyła postać samotnej dziewczyny, która maskuje się przed otoczeniem. Jest agresywna, ale w głębi duszy delikatna. Zamyka się w sobie, lecz równocześnie pragnie szczerze obcować z ludźmi.

Po latach wspominała:

"Wystartowałam świetnie. W 1969 roku Erwin Axer zaangażował mnie do Współczesnego. Był to teatr znakomitości (...) Grałam Akulinę w Potędze ciemności Tołstoja. Zapytałam Axera, jak mam to grać. Odpowiedział: 'nie wiem, sama sobie poradzisz'. Po jednym z przedstawień niechcący usłyszałam, jak mnie chwali. Nie dosłuchałam do końca. Uciekłam z teatru. Po projekcji 'Krajobrazu po bitwie' w Cannes niektórzy krytycy pisali, że należy mnie uhonorować obok Moniki Vitti. Dlaczego - myślałam w popłochu - przecież ja jeszcze nic nie umiem. A zaraz potem dostałam nagrodę w Opolu za piosenkę 'Ptakom podobni'." (za: Przemysław Szubartowicz, "Trybuna", 1-2.04.2000)

W Teatrze Współczesnym w Warszawie występowała przez pięć lat (1969-1974). Zagrała tam Zofię Plejtus w Matce Stanisława Ignacego Witkiewicza w reżyserii Erwina Axera (premiera 20 czerwca 1970). Grała wtedy u boku Haliny Mikołajskiej, Barbary Krafftówny i Jana Englerta. Jej kreacja spotkała się z dużym uznaniem i wkrótce Erwin Axer powierzył jej rolę Akuliny w Potędze ciemności Lwa Tołstoja. (premiera 8 lipca 1971). W teatrze współpracowała także z Zygmuntem Hübnerem, który powierzył jej zagranie tytułowej Samej Słodyczy z dramatu Ireneusza Iredyńskiego (premiera 16 lutego 1973). W zmierzchu długiego dnia Eugene'a O'Neilla, także w reżyserii Zygmunta Hübnera, wcieliła się w postać Katarzyny (premiera 5 września 1973). W dramacie Lir Edwarda Bonada w reżyserii Erwina Axera grała Fontanellę (premiera 2 marca 1974).

W 1973 roku razem z Andrzejem Mrowcem wyreżyserowała w Studenckim Teatrze Satyryków Dokąd Ireneusza Iredyńskiego.

W 1976 roku zgłosiła się do zespołu aktorskiego nowo otwartego, prowadzonego przez Tadeusza Łomnickiego warszawskiego Teatru na Woli. Stworzyła tam znakomitą postać Synowej we Wcześniaku Edwarda Redlińskiego w reżyserii Janusza Zaorskiego (premiera 11 marca 1977). W latach 80. zagrała między innymi w dwóch dramatach Bertholda Brechta - Lucy Brown w Operze za trzy grosze w reżyserii Ryszarda Peryta w warszawskim Teatrze Ateneum (premiera 23 lutego 1980) oraz Jenny Hill w Mahagonny w reżyserii Krzysztofa Zaleskiego w Teatrze Współczesnym w Warszawie (premiera 24 czerwca 1982). Na stałe była wówczas związana ponownie z warszawskim Teatrem Współczesnym (1981-1983). W latach 1983-1988 pracowała w Teatrze Nowym w Warszawie, gdzie zagrała między innymi w De profundis w reżyserii Bohdana Cybulskiego (premiera 15 lutego 1983). Mistrzowsko zagrany poetycki monodram zrealizowany w oparciu o Księgę Hioba odsłonił nowe oblicze aktorki zdolnej do niemal mistycznego scenicznego uniesienia. W kolejnych latach Stanisława Celińska była zaangażowana w Teatrze Dramatycznym w Warszawie (1989-1990) i Teatrze Nowym w Poznaniu (1990-1991). W latach 1995-2003 była aktorką Teatru Studio w Warszawie, w sezonie 2000/2001 i w latach 2003-2006 na stałe współpracowała z warszawskim Teatrem Rozmaitości (od 2003 roku TR Warszawa). Od 2006 roku jest w zespole aktorskim warszawskiego Teatru Współczesnego.

Z Teatrem Polskiego Radia współpracowała od 1969 roku. Rok później rozpoczęła współpracę z Teatrem Telewizji, w którym zagrała blisko 60 ról. Pracowała między innymi z Lidią Zamkow, Józefem Słotwińskim, Gustawem Holoubkiem, Andrzejem Łapickim, Bohdanem Korzeniewskim. W teatrze radiowym zadebiutowała rolą chłopca Billego w sztuce Thornthona Wildera Dzieciństwo, wyreżyserowanej przez Helenę Merenholtz. Występowała w repertuarze klasycznym i współczesnym, między innymi w: W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta, Operze za trzy grosze Bertolda Brechta, Zaczarowanym krawcu Szolema Alejchema, Królowej Mokradeł Alicji Salczyńskiej-Bykowskiej, Balu stulecia Andrzeja Mularczyka. Od 35 lat jest odtwórczynią roli Iwony w powieści radiowej Matysiakowie.

Równolegle pracowała w teatrze i w filmie. W 1974 roku, w cztery lata po debiucie, powróciła do ról filmowych. Tym razem zaangażował ją Stanisław Bareja do roli małomiasteczkowej Lusi w filmie Nie ma róży bez ognia, w którym ujawniła talent komediowy. W latach 70., 80. i 90. otrzymywała wiele propozycji od filmowców, grała zarówno role pierwszoplanowe, jak i epizody. Okazało się, że potrafi również mistrzowsko zagrać charakterystyczne role bohaterów drugiego planu. Hrabiankę w telewizyjnym Kluczniku Wojciecha Marczewskiego (1980), nauczycielkę Lewicką w serialu Stanisława Barei Alternatywy 4 (1985), doskonały epizod u boku Wojciecha Pszoniaka w Korczaku Andrzeja Wajdy (1990), czy nieco przerysowaną bufetową w Balandze Łukasza Wylężałka (1993).

W 1975 roku wykreowała postać Agnieszki Niechcicówny w filmie Jerzego Antczaka Noce i dnie. Doskonale zaznaczyła wtedy wewnętrzne dojrzewanie bohaterki. W tym samym czasie Janusz Majewski obsadził Stanisławę Celińską w roli Heli w Zaklętych rewirach. W 1979 roku ponownie spotkała się z Andrzejem Wajdą, który kręcił wówczas Panny z Wilka na podstawie prozy Jarosława Iwaszkiewicza. Reżyser zaangażował aktorkę do roli Zosi. Zagrała bardzo wyraziście. Znakomicie oddała chłodną, zdystansowaną, ale ciągle dojrzewającą i racjonalną naturę swojej bohaterki.

Ogromny i bardzo zróżnicowany potencjał aktorski sprawiał, że z wyczuciem i ogromną pasją kreowała epizody, role komediowe, na przykład Goździakową w Galimatiasie, czyli Koglu-moglu II Romana Załuskiego (1989), jak i postaci wewnętrznie skupione, pełne prostoty, przytłoczone metafizyką, jak siostra Marcelina z filmu Faustyna w reżyserii Jerzego Łukaszewicza (1994). Z kolei starzejąca się Iza Gęsiareczka - bohaterka filmu Jerzego Stuhra Spis cudzołożnic (1994), w jej wykonaniu nabrała ciepłych i ironicznych rysów.

Celińska, jak mówi, próbuje nie interpretować roli do końca:

"Aktor powinien się bronić przed stawianiem kropki nad 'i' w budowaniu postaci. Trzeba zostawić jej jakąś przestrzeń. Czasem łapię się na tym - to dotyczy zarówno pracy mojej, jak i kolegów - że kiedy na scenie powiem: 'Wiesz ten moment jest dobry', to zostaje to dookreślone, nie ma już takiej siły, nie pochodzi z wewnątrz, zaczyna być sztuczne". (Rozmowa Ewy Gałązki, "Gazeta Telewizyjna", 16-22 sierpnia 2002)

Długo w zawodzie aktorskim czuła się niespełniona. Zawsze marzyła o rolach w wielkim repertuarze, czuła, że ma do nich powołanie:

"Czuję w sobie ogromną siłę, którą można by spożytkować: walnąć potężne rólsko, grzmotnąć głosem, osobowością, siłą, no i oczywiście problemem postaci." (Rozmowa Roberta Cieślaka, "Głos Szczeciński", 3-4.06.1995)

Przyznawała:

"(...) zazdrościłam Annie Polony, że spotkała swojego Swinarskiego, a ja nie mogłam". (Rozmowa Ewy Gałązki, "Gazeta Telewizyjna", 16-22.08.2002)

Jednak właśnie w drugiej połowie lat 90. Celińska stworzyła jedne ze swoich największych ról scenicznych. Z Krzysztofem Warlikowskim spotkała się po raz pierwszy w warszawskim Teatrze Studio. Zagrała wtedy Cecylię w Zachodnim wybrzeżu Bernarda-Marie Koltesa (premiera 10 października 1998). Później reżyser powierzył jej rolę Gertrudy w Hamlecie Williama Szekspira, zrealizowanym w warszawskim Teatrze Rozmaitości (premiera 22 października 1999). Aktorka zagrała lirycznie i dramatycznie zarazem kobietę uwikłaną w politykę, spętaną uczuciami. Dla wielu obsada przedstawienia była zaskoczeniem:

"Spektakl jest pełen zaskakujących pomysłów, począwszy od obsady, w której Gertrudę gra Stanisława Celińska, kojarzona głównie z komedią, a tutaj świetnie oddająca dramat matki i kobiety." (Roman Pawłowski, "Gazeta Wyborcza", 27.10.1999)

Dwa lata później stworzyła swoją najbardziej przejmującą rolę. Zagrała kobietę z peep-show w dramacie Sarah Kane Oczyszczeni w reżyserii Warlikowskiego w warszawskich Rozmaitościach (premiera 15 grudnia 2001). Mówiła o niej, że

"(...) to jest połączenie rzemiosła z ogromnym przeżywaniem. Okaleczeń duszy nie sposób przecież ukazać na chłodno". (Rozmowa Ewy Gałązki, "Gazeta Telewizyjna", 16-22.08.2002)

W tym przedstawieniu Celińska pokazała niezwykłe oblicze aktorstwa.

"Przy całym pięknie formalnym jest to przedstawienie niejako poręczone osobiście i dlatego tak dotykające widzów. To osobiste poręczenie, ba, artystyczną ofiarność widzę u wszystkich aktorów (...), ale w prawdziwe osłupienie wprawiła mnie Stanisława Celińska: to już nie jest ofiarność, to jest ofiara, a nawet, nie waham się powiedzieć jakiś nowy akt całkowity." (Janusz Majcherek, "Teatr", nr 1-2 2002)

W przedstawieniach Warlikowskiego przygotowanych w TR Warszawa Celińska zagrała kolejne świetne role - Trinkula w Burzy Szekspira (2003), Fridę/Narratorkę w Dybuku Szymona An-skiego i Hanny Krall (2003) i ujętą dobitnie i jednocześnie wielowymiarowo Matkę w Krumie Hanocha Levina (2005, koprodukcja z Narodowym Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie).

"A Stanisława Celińska? Gra Matkę matek, Matkę ostateczną" - pisał o roli w sztuce Levina Jacek Wakar. - "Czasem potworną, rozrastającą się do gigantycznych rozmiarów, innym razem małą i bezbronną, patrzącą prosto w twarz starości." ("Teatr" 2005, nr 4/6)

Jej ostatnie role teatralne to postaci z głośnych Aniołów w Ameryce Tony'ego Kushnera w reżyserii Warlikowskiego (2007, TR Warszawa) - Hannah Porter Pitt i Rabbi Izydor Chemelwitz oraz rola Pani Grubach w Procesie Franza Kafki w przedstawieniu Macieja Englerta z warszawskiego Teatru Współczesnego (2008).

Aktorka nadal występuje w filmie, można ją także oglądać w popularnych serialach. Na dużym ekranie zagrała w ostatnich latach role drugoplanowe. Wystąpiła m.in. w sensacyjnej komedii Macieja Dutkiewicza Fuks (1999), w komedii Juliusza Machulskiego Pieniądze to wszystko (2001) oraz w Sercu na dłoni Krzysztofa Zanussiego (2008). Wykreowała zabawny epizod kobiety z krowami w filmie Łukasza Karwowskiego Południe - Północ (2006).

Nagrody:

• 1987 - 1970 - Łagów, Złote Grono za rolę Niny w Krajobrazie po bitwie
• 1977 - Kalisz, 17. Kaliskie Spotkania Teatralne, nagroda za rolę Synowej w spektaklu Wcześniak Edwarda Redlińskiego w reżyserii Janusza Zaorskiego
• 1978 - nagroda tygodnika "Przyjaźń" za rolę Prokuratora w spektaklu Teatru TV Most Aleksandra Czcheidze w reżyserii Olgi Lipińskiej.
• 1982 - nagroda Komitetu ds. Polskiego Radia i Telewizji II stopnia
• 1985 - Szczecin, 20. Ogólnopolski Przegląd Teatrów Małych Form, nagroda Ministra Kultury i Sztuki za szlachetną formę poetyckiej interpretacji poezji w spektaklu De Profundis w reżyserii Bohdana Cybulskiego
• 1986 - odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi
• 1993 - Nagroda 1. Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej za drugoplanową rolę kobiecą w przedstawieniu Warsztat - Gala
• 1994 - Gdańsk, 19. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, nagroda za rolę w filmie Spis cudzołożnic w reżyserii Jerzego Stuhra
• 1995 - Prometeusz - nagroda za twórczość estradową
• 2001 - Orzeł - Polska Nagroda Filmowa, nagroda za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą w filmie Pieniądze to nie wszystko w reżyserii Julisza Machulskiego
• 2001 - Wielki Splendor, nagroda Teatru Polskiego Radia, za wybitne kreacje w słuchowiskach oraz twórczy wkład na rzecz rozwoju i umacniania rangi radia artystycznego w Polsce
• 2001 - Szanghaj, Międzynarodowy Festiwal Filmowy, nagroda za najlepszą rolę kobiecą w filmie Pieniądze to nie wszystko;
• 2002 - nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za rolę Kobiety w Oczyszczonych Sarah Kane w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego; Feliks Warszawski za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą - Kobiety w Oczyszczonych Sarah Kane w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego w Teatrze Rozmaitości w Warszawie;
• 2003 - Grand Prix za rolę Babuszki w przedstawieniu Czwarta siostra Janusza Głowackiego w reżyserii Agnieszki Glińskiej na Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" w Sopocie; Telemaska - zwycięstwo w plebiscycie na najpopularniejszą aktorkę Teatru Telewizji organizowanym przez "Tele Tydzień"; Dyplom Mistrzowski przyznany przez Kapitułę im. Aleksandra Bardiniego na 24. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu; IV miejsce w plebiscycie "TeleRzeczpospolitej" na najpopularniejszych aktorów;
• 2004 - honorowa nagroda za rolę Matki w przedstawieniu 51 minut Ingmara Villqista w reżyserii Łukasza Barczyka na Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" w Sopocie;
• 2006 - statuetka "Przyjaciel Zaczarowanego Ptaszka" na Festiwalu Piosenki Zaczarowanej w Krakowie;
• 2007 - Nagroda Jury w kategorii "najlepsza aktorka komediowa" za wybitne kreacje aktorskie m.in. w serialu Mamuśki na Festiwalu Dobrego Humoru w Gdańsku.

Opracowanie tekstu: 2002; aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008.