Film

Maja Komorowska

Film
Urodziła się w 1937 roku. Wybitna aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna.

Ukończyła Wydział Lalkarski krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej. Po rocznym angażu w Teatrze Maski i Lalki "Groteska" w Krakowie przeniosła się do opolskiego Teatru 13 Rzędów założonego przez Jerzego Grotowskiego, a następnie do Teatru Laboratorium we Wrocławiu. Z Grotowskim pracowała do roku 1968, występowała m.in. w Kordianie Juliusza Słowackiego, Oratorium robotniczym i księciu niezłomnym Calderona/Słowackiego. W początku lat siedemdziesiątych została zaangażowana do Teatru Współczesnego w Warszawie (z którym związana jest do dziś) prowadzonego wówczas przez Erwina Axera. U Axera zagrała m.in. w Lirze Edwarda Bonda, Święcie Borysa Thomasa Bernharda, Rzeczy listopadowej Ernesta Brylla i Kordianie Słowackiego.

Na lata siedemdziesiąte przypada również debiut ekranowy Komorowskiej w niespełna półgodzinnym filmie Krzysztofa Zanussiego Góry o zmierzchu. Wkrótce staje się Komorowska ulubioną aktorką tego reżysera, który obsadza ją w swych najlepszych obrazach: Życiu rodzinnym, Bilansie kwartalnym, Spirali i Cwale. Aktorka gra również u Andrzeja Wajdy (Wesele, Panny z Wilka), Tadeusza Konwickiego (Jak daleko stąd, jak blisko, Lawa) czy Istvana Szabo (Budapeszteńskie opowieści).

W latach osiemdziesiątych film bierze w karierze Komorowskiej górę nad teatrem - aktorka występuje wówczas na scenie zaledwie pięciokrotnie: w Tryptyku Maxa Frischa przeniesionym na scenę przez Erwina Axera oraz Kurce wodnej Witkiewicza, Trzech siostrach Czechowa i Letycji i Lubczyku Petera Shaffera w reżyserii Macieja Englerta.

W kolejnej dekadzie pojawia się Komorowska na scenie o wiele częściej. Tworzy kilka ról wybitnych, dojrzałych, choćby w Wizycie starszej pani Friedricha Dürrenmatta w reżyserii Wojciecha Adamczyka, Szczęśliwych dniach Samuela Becketta w reżyserii Antoniego Libery, U celu Thomasa Bernharda w inscenizacji Erwina Axera oraz Wymazywaniu Krystiana Lupy.

Komorowska za sprawą swej charyzmatycznej osobowości i aktorskiej perfekcji szybko została uznana za artystkę wybitną i moralny autorytet środowiska aktorskiego.
"Nie ulega wątpliwości, że Maja Komorowska jest gwiazdą, ale jest to gwiazdorstwo szczególne, jedyne w swoim rodzaju. Najdalsze od ostentacji, rozkapryszenia aktorskiego, samozadowolenia. Jeśli można w tym przypadku mówić o gwieździe, to jest Maja Komorowska gwiazdą miłości i współodpowiedzialności. Kochającą swoje krajobrazy, swoich bliskich, swoich kolegów" - mówił o niej wybitny poeta i eseista, Artur Międzyrzecki.
Aktorka nadal współpracowała z Krystianem Lupą. Po kreacji Marii w Wymazywaniu na deskach warszawskiego Teatru Dramatycznego zagrała Irinę Arkadinę w Niedokończonym utworze na aktora wg Mewy Czechowa (2004) i ekspresyjną Pilar w Sztuce hiszpańskiej Yasminy Rezy (2004), a potem Annę Meister w Na szczytach panuje cisza Thomasa Bernharda (2006). To kolejny jej Bernhard, do którego wydaje się być szczególnie predestynowana.
"Tworzy sugestywny portret ofiarnej, nieco zgorzkniałej, ale nadal silnej kobiety, która poświęciła się całkowicie mężowi i umiejętnie dba o jego interesy" - pisał o roli Anny Rafał Węgrzyniak. ("Odra" 2006, nr 11)
Wielkim popisem scenicznego kunsztu Komorowskiej była rola Sary Bernhardt w sztuce o ostatnich latach życia aktorki - Mimo wszystko Johna Murrella w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza (Teatr Współczesny w Warszawie, 2007). Zagrała wielką gwiazdę przyzwyczajoną do składanych jej hołdów i jednocześnie kobietę inteligentną, ironiczną i świadomą kresu życia. Komorowska, unieruchomiona w fotelu, przejmująco pokazywała, jak Bernhardt mierzy się ze starością i nadchodzącą śmiercią.

W filmie można ją było ostatnio oglądać w obrazach Andrzeja Wajdy - jako matkę Kłosa w filmie opowiadającym historię granatowego policjanta - Wyroku na Franciszka Kłosa (2000) i matkę rotmistrza Andrzeja w Katyniu (2007). Wcieliła się także w postać samotnej byłej primabaleriny Hanna Szendroy w polsko-węgierskiej produkcji Ósmy dzień tygodnia Judit Elek (2006).

Ważniejsze wyróżnienia:
  • 1971 - Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego;
  • 1972 - Nagroda za najlepszą pierwszoplanową rolę kobiecą, rolę Anny w filmie Za ścianą Krzysztofa Zanussiego na Festiwalu Filmowym w San Remo; Nagroda I stopnia za rolę Hamma w Końcówce Samuela Becketta w reżyserii Jerzego Krasowskiego w Teatrze Polskim we Wrocławiu na 12. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  • 1975 - Złoty Krzyż Zasługi; Nagroda za rolę Marty w filmie Bilans kwartalny Krzysztofa Zanussiego na 2. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku;
  • 1988 - Nagroda I stopnia rektora PWST w Warszawie za szczególne osiągnięcia w działalności dydaktyczno-wychowawczej w roku 1987/1988;
  • 1989 - Odznaka Za Zasługi dla Warszawy;
  • 1990 - Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za rolę w przedstawieniu Letycja i Lubczyk Petera Shaffera w reżyserii Macieja Englerta w Teatrze Współczesnym w Warszawie; Sydney - Polcul Foundation - Niezależna Fundacja Popierania Kultury Polskiej - wyróżnienie za udział w rozwoju niezależnej kultury polskiej; Nagroda główna za rolę Letycji Douffet w przedstawieniu Letycja i Lubczyk Petera Shaffera w reżyserii Macieja Englerta w Teatrze Współczesnym w Warszawie na 30. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
  • 1991 - Nagroda Ministerstwa Spraw Zagranicznych za wybitne zasługi dla kultury polskiej za granicą w 1990 roku; Medal im. Anny Kamieńskiej za wybitne dokonania artystyczne oraz ofiarną pracę dla chrześcijańskiej wspólnoty;
  • 1993 - Order Zasłużony w Posłudze dla Kościoła; Nagroda I stopnia rektora PWST w Warszawie za szczególne osiągnięcia w działalności dydaktyczno-wychowawczej w roku akademickim 1992/1993;
  • 1994 - Nagroda indywidualna Ministra Kultury i Sztuki za wybitne osiągnięcia artystyczne i dydaktyczne;
  • 1996 - Nagroda za pierwszoplanową rolę żeńską w filmie Cwał na 21. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku; Nagroda Polonii w Toronto za rolę Ciotki Idalii w filmie Cwał Krzysztofa Zanussiego na Festiwalu Filmów Fabularnych w Toronto;
  • 1997 - Nagroda specjalna Instytutu Polskiego w Moskwie za rolę Idalii w filmie Cwał Krzysztofa Zanussiego;
  • 2000 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Srebrny Medal za Zasługi dla Obronności Kraju;
  • 2001 - Nagroda Totus (katolicki Nobel) w kategorii "osiągnięcia w dziedzinie kultury chrześcijańskiej";
  • 2002 - Nagroda Benemerenti (przyznawana przez Ordynariat Polowy WP za dawanie świadectwa prawdzie i sprawiedliwości) za ofiarną pomoc internowanym w stanie wojennym i pracę na rzecz organizacji charytatywnych;
  • 2003 - Nagroda rektora Akademii Teatralnej w Warszawie za szczególne osiągnięcia w działalności dydaktyczno-wychowawczej w roku akademickim 2002/2003;
  • 2004 - Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski;
  • 2005 - Nagroda im. Tadeusza Żeleńskiego-Boya za całokształt twórczości;
  • 2007 - Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej;
  • 2008 - Złoty Medal Gloria Artis - Zasłużony Kulturze; Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - nagroda w kategorii teatr; Nagroda Honorowa "Jańcio Wodnik" na 15. Ogólnopolskim Festiwalu Sztuki Filmowej "Prowincjonalia" we Wrześni; tytuł Najlepszej Aktorki za rolę Anny Meister w spektaklu Na szczytach panuje cisza w reżyserii Krystiana Lupy w Teatrze Dramatycznym w Warszawie na 14. Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi.

Opracowanie: 2001.
Aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008.

Podobne

Film Weiser

Film

Film fabularny w reżyserii Wojciecha Marczewskiego z 2001 roku.

Film Pół serio

Film

Film fabularny w reżyserii Tomasza Koneckiego z 2000 roku.

Zobacz także

Teatr Och-Teatr w Warszawie

Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2010 roku w dawnym kinie Ochota przy ulicy Grójeckiej w Warszawie.

Teatr Teatr Polonia w Warszawie

Prywatna scena założona przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Działa od 2005 roku w dawnym kinie Polonia przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie.

Odnośniki do innych działów bazy wiedzy