Reżyser teatralny i filmowy, pisarz, autor sztuk. Urodził się 16 kwietnia 1946 roku w Warszawie.

W 1972 ukończył Wydział Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Dziś jest jednym z najbardziej popularnych polskich reżyserów, który ma na swoim koncie ponad kilkadziesiąt realizacji, począwszy od teatralnych spektakli wg Thomasa Bernharda, Sławomira Mrożka i Witolda Gombrowicza, poprzez przedstawienia dla dzieci, a skończywszy na telewizyjnym sitcomie Miodowe lata.

Wojtyszkę interesuje przede wszystkim literatura sceniczna, głównie XX wieku, której wyróżnikiem jest m.in. inteligentny humor. Takie są też najbardziej znane przedstawienia reżysera przygotowane w teatrze, m.in. Ławeczka Aleksandra Gelmana (Teatr Powszechny w Warszawie, 1986), Tamara Johna Krizanca (Teatr Studio w Warszawie, 1990), Shirley Valentine Willy Russela, wielki przebój z Krystyną Jandą (Teatr Powszechny w Warszawie, 1990). Do jednej z jego najciekawszych inscenizacji należy Garderobiany Ronalda Harwooda z wrocławskiego Teatru Polskiego (1990).

"(...) z woli reżysera pamiętamy nieustannie o napiętym, nerwowym czasie akcji (worki z piaskiem, alarm przeciwlotniczy). (...) A także, jakkolwiek paradoksalnie to zabrzmi, przez cały czas się na tym spektaklu śmiejemy" - pisał Jacek Sieradzki. - "Dobrze skrojona sztuka Harwooda jest przecież lekka i zabawna, jak najlepsza bulwarówka; Wojtyszko o tych zaletach nie zapomina. Jest więc tu śmiech, dużo śmiechu podszytego gorzkim smutkiem, zadumą" ("Polityka" 1990, nr 21).

W 1994 Wojtyszko w krakowskim Starym Teatrze przygotował inny współczesny dramat - Miłość na Krymie Sławomira Mrożka. Wcześniej z premierowej realizacji najnowszej sztuki Mrożka zrezygnował Jerzy Jarocki, który nie godził się z zaleceniami autora domagającego się szczegółowego przestrzegania didaskaliów.

Wojtyszko z upodobaniem bierze również na warsztat teksty klasyczne, aby bawić się dawnymi formami teatralnymi. Tak właśnie poprowadził m.in. Wolterowskiego Kandyda (Teatr Polski we Wrocławiu, 1986), gdzie fabułę wziął za kanwę do żartów.

"Powstała nowoczesna commedia dell'arte w najściślejszym sensie słowa: szereg zróżnicowanych, żywych, aktorskich lazzi, improwizacji odchodzących od postaci w bardzo dalekie łańcuchowe dygresje-skojarzenia" - pisał Jacek Sieradzki. - "(...) Spektakl był sprawny, szybki, żywy i odebrał od widowni frenetyczne oklaski; była owacja na stojąco i bisy, wszyscy bawili się znakomicie" ("Teatr" 1986, nr 9).

Reżyser wystawił także Klub Pickwicka wg Charlesa Dickensa (Teatr Powszechny w Warszawie, 1991), Awanturę w Chioggi Carla Goldoniego, którą realizował zresztą kilkakrotnie (m.in. w 1991 w Teatrze Polskim we Wrocławiu) i wreszcie widowisko Opera Granda wg scenariusza napisanego wspólnie z Aldoną Krasucką (Teatr Ateneum w Warszawie, 1996), które określano m.in. jako znakomity teatralny pastisz.

"Oto najbardziej znane, sztandarowe arie z oper, należących do kanonu gatunku, wykonuje się inaczej, niż się do tego przyzwyczailiśmy. Otrzymujemy wysmakowany, błyskotliwy pastisz arii, śpiewanych zwykle w entourage'u wielkich scen. Poszczególnych sekwencji nie łączy przewodnia myśl, ani linia fabularna. Kolejne 'numery' wykonywane solo, w duetach czy zespołowo można traktować jako odrębne całostki" (Jacek Wakar, "Życie Warszawy" 1996, nr 159).

O znaczeniu humoru sam Wojtyszko mówił:

"Dowcip dość głęboko sięga w istotę rzeczywistości. (...) A z tym poczuciem humoru to u mnie jest trochę tak, jak w opowieści Leszka Kołakowskiego o jego przyjacielu, który jako więzień Auschwitz był świadkiem wysyłania ludzi do gazu, a resztę życia spędził na opowiadaniu dowcipów. Mnie, uchowaj Boże, nie dotyczą takie doświadczenia, ale... Hegel kiedyś napisał, co lubię cytować, że zasada sprzeczności sięga głębiej w istotę bytu niż zasada tożsamości. A mówiąc językiem teatralnego slangu: i śmieszno i straszno. Jak w pożyciu z tygrysem. Rzeczywistość jest najbardziej fascynująca w swoich paradoksach, zderzeniach i dwuznacznościach" ("Dziennik Polski" 2003, nr 262).

Wojtyszko jest także dramatopisarzem, autorem kilkunastu sztuk teatralnych. Do jego najbardziej znanych dramatów należą: Bambuko (prapremiera w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie w reżyserii Zdzisława Wardejna, 1988), Semiramida (prapremiera w Teatrze Współczesnym w Warszawie w reżyserii Erwina Axera, 1996), Wznowienie (prapremiera w Teatrze im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku w reżyserii zespołu, 1994), Żelazna konstrukcja (prapremiera w Teatrze Powszechnym w Warszawie w reżyserii Wojtyszki, 1998) oraz Bułhakow (prapremiera w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie w reżyserii autora, 2002). Ostatni z tych dramatów jest kontynuacją zainteresowań Wojtyszki postacią i twórczością Michaiła Bułhakowa. Reżyser kilka razy sięgał po teksty Bułhakowa, zrealizował Morfinę (Teatr Polski we Wrocławiu, 1989; Teatr Nowy w Poznaniu, 1993), natomiast dla Teatru Telewizji wyreżyserował Ostatnie dni (1977), Moliera czyli zmowę świętoszków (1981), Powieść teatralną (1987) i przede wszystkim Mistrza i Małgorzatę - znany telewizyjny serial z 1988 roku. Bułhakow Wojtyszki to opowieść o ostatnim okresie życia autora Mistrza i Małgorzaty. Osią konstrukcyjną dramatu są przygotowania do spotkania, do którego zresztą nigdy nie doszło, między schorowanym pisarzem a Stalinem.

"Świetne, pełne erudycyjnych i intelektualnych odniesień przedstawienie, w którym widz niemal fizycznie doświadcza na karku lodowatego tchnienia stalinowskich porządków. Z udziałem stłamszonych, śmiertelnie przerażonych ludzi, dla których postawa Bułhakowa - jego walka do ostatniej chwili o godność twórcy - jest stałym punktem odniesienia" - pisał recenzent "Rzeczpospolitej" po krakowskiej premierze sztuki w reżyserii Wojtyszki. - "Widowisko doskonale rozegrane, z wyważonymi rolami wszystkich aktorów, a w szczególności Jędryska, Wójcika i Wojciechowskiego. Prawdziwa warsztatowa perfekcja" (Janusz R. Kowalczyk, "Rzeczpospolita" 2003, nr 268).

Spektakl zrealizowany w 2002 roku na scenie Teatru im. Słowackiego został później zarejestrowany dla telewizji (2009). Na małym ekranie reżyser przygotował też Pana Gustawa i Matyldę Stanisława Kuźnika (2006), współczesną opowieść o spotkaniu emerytowanego sędziego i dziennikarki, które zmusi oboje do przewartościowania swojego życia. Ciekawą realizacją Wojtyszki w Teatrze Telewizji była także reżyseria własnego tekstu Chryje z Polską czyli rzecz o Stanisławie Wyspiańskim (2007; prapremierę sztuki na scenie dramatycznej dał w 2002 roku Bogdan Tosza w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach). Spektakl opowiadał o spotkaniu Józefa Piłsudskiego (Robert Gonera), Stanisława Wyspiańskiego (Mariusz Bonaszewski) i Stefana Żeromskiego (Zbigniew Konopka), które mogło odbyć się w pracowni Wyspiańskiego w 1905 roku, u schyłku jego życia. Powstał spektakl o polskim patriotyzmie, katolicyzmie i socjalistycznych ideałach wsparty wyrazistymi portretami wybitnych, często samotnych w swoich poczynaniach, Polaków. Wcześniej reżyser zrealizował ten tekst w Teatrze Nowym Praga Warszawa (2006).

W Teatrze im. Słowackiego w Krakowie Wojtyszko pokazał w ostatnich latach dwie swoje biograficzne wariacje, wyważone, refleksyjne i inteligentnie zagrane. W 2005 roku Krainę kłamczuchów o autentycznym spotkaniu Francesca Petrarki z jego przyjacielem i uczniem Giovannim Boccaciem.

"Gry Wojtyszki z literaturą i biografią są błyskotliwe i dowcipne, sztuka zgrabnie skrojona, umiejętnie dozująca komizm i wzruszenie" - pisała po spektaklu Joanna Targoń ("Gazeta Wyborcza - Kraków" 2005, nr 294).

Dwa lata później na afiszu pojawiła się sztuka Całe życie głupi o komediopisarzu Michale Bałuckim.

" 'Całe życie głupi' to opowieść o małym człowieku, miernego talentu, byle jakim szczęściu, który dostał od losu tyle, na ile zasłużył. Popularność za życia, zapomnienie po śmierci. Choć Bałucki jako autor pieśni 'Góralu, czy ci nie żal' jest nieśmiertelny. Jako anonim. Pan Bóg nieźle to wymyślił" - notował Łukasz Drewniak ("Dziennik" 2007, nr 227).

Ostatnie, jak do tej pory, teatralne spektakle Wojtyszki to Słoneczni chłopcy Neila Simona (2008, Teatr Powszechny w Warszawie), komedia o dwóch prowincjonalnych aktorach, którzy szykują się do ostatniego występu z rolami Zbigniewa Zapasiewicza i Franciszka Pieczki oraz współczesna, komediowa Roszada Pawła Mossakowskiego (2009, Teatr Powszechny w Łodzi, reżyseria wspólnie z Pawłem Aignerem).

W swoim dorobku Wojtyszko ma także wiele spektakli dla młodych widzów. Do wielu przedstawień dla dzieci i młodzieży przygotowywał scenariusze i pisał teksty piosenek, m.in. do Pożarcia królewny Bluetki w reżyserii Włodzimierza Dobromilskiego (Teatr Lalek "Pleciuga" w Szczecinie, 1988), Ani z Zielonego Wzgórza Lucy Maud Montgomery w reżyserii Jana Szurmieja (kilka realizacji, m.in. w 1993 w Operetce Warszawskiej), Szatana z siódmej klasy wg Kornela Makuszyńskiego w reżyserii Witolda Skarucha i własnej (Teatr na Woli w Warszawie, 1994) i O czym szumią wierzby wg Kennetha Grahame'a w reżyserii Lecha Chojnackiego (Teatr Animacji w Poznaniu, 1996). Przedstawienia dla dzieci realizował także w Teatrze Telewizji: Brzechwa dzieciom wg wierszy Jana Brzechwy (1979) oraz Szelmostwa Lisa Witalisa Jana Brzechwy (1980). Jest autorem znanych książek dla dzieci, m.in. Bromba i inni, Saga rodu Klaptunów, Tajemnica szyfru Marabuta.

Wojtyszko reżyserował popularny sitcom Miodowe lata (1998-2003), który w przeciwieństwie do innych tego typu telewizyjnych produkcji, nagrywany był na teatralnej scenie z udziałem publiczności. Poza tym był reżyserem wielu innych telewizyjnych seriali, m.in. Miasteczka (2000-2001), Pensjonatu pod Różą (2004-2006) i Doręczyciela (2008).

W latach 80. na dużym ekranie Wojtyszko nakręcił kilka filmów, m.in. Syntezę (1983) - film fantastyczny dla młodzieży oraz Ognistego anioła na motywach powieści Walerego Briusowa (1985). Ostatnio powrócił do filmu fabularnego realizując Ogród Luziy (2007) - współczesną opowieść o spotkaniu wrażliwej nastoletniej dziewczyny i gangstera, którzy poznają się w szpitalu psychiatrycznym. Za ten obraz reżyser otrzymał Nagrodę Specjalną Jury na festiwalu w Gdyni (2007).

Ważniejsze nagrody i odznaczenia:

• 1978 - Nagroda Prezesa Polskiego Radia i Telewizji I stopnia za reżyserię spektaklu Teatru TV - Ostatnie dni Michaiła Bułhakowa; Wyróżnienie za adaptację i reżyserię oraz nagroda dziennikarzy za ten sam spektakl na Festiwalu Twórczości Telewizyjnej w Olsztynie;
• 1981 - Nagroda Prezesa Polskiego Radia i Telewizji II stopnia za twórcze osiągnięcia w Teatrze TV, ze szczególnym uwzględnieniem cyklu Brzechwa dzieciom, a także spektakli Smok Eugeniusza Szwarca i Molier czyli zmowa świętoszków Michaiła Bułhakowa;
• 1986 - Złoty Ekran - za reżyserię telewizyjnego spektaklu Ferdydurke wg Witolda Gombrowicza; Nagroda Prezesa Polskiego Radia i Telewizji za twórcze osiągnięcia w dziedzinie reżyserii w Teatrze TV; Nagroda Funduszu Literatury za książkę Saga rodu Klaptunów;
• 1987 - Statuetka Fredry - nagroda Wrocławskiego Towarzystwa Przyjaciół Teatru i krytyków dla najlepszego przedstawienia roku za spektakl Kandyd czyli optymizm wg Woltera w Teatrze Polskim we Wrocławiu;
• 1990 - Nagroda im. Leona Schillera (przyznawana od 1956 roku wybitnym twórcom teatru);
• 1991 - Statuetka Fredry - nagroda Wrocławskiego Towarzystwa Przyjaciół Teatru i krytyków dla Garderobianego Ronalda Harwooda w Teatrze Polskim we Wrocławiu; Złota Piętnastka - nagroda gazety "Prawo i Życie" za adaptację filmową Mistrza i Małgorzaty i film Oskar;
• 1997 - Wyróżnienie w ogłoszonym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki konkursie na utwór dramatyczny za sztukę Kraina kłamczuchów; Tytuł Najprzyjemniejszego Przedstawienia dla Opery Granda na 3. Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi;
• 1999 - Wyróżnienie za sztukę Grzechy starości w zamkniętym konkursie na utwór dramatyczny ogłoszonym przez Telewizję Polską;
• 2001 - Nagroda dla Miodowych lat, najdowcipniejszego serialu telewizyjnego na 2. Festiwalu Dobrego Humoru w Gdańsku; Wyróżnienie jury dziecięcego za scenariusz do filmu Jaśka biorą do filmu (razem z Lucyną Legut) na 19. Międzynarodowym Festiwalu Filmów dla Dzieci "Ale Kino!" w Poznaniu;
• 2002 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;
• 2003 - Nagroda za reżyserię autorskiego przedstawienia Bułhakow w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie na 2. Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy;
• 2007 - Nagroda Specjalna Jury dla filmu Ogród Luizy na 32. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni;
• 2008 - Nagroda za oryginalny tekst dramatyczny do przedstawienia telewizyjnego Chryje z Polską we własnej reżyserii na 8. Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" w Sopocie; Grand Prix dla filmu Ogród Luizy na Festiwalu Filmów Optymistycznych "Multimedia Happy End" w Rzeszowie; Nagroda Publiczności, Statuetka Maszkarona za film Ogród Luizy podczas 22. Tarnowskiej Nagrody Filmowej;
• 2009 - Nagroda publiczności dla filmu Ogród Luizy na 2. Festiwalu Filmów Polskich "Wisła" w Moskwie; Nagroda Literacka m.st. Warszawy - nagroda w kategorii "literatura dla dzieci i młodzieży" za książkę Bromby i Fikanda wieczór autorski.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, listopad 2003; aktualizacja: listopad 2009.