Reżyser i scenarzysta filmowy. Reżyseruje także sztuki teatralne. Urodził się w 1943 roku w Ak-Bułak na terenie ówczesnego ZSRR.

Urodzony w czasie wojny, do 1945 przebywał na zesłaniu w Kazachstanie wraz z rodziną, która po wojnie powróciła do Polski i zamieszkała w Łodzi. Jest młodszym bratem reżysera Andrzeja Kondratiuka. Podobnie jak brat podjął studia w łódzkiej szkole filmowej. Zdecydował się na reżyserię, którą ukończył w 1969 roku, dyplom uzyskując kilka lat później. Janusz Kondratiuk jest autorem co najmniej kilku filmów, dzięki którym na trwałe zapisał się w historii polskiego kina. Powstałe w latach 1970. komedie takie jak Dziewczyny do wzięcia i Czy jest tu panna na wydaniu?, dziś stały się filmami kultowymi i ciszą się niegasnącym powodzeniem.

W latach 90. Janusz Kondratiuk zamieszkał w Austrii, gdzie w na uniwersytecie w Linzu podjął wykłady ze sztuki reżyserskiej. Ostatnio współpracował z Telewizją Polską reżyserując odcinki popularnych seriali komediowych.

Za etiudę szkolną Nie mówmy o tym więcej Janusz Kondratiuk otrzymał Grand Prix w kategorii filmów szkolnych na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Oberhausen w 1969 roku. W 1972 nagrodę "Złoty Ekran" przyznawaną przez pismo "Ekran" za filmy: Niedziela Barabasza i Dziewczyny do wzięcia. Za drugi z tych filmów otrzymał także rok później Nagrodę Główną "Jantar 73" podczas 1. Międzynarodowych Spotkań Filmowych "Młodzież na ekranie" w Koszalinie (festiwalu przemianowanym potem na Koszalińskie Spotkania Filmowe "Młodzi i Film").

Już w 1969 roku, tuż po studiach, Janusz Kondratiuk w wypowiedzi dla tygodnika "Film" deklarował, że pragnie kręcić filmy fabularne w typie "postdokumentalnym"( "Film" 20/1969). I takie właśnie kino przez długi czas z powodzeniem uprawiał.

Wczesne prace Janusza Kondratiuka to skromne fabularne filmy telewizyjne, które okazały się prawdziwymi perłami i ujawniły talent reżysera. Najgłośniejsze z nich to Dziewczyny do wzięcia z 1972, czy równie znakomity film Czy jest tu panna na wydaniu? z 1976, przy którym współautorem scenariusza był brat reżysera Andrzej. Jednym tchem z tymi tytułami wymieniany jest jako kultowy film Andrzeja Kondratiuka Wniebowzięci, przy którym brat Janusz wspierał go współpracą reżyserską.

Bracia Kondratiukowie w latach 70. często postrzegani byli jako spółka autorska, a ich filmy oglądano jakby wyszły spod jednej ręki, co w dużej mierze było uprawnione. Krytyka porównywała tak filmy Janusza, jak i Wniebowziętych jego brata z kinem czeskim lat 60., przede wszystkim z filmami Miloša Formana i Jiři'ego Mentzla.

Kondratiukowie stronili od skomplikowanych fabuł. Podobnie jak w czeskiej nowej fali, ulubioną formą polskich twórców była stylizacja na dokument, stawianie na talent niezawodowych (z nielicznymi wyjątkami) aktorów, na ich naturalność i brak pozy. Podobnie, jak Miłość blondynki czy Czarny Piotruś Formana, ich filmy opowiadały o zwykłych, wręcz nieciekawych ludziach, żyjących w nieciekawym świecie. Czyniły to z ironicznym humorem, ale też z charakterystyczną melancholią i nieodzowną dawką ciepła. Realizm tych filmów jest nie do przecenienia.

"W najlepszych czeskich filmach - pisała Agnieszka Holland - ludzkie twarze, brzydkie i niezdarne ciała były niesłychanie ważne. Nawet młodzi i ładni - jak blondynka i pianista w 'Miłości' - mieli w sobie coś żałosnego i bezradnego." ("Kino"10/2004)

Takie też są wDziewczynach do wzięcia nieatrakcyjne, niemądre dziewczyny z podwarszawskiej prowincji, szukające wrażeń w stolicy i tacy są poznani przez nie młodzi mężczyźni, skrępowani, niepotrafiący prowadzić najprostszej rozmowy. Taki sam, choć o tym pewnie nie wie, jest ich kolega kelner, który tylko im może wydać się osobą należącą do wytwornego towarzystwa. A także bohaterowie Czy jest tu panna na wydaniu?, młody chłopak ze wsi pragnący się ożenić i jego troskliwy ojciec chrzestny kreowany przez Romana Kłosowskiego, wytrwale poszukujący tytułowej panny dla swego podopiecznego. Zachowują się niezręcznie i mówią sztucznie, a w tej sztuczności są nad wyraz naturalni, bo jest ona składnikiem ich świata, bo sięgając po wytworne - w ich mniemaniu - zwroty, innym i sobie samym chcą się wydać bardziej atrakcyjni i wartościowi. Marzą, ale ich pragnienie przynależenia do lepszego świata nie może się zrealizować. Wie o tym widz, nie wiedzą bohaterowie. Wie reżyser filmu i robi dla swoich bohaterów jedyne co może zrobić - pokazuje ich tak, żeby widz oglądając te banalne historie, widział bohaterów żałośnie śmiesznymi co prawda, ale i, przez przyrodzoną bezradność, tragicznymi.

"W komedii Janusza Kondratiuka - pisał Jacek Szczerba o Dziewczynach do wzięcia - czuje się dokumentalną inspirację w duchu szkoły czeskiej sprzed roku 1968. Śmieszno tu i straszno zarazem. Poraża rozziew między nadziejami bohaterek i rzeczywistością." ("Gazeta Wyborcza", 22.11.1999)

Paradoksem było, że Janusz Kondratiuk podbiwszy już serca widzów telewizyjnymi komediami, wciąż nie zaprezentował pełnometrażowego debiutu fabularnego. Miały być nim zrealizowane w 1974 roku Głowy pełne gwiazd, film nie uzyskał jednak akceptacji kierownictwa kinematografii. Skolaudowany został dopiero w 1980, a na ekrany kin wszedł w 1983 i, wskutek słabej dystrybucji, pozostał raczej niedostrzeżony. Przeleżał swój czas na półce, podobnie jak średniometrażowa, dotycząca stosunku władza-robotnicy, Mała sprawa z 1975.

"Jeden z najbardziej niezwykłych filmów o wojnie i wyzwoleniu, jakie u nas zrealizowano, 'Głowy pełne gwiazd', przepadł dla kina bezpowrotnie, mimo, że 10 lat po swych narodzinach formalnie wszedł na ekrany" - pisała Bożena Janicka ( "Film" 9/1984).

Głowy pełne gwiazd nie były wprost niecenzuralne, ale, jak przypuszcza Bożena Janicka, nie pasowały do aktualnie wówczas obowiązującej wizji wojny.

"Myślę, że broniłby filmu najgoręcej - gdyby wówczas jeszcze żył - twórca 'Eroiki' i 'Zezowatego szczęścia', czyli Andrzej Munk. Coś z munkowskiego spojrzenia na wojenną rzeczywistość, z ducha żartu i kpiny, którymi inteligentny człowiek (zwłaszcza Polak...) próbuje bronić się przed jednowymiarowością patosu unosi się nad 'Głowami pełnymi gwiazd' " - stawiała hipotezę Janicka.

W czasie, kiedy starszy brat Janusza Kondratiuka wszedł w tak zwany "okres gzowski" i zaczął realizować filmy składające się na niezwykłe, bardzo prywatne kino, on sam zrealizował m.in. pełnometrażowego Klakiera, film o bezwzględnym cynizmie środowiska aktorskiego i kilka filmów telewizyjnych, m.in. Prywatne niebo, rzecz o nowobogackich końca lat 80. Zaskoczył wszystkich, zważywszy poprzednio wybierane tematy, telewizyjnym filmem Głos, ekranizując nowelę Yeatsa.

W latach 90., już w Polsce ustrojowo odmienionej, bracia Kondratiukowie pełnometrażowym filmem Złote runo, w reżyserii Janusza ze scenariuszem Andrzeja, dokonali próby ożywienia ducha swoich, wciąż cieszących się niesłabnącym uznaniem, komedii z lat 70. Złote runo miało spore powodzenie, zmontowany na użytek tego filmu duet aktorski (Zbigniew Buczkowski i Zbigniew Mazurek) nie dorównał jednak - a było to bez wątpienia zamierzeniem twórców - duetowi nieżyjących już: Jana Himilsbacha i Zdzisława Maklakiewicza, zapamiętanych m.in. z Wniebowziętych. Nie tak, jak się zdaje, położono akcenty, widzowie owszem śmiali się z perypetii bohaterów, ale nie znaleźli w filmie chyba niczego, co mogłoby ich także głębiej poruszyć.

W ostatnich latach Janusz Kondratiuk współreżyserował seriale telewizyjne. Jeden z nich, Faceci do wzięcia, nawiązuje tytułem do jego rewelacyjnego filmu sprzed lat. Oparty na amerykańskim formacie pochodzącym z przełomu lat 60 i 70., ze wspomnianym filmem jednak nic wspólnego nie ma.

Filmografia

Etiudy filmowe:

1964 - Deszczowy spacer, etiuda fabularna, reżyseria;
1964 - Wielki dzień, etiuda dokumentalna, reżyseria;
1965 - Szczęśliwy koniec, etiuda fabularna, reżyseria;
1966 - Nie mówmy o tym więcej, etiuda fabularna, reżyseria; nagrody: 1968 - Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen, Grand Prix w kategorii etiud szkolnych;
1967 - Gwiazdy w oczach, etiuda dokumentalna, reżyseria.

Filmy fabularne - reżyseria:

1969 - Jak zdobyć pieniądze, kobietę i sławę, także scenariusz z Bohdanem Ziółkowskim, film telewizyjny. Trzy żartobliwe w tonie nowele. Pewien fryzjer postanawia zdobyć pieniądze przerabiając kundelki na pudelki. Nieśmiały wielbiciel chce zaimponować wybrance kupując samochód. Domorosły wynalazca, marzący o sławie pracownik składnicy złomu, konstruuje ze starego żelastwa batyskaf.

1971 - Niedziela Barabasza, film telewizyjny 25 min., także scenariusz z Leszkiem Płażewskim na podstawie jego opowiadania.
Przeciętny facet realizuje się jedynie jako bramkarz w drużynie piłkarskiej tworzonej przez kolegów. Awantura, jaką robi mu żona podczas jednego z meczów, ośmiesza go w oczach kolegów i niweczy tę drobną, jedyną wartość jaką upatrywał w życiu. Nagrody: 1972 - "Złoty Ekran" przyznawany przez pismo "Ekran"; 1973 - Międzynarodowe Dni Filmu Sportowego w Oberhausen, nagroda Ekumenicznego Ośrodka Filmowego.

1972 - Dziewczyny do wzięcia, także scenariusz, film telewizyjny.
Trzy przeciętne dziewczyny przyjeżdżają do Warszawy podmiejskim pociągiem, spragnione stołecznego blichtru i interesujących znajomości. Poznają dwóch, równie jak one bezbarwnych i nieumiejących się znaleźć mężczyzn oraz ich kolegę, kelnera, który wydaje im się światowcem. Bohaterki filmu pod koniec dnia wmawiają sobie, że przeżyły coś bardziej ekscytującego niż w istocie miało to miejsce. Nagrody: 1972 - "Złoty Ekran" - nagroda przyznawana przez pismo "Ekran", 1973 - Koszalińskie Spotkania Filmowe "Młodzi i Film", Koszalin, nagroda "Jantar" dla najlepszego filmu telewizyjnego.

1973 - Pies, także scenariusz - wspólnie z Igą Cembrzyńską, film telewizyjny;

1974 (premiera 1983) - Głowy pełne gwiazd, film pełnometrażowy, scenariusz Andrzej Mularczyk.
Ostanie dni II wojny światowej w małym miasteczku na wschodzie Polski. Dwaj chłopcy, Włodek i Jury (z których jeden jest niedoszłym księdzem) zatrudniają się w kinie. Filmy to świat pociągający, odmienny od trudnego do ogarnięcia rozgardiaszu kończącej się właśnie wojny. Świat ten pociąga także miejscowego księdza i dziewczynę, która sprzedawała ciało niemieckim żołnierzom. Kino jest miejscem, gdzie można się zaczepić, czekając aż wszystko ucichnie i nastanie pokój. To azyl, gdzie znajdują czasowe schronienie także niemieccy dezerterzy. Jeden z nich jest entuzjastą kina, podobnie jak Włodek. Przez chwilę obaj przerzucając się jedynie nazwami wytwórni i gwiazd (filmowych), prowadzą coś na kształt dialogu o nieistniejącym świecie. W prawdziwym świecie nie ma spokoju, w ostatnim dniu wojny ginie drugi z Polaków, Jury.

1975 (premiera 1980) - Mała sprawa, film telewizyjny, scenariusz Jerzy Grzymkowski.
Podczas wizyty partyjnego dygnitarza w fabryce, robotnicy nie postępują według z góry ustalonego scenariusza i ujawniają katastrofalną sytuację zakładu, co nie jest zgodne z oficjalną propagandą.

1976 - Czy jest tu panna na wydaniu?, także scenariusz wspólnie z Andrzejem Kondratiukiem i Romanem Kłosowskim, film telewizyjny.
Stasio, młody chłopak ze wsi, po odsłużeniu wojska wraca na rolę i chce się ożenić. We wsi brak kandydatek, więc pod kierunkiem swego chrzestnego ojca szuka w mieście dziewczyny, która zechciałaby mieszkać na wsi. Po wielu zabawnych perypetiach, mimo wielkiej determinacji ojca chrzestnego, misja się nie powiodła.

1982 - Klakier, także scenariusz wspólnie z Włodzimierzem Preyssem, film pełnometrażowy.
Impresario marnie prosperującej trupy teatralnej, grywającej w objeździe, dla zysku decyduje się na cyniczny postępek, w którym uczestniczą także aktorzy. Puszcza w obieg wiadomość o spodziewanej śmierci wiekowej gwiazdy, co przyciąga tłumy publiczności. Gwiazda (jak na plany impresaria, nieco przedwcześnie) rzeczywiście umiera po jednym z wyczerpujących występów, zaznawszy wcześniej po raz ostatni smaku sukcesu, który mimo cynizmu impresaria uczynił ją szczęśliwą.

1987 - Jedenaste przykazanie, także scenariusz z Janem Himilsbachem, film telewizyjny.
Potrzebująca pomocy kobieta z dzieckiem przybywa do miasteczka, którego mieszkańcy wyznają zasadę "nic za darmo", traktowaną na równi z przykazaniami. Nagrody: 1988 - nagroda Klubu Krytyki Filmowej SD PRL "Syreny Warszawskie" w kategorii filmu fabularnego, wyróżnienie w kategorii filmu telewizyjnego.

1988 - Prywatne niebo, scenariusz Jerzy Niemczuk, film telewizyjny.
Hodowca szynszyli, nowobogacki końca lat 80. nie znajduje przyjemności w znanych mu, dość prostackich sposobach wydawania pieniędzy, pragnie spełnić się jako mecenas sztuki. Wynajmuje malarza, który ma namalować obraz, w godny sposób spełniając marzenie zleceniodawcy.

1991 - Głos, także scenariusz z Maciejem Karpińskim, na podstawie opowiadania Williama Butlera Yeatsa "Głos z róży", film telewizyjny.
Irlandia, epoka średniowiecza. Tajemniczy rycerz pomaga chłopom obronić wioskę przed atakiem zbójców. Nagrody: 1993 - Festiwal Polskiej Twórczości Telewizyjnej, nagroda za reżyserię.

1996 - Złote runo, scenariusz Andrzej Kondratiuk, film pełnometrażowy.
Polska po przemianach. Tragifarsa o polskim przestępczym "neobiznesie". Zaradny człowiek interesu przemyca diamenty w żołądku wynajętego za przyzwoitą sumę człowieka. Po drodze zaprzyjaźnia się z nim. Mimo nieprzyjemnych kłopotów żołądkowych interes wypala. Z milionami na Lazurowym Wybrzeżu obaj bohaterowie bezskutecznie usiłują spełnić swoje marzenia. Nagrody: 1997 - Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, pozaregulaminowa nagroda "Video Studio Gdańsk".

1997 - Śniadanie dziecka / Le dejeuner de bebe, także scenariusz, film krótkometrażowy.

2000 - Noc Świętego Mikołaja, wg scenariusza Grzegorza Łoszewskiego - Janusz Kndratiuk, także montaż i współautorstwo dialogów, film telewizyjny z cyklu Święta Polskie.
Obraz w duchu typowych opowieści wigilijnych, w których źli ludzie pod wpływem świątecznego nastroju otwierają swoje serca dla bliźnich. Dwaj kryminaliści na przepustce - dobroczyńcami Domu Dziecka. By uszczęśliwić dzieci wykorzystują swój złodziejski fach, co musi im być wybaczone.

2001 - Garderoba damska, komediowy serial telewizyjny, współreżyseria odcinków 9-12, scenariusz Joanna Szczepkowska.
Znana aktorka o życiu za kulisami.

2006/2007 - Faceci do wzięcia, współreżyseria odcinków 1-19, sitcom oparty na formacie scenariusza "The Odd Couple" Neila Simona.

Teatr TV:

1975 - Ucieczka z Betlejem Edmunda Niziurskiego;
1976 - Opinia, Wasilija Szukszyna;
1980 - Carmilla Josepha Sheridana Le Fanu;
1984 - Gracz Fiodora Dostojewskiego;
1986 - Paskudna historia Fiodora Dostojewskiego;
1986 - Remont, autorstwo i reżyseria z Andrzejem Kondratiukiem;
1995 - Komedia peryferyjna Adama Baumana;
1998 - Razem Jana Misiuka.

Ponadto Janusz Kondratiuk współpracował przy reżyserii filmu Wniebowzięci (1973) Andrzeja Kondratiuka, wystąpił w filmach Jerzego Skolimowskiego Walkower (1965) i Andrzeja Kondratiuka Cztery pory roku (1984), Wrzeciono czasu (1995), Córa mornotrawna (2001). Film Andrzeja Kondratiuka Ene... due... like... fake... (1991) zmontował i był współautorem makiet.

Na scenach teatralnych wyreżyserował sztuki: Mecz (1977) Janusza Głowackiego, Remont (1978) - autorstwo i reżyseria z Andrzejem Kondratiukiem, Koniec ery menelików (1983) Andrzeja Kondratiuka.

Autor: Ewa Nawój, wrzesień 2007.