Aktorka teatralna i filmowa. Urodziła się w Gowidlinie na Kaszubach 10 października 1961 roku.

W 1984 roku ukończyła Studium Aktorskie przy Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. Na scenie debiutowała niewielkimi rolami w 1982 roku. Występowała w Teatrze Wybrzeże i Teatrze Współczesnym w Szczecinie, gdzie w 1984 roku, po ukończeniu studium, otrzymała angaż. W zespole kierowanym przez jej nauczyciela z gdańskiej szkoły, Ryszarda Majora, spędziła cztery lata. Od razu dostała dwie duże role, była Abigail w Czarownicach z Salem Arthura Millera w reżyserii Janiny Dowlasz (1984) oraz Pauliną w Białym małżeństwie Tadeusza Różewicza w reżyserii Ryszarda Majora (1984). Występ w Białym małżeństwie przyniósł jej pierwsze zawodowe wyróżnienie, które otrzymała na Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu (1985). W 1985 roku zagrała Zofię Plejtus w Matce Witkacego, przedstawieniu przygotowanym przez Majora, a dwa lata później, w kolejnym spektaklu tego reżysera - Opętanych Witolda Gombrowicza, grała Maję Ochołowską. Były to role, za które młoda aktorka dostała kolejne nagrody na toruńskim Festiwalu Teatrów Polski Północnej.

Jej sukcesy na prowincjonalnej scenie nie przeszły bez echa. W 1988 roku przeniosła się do poznańskiego Teatru Nowego, gdzie dyrektorem była Izabella Cywińska.

"To moja najukochańsza aktorka. Zanim przyszła do mnie do teatru, wielokrotnie nagradzałam ją na festiwalach" - mówiła Cywińska. - "(...) Aktorstwo Danuśki polega na tajemnicy, której nie odkrywa się do końca. Poza tym praca z aktorką, która jest skromna, pracowita, myśląca, stale się rozwija - to przyjemność" ("Rzeczpospolita" 1-7.11.2001).

W Teatrze Nowym Stenka występowała do 1991 roku. Miała okazję współpracować z interesującymi reżyserami i pracować nad różnorodnymi rolami. U Izabelli Cywińskiej zagrała Elmirę w Tartuffie Moliera (1988), Żonę Dudy w Drzewie Wiesława Myśliwskiego w reżyserii Krzysztofa Nazara (1989), Janusz Nyczak przeznaczył dla niej postać Zofii w Damach i huzarach Aleksandra Fredry (1990), a Andrzej Maleszka - kuzynki Hani we własnej sztuce Maszyna zmian (1990). Ostatni raz w Poznaniu Stenka pojawiła się grając Anabellę w Portrecie Sławomira Mrożka w reżyserii Eugeniusza Korina (1990). Praca w Teatrze Nowym przyniosła jej następne aktorskie laury na Opolskich Konfrontacjach Teatralnych i Kaliskich Spotkaniach Teatralnych.

W 1991 roku aktorka przeniosła się do Warszawy i związała z zespołem Teatru Dramatycznego. W tym samym roku można ją było zobaczyć w dwóch przedstawieniach - Świętym Franciszku i wilku z Gubbio albo kotletach świętego Franciszka, muzycznym spektaklu wg tekstu Stefana Themersona w reżyserii Jarosława Ostaszkiewicza oraz Metamorfozach Owidiusza, które reżyserował Michael Hackett. Pierwszą ważną rolę w Dramatycznym zagrała w Woyzecku Georga Büchnera w reżyserii debiutującego wówczas Pawła Wodzińskiego (1992). Stenka nadała Marii, partnerce głównego bohatera, bardziej liryczny niż drapieżny rys. W jej ujęciu dziewczyna była kolejną ofiarą rzeczywistości pokazywanej przez autora, a nie kobietą współwinną tragedii Woyzecka. Zupełnie inne oblicze Stenka pokazała w Magii grzechu (1995). W przedstawieniu Tadeusza Słobodzianka wg Calderona stała się uosobieniem Grzechu/Circe.

"(...) ma w sobie żywioł miłości i pozwala na scenie grać emocjom" - notował Roman Pawłowski. - "W finale, na pustej scenie, płacze z zaciśniętymi ustami, a łzy ściekają jej po policzkach razem z makijażem" ("Gazeta Wyborcza" 1995, nr 102).

Podobnie gorącą, choć stworzoną za pomocą innych środków, była tytułowa rola w Elektrze Sofoklesa (1997) w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego, który wydobywał dzisiejsze oblicze starożytnej tragedii. Twórcy szukali archaicznych źródeł konfliktu w wojnie targającej Bałkanami lat 90. Elektra była więc przede wszystkim postacią współczesną. Stenka nie pozwalała swojej bohaterce "pięknie cierpieć", lecz spazmatycznie i przejmująco wykrzykiwała swój ból.

"W Danucie Stence zarówno południowa uroda, niski, lekko chropowaty głos, mocna sylwetka, jak i silna osobowość nakazywały widzieć idealną odtwórczynię Elektry. Aktorka w znacznej mierze spełniła te oczekiwania" - pisał Rafał Węgrzyniak. - "Czasami nie panuje nad ekspresją, grając nazbyt emocjonalnie i nie dbając o czystość wyrazu. Elektra Stenki, zdesperowana i bezlitosna, dla której najbardziej poniżająca jest bezsilność, siłę czerpie z obsesyjnej nienawiści" ("Odra" 1997, nr 5).

Jeszcze w tym samym roku aktorka zagrała kolejne duże role w Teatrze Dramatycznym. Wcieliła się w postać Raniewskiej w Wiśniowym sadzie Antoniego Czechowa w reżyserii Leonida Hejfeca i zagrała rolę Katarzyny w Poskromieniu złośnicy w inscenizacji Warlikowskiego. Ponadczasowy, małżeński konflikt z komedii Szekspira zamienił się tu w gorzką opowieść o męskim szowinizmie, o podporządkowywaniu sobie poprzez seks drugiego człowieka.

"Danuta Stenka zagrała kobietę świadomą tych mechanizmów. Kasia sama chce zdobywać, ale w starciu z Petruchiem przegrywa. Ze starej panny zamienia się w tresowane zwierzątko (...)" - opisywał Roman Pawłowski. - "Stenka ostatni monolog o powinnościach żony wobec męża mówi z proscenium, wprost do publiczności. Mówi przez łzy. Ten monolog zwykle wywoływał salwy śmiechu. W Dramatycznym słuchany jest w napiętej ciszy" ("Gazeta Wyborcza" 1998, nr 6).

W latach 90. aktorka podjęła także współpracę z Teatrem Telewizji. Zadebiutowała w spektaklu Cyklop Władysława Terleckiego w reżyserii Izabelli Cywińskiej (1990). W przedstawieniu Tomasza Zygadły, Tajemna ekstaza wg tekstu Davida Hare'a, zagrała Kathrine (1991). Potem przyszła m.in. tytułowa Nora z dramatu Henryka Ibsena w reżyserii Cywińskiej (1994), była Anną w Iwanowie Czechowa reżyserowanym przez Jana Englerta (1996), zagrała też główną bohaterkę dramatu Augustina E. Scribe'a i Ernesta Legouvé, Adrianne Lecouvreur w reżyserii Mariusza Trelińskiego (1997), Panią Rollison w Dziadach Adama Mickiewicza przeniesionych do Teatru Telewizji przez Jana Englerta w 1997 roku i Lady Milford w Intrydze i miłości Fryderyka Schillera w inscenizacji Macieja Prusa (2004). Była także Ksawerą Deybel w sztuce Mistrz Krzysztofa Rutkowskiego opowiadającej o związkach Mickiewicza z towiańczykami i szansonistką Ksawerą Deybel (1997, reż. Agnieszka Lipiec-Wróblewska) i kobietą o imieniu Piękno zesłaną wraz ze swoim synem na Syberię w spektaklu Piękno wg książki Piotra Bednarskiego (1997, reż. Izabella Cywińska). Tworzyła doskonałe portrety kobiet w repertuarze współczesnym, zagrała główne role: Mariny w Dwustu służących i śniegu Iris Murdoch (1999, rez. Krzysztof Lang), Wrage w Top dogs Ursa Widmera (1999, reż. Filip Zylber), Kobiety w Operze mydlanej György Spiró (2000, reż. Ryszard Bugajski) i Teresy w Złodziejkach chleba Ewy Lachnit (2002, reż. Natalia Koryncka-Gruz). Wcieliła się w postać Eweliny Ponckiej w Dotknięciach wg prozy Wiesława Myśliwskiego (2001, reż. Izabella Cywińska) i Ewy Grossman Dobrym adresie Władysława Zawistowskiego (2003, reż. Waldemar Krzystek). Była też tytułową Panią Hapgood stojącą na czele siatki szpiegów w sztuce Toma Stopparda rozgrywającej się w środowisku angielskich tajnych agentów (2000, reż. Filip Zylber).

W filmie Stenka zadebiutowała już jako znana aktorka teatralna. W 1995 roku Krzysztof Lang obsadził ją w głównej roli kobiecej w Prowokatorze, kostiumowym filmie, którego akcja toczy się w pierwszych latach XX wieku, a jej tłem są polityczno-sensacyjne zdarzenia. Zagrała także Łukierę w Łagodnej wg Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Mariusza Trelińskiego (1995). Dwa lata później w telewizji rozpoczęła się emisja głośnego, kontrowersyjnego serialu Izabelli Cywińskiej Boża podszewka wg książki Teresy Lubkiewicz-Urbanowicz, sagi o kresowej rodzinie Jurewiczów, gdzie Stenka zagrała matkę głównej bohaterki, Marię Jurewicz.

"Grając Marię, po raz pierwszy przekroczyłam granicę swojego wieku. I okazało się, że po tamtej stronie czekał na mnie świat niezwykły, bogaty, tajemniczy i o wiele ciekawszy od tego, który znałam" - wspominała aktorka. - "Zewnętrzna powłoka może nie jest interesująca, ale też nie jest istotna. Znacznie większe w tej sytuacji są możliwości sięgnięcia do wewnętrznego bogactwa, wewnętrznej urody" ("Życie Warszawy" 1998, nr 2).

Ogromną popularność Stenki ugruntowały seriale z jej udziałem - trzecia seria kryminalnej Ekstradycji w reżyserii Wojciecha Wójcika (1998), Zaginiona (2003) i Boża podszewka II (2005). Aktorka wystąpiła także w polskiej superprodukcji kinowej Quo vadis wg powieści Henryka Sienkiewicza w reżyserii Jerzego Kawalerowicza (2001). W następnym roku zagrała George Sand w filmie Jerzego Antczaka Chopin. Pragnienie miłości. W postać kochanki wielkiego kompozytora wcieliła się nie po raz pierwszy. W 1995 roku była George Sand w Kochankach z klasztoru Valdemosa Janusza Krasińskiego, spektaklu zrealizowanym dla Teatru Telewizji przez Andrzeja Konica. Miano polskiej Bridget Jones przyniosła jej z kolei rola w ekranizacji bestsellerowej powieści Katarzyny Grocholi Nigdy w życiu! w reżyserii Ryszarda Zatorskiego (2004). Ostatnio stworzyła świetny portret generałowej Róży w Katyniu Andrzeja Wajdy (2007). Można ją było zobaczyć w komediach, m.in. w Idealnym facecie dla mojej dziewczyny Tomasza Koneckiego (2009). Aktorka gra też w Czasie honoru (2009) - telewizyjnym serialu o polskim ruchu oporu.

W swoich telewizyjnych i filmowych rolach, zarówno jako apodyktyczna Maria z Bożej podszewki, czy romantyczna Judyta z Nigdy w życiu!, Stenka potrafiła utrafić we właściwy ton, który sprawiał, że publiczność wierzyła w grane przez nią postacie. Zyskała status gwiazdy. Stała się jedną z najpopularniejszych aktorek swojego pokolenia. Jednak komercyjny sukces nie przeszkodził jej podejmować ryzykownych i wymagających artystycznego skupienia wyzwań w teatrze. Pozostała znakomitą odtwórczynią ról dramatycznych, skomplikowanych wewnętrznie, niejednoznacznych, kreowanych emocjonalnie i ekspresyjnie. W 2000 roku można było zobaczyć ją jako Lady Makbet w szekspirowskiej tragedii wyreżyserowanej przez Waldemara Śmigasiewicza w Teatrze Bagatela w Krakowie. Stenka tworzyła tu gwiazdorską parę z rosyjskim aktorem, Aleksandrem Domogarowem - Bohunem z Ogniem i mieczem Jerzego Hoffmana.

"Rzadko zdarza się inscenizacja, w której miłość pary Makbetów jest tak przekonywająca, a wzajemne 'zaczadzenie seksualne' tak oczywiste" - przekonywał Krzysztof Miklaszewski. - "W tak 'pięknym związku' seks dominuje, ale u Makbeta daje się odczuć i miłosną tęsknotę, i marzenia o wiecznym związku dusz" ("Dziennik Polski" 11.11.2000).

Stenka zbudowała swoją rolę m.in. poprzez niezwykłe modulowanie głosem, które przywodziło na myśl konwencję operową. W innych partiach tekstu mówiła natomiast tonem stanowczym i chłodnym tworząc portret kobiety bezwzględnej w swej morderczej logice.

W 2001 roku Stenka pojawiła się w zespole Teatru Rozmaitości, od 2003 jest aktorką Teatru Narodowego. U Grzegorza Jarzyny zagrała w Uroczystości. Festen Thomasa Vinterberga i Mogensa Rukova (2001). W następnym roku ponownie wystąpiła w Teatrze Dramatycznym, grała Annę w Płatonowie Czechowa przygotowanym przez Pawła Miśkiewicza. W 2003 roku, występując gościnnie we wrocławskim Teatrze Współczesnym, wcieliła się w postać wdowy Bradshaw, głównej protagonistki Zwycięstwa Howarda Barkera w reżyserii Heleny Kaut-Howson, sztuce osnutej na epizodzie w historii XVII-wiecznej Anglii. Bardzo sugestywnie zaprezentowała purytankę, która, mimo licznych napastowań potrafi zachować czystość.

"(...) aktorka kapitalnie zderza fizyczny spokój, nawet monumentalizm ciała z furią i lękami, których nie chce z siebie wyrzucić, bo nakaz moralny oparty na Bożym słowie, poczuciu przyzwoitości czy małżeńskiej lojalności jest większy niż wolna wola" - pisał Leszek Pułka. - "Ale gdy ta wolna wola popycha ją do zachowań niezwykłych, gdy zechce odzyskać zbezczeszczone ciało męża, zmieni się w ludzkie zwierzę. Tylko tak osiągnie cel" ("Gazeta Wyborcza" 07.04.2003).

Ta wrocławska kreacja przyniosła aktorce "Paszport" przyznawany przez tygodnik "Polityka".

Na scenie TR Warszawa można ją było oglądać, m.in. w znakomitych spektaklach Krzysztofa Warlikowskiego - jako Cicę w Krumie Hanocha Levina (2005) i Ethel Rosenberg w Aniołach w Ameryce Tony'ego Kushnera (2007) oraz w inscenizacjach Grzegorza Jarzyny, u którego zagrała Hekate w 2007: Macbeth wg Szekspira (2005), Annę w Giovannim wg Mozarta i Moliera (2006) i Lucię w spektaklu T.E.O.R.E.M.A.T. Pier Paolo Pasoliniego (2009). Wzięła również udział w międzynarodowym projekcie. W 2005 wystąpiła w Kobiecie z morza Susan Sontag wg Henryka Ibsena, inscenizacji, którą w Teatrze Dramatycznym przygotował słynny amerykański twórca Robert Wilson. Dla Stenki zetknięcie się z mocno sformalizowanym teatrem Wilsona, gdzie aktor zdaje się być na równi z innymi elementami widowiska znakiem plastycznym, było nowym doświadczeniem. Konfrontacja precyzyjnej partytury reżyserskiej z żywiołem aktorskim dała jednak bardzo intrygujący efekt.

"Danuta Stenka jako Ellida stworzyła wielką rolę, łącząc precyzję i opanowanie godne aktora no z psychologiczną głębią aktorek Bergmana (myślę tu o Harriet Anderson i Liv Ulman)" - stwierdzał Jacek Dobrowolski. - "Od pierwszego, powolnego przejścia brzegiem szumiącego morza w głębi sceny jej sylwetka na podświetlonym tle przykuwała uwagę. Szła wolno, tyłem, krok za krokiem, nie odrywając stóp od sceny, podobnie jak czynią to aktorzy teatru no. Jej ręce towarzyszyły krokom unosząc się i opadając naprzemiennymi ruchami jak w tai-chi, tworząc obraz par excellence oniryczny. (...) Gdy zapytałem Wilsona o ocenę jej roli usłyszałem: She is brilliant! Extraordinary. (...) Stenka stworzyła wielką rolę, potwierdzając to, co wiemy od dawna, że jest jedną z najlepszych polskich aktorek dramatycznych. Mamy wybitną tragiczkę i reżyserzy szukający aktorki do ról Medei, Marii Stuart czy Lady Makbet nic powinni się wahać ani chwili" ("Odra" 2006, nr 6).

W 2006 roku w Teatrze Narodowym aktorka zagrała Elmirę w sztuce Tartuffe albo szalbierz Moliera wyreżyserowanym przez Jacquesa Lassalle'a. Była tytułową Fedrą w kontrowersyjnymspektaklu Mai Kleczewskiej przygotowanym na podstawie tekstów Eurypidesa, Seneki, Pera Olova Enquista i Istvána Tasnádiego (Teatr Narodowy, 2006).

"Fedra - wstrząsająco, niemal ekshibicjonistycznie grana przez Danutę Stenkę - lepi chorą miłość do pasierba zarówno ze śliny młodości Hipolita, jak i z trupiego zapachu ciała męża Tezeusza" - pisał Łukasz Drewniak. - "Jest najradykalniejszą z bohaterek Kleczewskiej. Udowadnia, że upokorzenia kobiety nie przychodzą z zewnątrz. I nie gnieżdżą się w głowie, tylko w trzewiach" ("Przekrój" 2006, nr 50).

Na deskach Narodowego Stenka zagrała także Annę Pietrownę w Iwanowie Antoniego Czechowa w reżyserii Jana Englerta (2008) oraz kobietę-filozofa (Pacjentkę, która miała grać pana de Sade, ale nie gra) w kolejnej pracy Kleczewskiej Marat/Sade Petera Weissa (2009). Ostatnio można ją było również zobaczyć w stawiającym kwestie winy, odpowiedzialności i pamięci spektaklu Krzysztofa Warlikowskiego (A)pollonia wg m.in. tekstów Eurypidesa i Hanny Krall (2009, Nowy Teatr w Warszawie).

Nagrody:

• 1985 - Nagroda im. Hugona Morycińskiego (dla młodego twórcy) za rolę Pauliny w Białym małżeństwie Tadeusza Różewicza w reżyserii Ryszarda Majora w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 27. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu;
• 1986 - Wyróżnienie za rolę Zofii Plejtus w Matce Stanisława Ignacego Witkiewicza w reżyserii Ryszarda Majora w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 28. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu;
• 1987 - Nagroda za rolę Mai Ochołowskiej w Opętanych wg Witolda Gombrowicza w reżyserii Ryszarda Majora w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 29. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu;
• 1988 - Nagroda im. Stanisława Wyspiańskiego II stopnia za osiągnięcia aktorskie, a szczególnie za rolę Mai Ochołowskiej w Opętanych oraz Panny Młodej w Weselu Wyspiańskiego w reżyserii Ryszarda Majora w Teatrze Współczesnym w Szczecinie;
• 1988 - Wyróżnienie za rolę Mai Ochołowskiej w Opętanych wg Witolda Gombrowicza w reżyserii Ryszarda Majora w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na 14. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
• 1989 - Nagroda za rolę Elmiry w przedstawieniu Tartuffe Moliera w reżyserii Izabelli Cywińskiej z Teatru Nowego w Poznaniu na 15. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
• 1990 - Medal Młodej Sztuki; Wyróżnienie za rolę Zosi w Damach i huzarach Aleksandra Fredry w reżyserii Janusza Nyczaka w Teatrze Nowym w Poznaniu na 16. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;Nagroda za rolę Zosi w Damach i huzarach Aleksandra Fredry w reżyserii Janusza Nyczaka w Teatrze Nowym w Poznaniu na 30. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
• 1997 - Nagroda "Jańcia Wodnika" od burmistrza Słupcy za wrażenia artystyczne w filmie Odwiedź mnie we śnie Teresy Kotlarczyk na 4. Przeglądzie Polskich Filmów Fabularnych Prowincjonalia '97 w Słupcy; Nagroda im. Janusza Warneckiego za rolę drugoplanową w Odejściu Głodomora Tadeusza Różewicza na Festiwalu Słuchowisk Polskiego Radia w Bolimowie;
• 2002 - Nagroda aktorska im. Janusza Warneckiego za rolę tytułową w słuchowisku Oksana na Festiwalu Polskiego Radia i Telewizji "Dwa Teatry" w Sopocie;
• 2003 - Złota Kaczka dla najlepszej aktorki 2002; "Orzeł" - Polska Nagroda Filmowa dla najlepszej aktorki w roli pierwszoplanowej za rolę George Sand w filmie Chopin - pragnienie miłości Jerzego Antczaka; Nagroda aktorska za rolę Bradshaw w Zwycięstwie Howarda Barkera w reżyserii Heleny Kaut-Howson w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu na 2. Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy; Wielki Splendor - nagroda Teatru Polskiego Radia; Nagroda za główną rolę kobiecą, za rolę George Sand w filmie Chopin - pragnienie miłości Jerzego Antczaka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym "Stożary" w Kijowie;
• 2004 - Nagroda za najciekawszą rolę kobiecą roku 2003, za rolę wdowy Bradshaw w Zwycięstwie Howarda Barkera w reżyserii Heleny Kaut-Howson w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu; Paszport "Polityki" 2003 za tę samą rolę; Nagroda Wrocławskiego Towarzystwa Przyjaciół Teatru; Tytuł honorowej obywatelki gminy Sierakowice - za osiągnięcia artystyczne i działalność na rzecz promocji kultury Kaszub;
• 2005 - II miejsce w Złotej Piątce w plebiscycie czytelników "TeleRzeczpospolitej"; Honorowe wyróżnienie za rolę Lady Milford w Intrydze i miłości Fryderyka Schillera w reżyserii Macieja Prusa w Teatrze Telewizji na 5. Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Telewizji "Dwa teatry" w Sopocie; Nominacja do "Feliksa Warszawskiego" za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą - za rolę Cicy w przedstawieniu Krum Hanocha Levina w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego z TR Warszawa;
• 2006 - Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza przyznawana przez pismo "Teatr" za rolę Ellidy Wangel w przedstawieniu Kobieta z morza wg Ibsena w reżyserii Roberta Wilsona w Teatrze Dramatycznym w Warszawie; Polska Nagroda Filmowa Orzeł 2008 w kategorii "najlepsza drugoplanowa rola kobieca" za rolę generałowej Róży w filmie Katyń Andrzeja Wajdy.

Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2006; aktualizacja: listopad 2009.